{"id":12985,"date":"2021-09-22T12:19:21","date_gmt":"2021-09-22T08:19:21","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=12985"},"modified":"2021-09-22T16:21:28","modified_gmt":"2021-09-22T12:21:28","slug":"faktlara-dayanan-tariximiz-beyl%c9%99qanin-cardaxli-t%c9%99p%c9%99l%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=12985","title":{"rendered":"Faktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z: Beyl\u0259qan\u0131n \u00c7ardaxl\u0131 t\u0259p\u0259l\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">Faktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z: Beyl\u0259qan\u0131n \u00c7ardaxl\u0131 t\u0259p\u0259l\u0259ri<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=12985\"><strong><span style=\"color: #ff0000;\">&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/span><\/strong><\/a> -un <strong>\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d layih\u0259si davam edir.<\/strong><\/p>\n<blockquote><p><strong>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti (UNEC) \u201cHumanitar f\u0259nl\u0259r\u201d kafedras\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi, tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, beyn\u0259lxalq tarix\u00e7i-ekspert C\u0259mil\u0259 Vaqif q\u0131z\u0131 H\u0259s\u0259nova t\u0259qdim edir:<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>BEYL\u018fGAN B\u00d6LG\u018fS\u0130N\u0130N \u0130LK TUNC D\u00d6VR\u00dc YA\u015eAYI\u015e AB\u0130D\u018fS\u0130 \u00c7ARDAXLI T\u018fP\u018fL\u018fR\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Qon\u015fu F\u00fczuli, A\u011fcab\u0259di, A\u011fdamla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 Beyl\u0259qan b\u00f6lg\u0259sinin tunc d\u00f6vr\u00fc abid\u0259l\u0259ri arxeoloji bax\u0131mdan \u00e7ox da d\u0259rin t\u0259dqiq olunmam\u0131\u015fd\u0131r. Lakin, bununla bel\u0259 A.A.\u0130yessenin XX \u0259srin 50-ci ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda, x\u00fcsusil\u0259 Mil-Qaraba\u011f d\u00fcz\u0259nliyind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 axtar\u0131\u015flar\u0131n gedi\u015find\u0259 Beyl\u0259qan (o zamanki \u0130janov) b\u00f6lg\u0259sind\u0259 qeyd\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m abid\u0259 ilk tunc d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid \u00c7ardaxl\u0131 t\u0259p\u0259l\u0259ri olmu\u015fdur.<\/p>\n<p><strong>\u00c7ardaxl\u0131 t\u0259p\u0259l\u0259ri ya\u015fay\u0131\u015f yeri kompleksi<\/strong><\/p>\n<p>\u0130ndiki Beyl\u0259qan rayonu \u0259razisind\u0259, Mil d\u00fcz\u00fcn\u00fcn d\u0259rinliyind\u0259, Araz\u0131n k\u00f6hn\u0259 yata\u011f\u0131n\u0131n sol-q\u0259rb sahilind\u0259 yerl\u0259\u015fmi\u015f \u00c7ardaxl\u0131 t\u0259p\u0259l\u0259ri kompleksi \u0259razisinin geni\u015fliyi v\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259mliyi il\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc olan ilk tunc d\u00f6vr\u00fc ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ri s\u0131ras\u0131na daxil ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-12986\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/beyl1.jpg\" alt=\"\" width=\"1429\" height=\"988\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/beyl1.jpg?v=1660873371 1429w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/beyl1-300x207.jpg?v=1660873371 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/beyl1-1024x708.jpg?v=1660873371 1024w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/beyl1-768x531.jpg?v=1660873371 768w\" sizes=\"(max-width: 1429px) 100vw, 1429px\" \/><\/p>\n<p><em>\u00c7ardaxl\u0131 t\u0259p\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nin \u00fcmumi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc<\/em><\/p>\n<p>Bu abid\u0259 XX \u0259srin 50-ci ill\u0259rind\u0259 SSR\u0130 EA Arxeologiya \u0130nstitutu v\u0259 Az\u0259rbaycan Tarix \u0130nstitutunun birg\u0259 arxeoloji ekspedisiyas\u0131n\u0131n (\u201cAz\u0259rbaycan ekspedisiyas\u0131\u201d) f\u0259aliyy\u0259ti gedi\u015find\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7ardaxl\u0131 t\u0259p\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f yeri Beyl\u0259qan rayonu \u0259razisind\u0259, X\u0259l\u0259c d\u0259miryolu va\u011fzal\u0131n\u0131n c\u0259nub-\u015f\u0259rq hiss\u0259sind\u0259, \u00c7\u0259m\u0259nli k\u0259ndinin \u015fimal-q\u0259rb k\u0259nar\u0131nda yerl\u0259\u015fir. \u00c7ardaxl\u0131 t\u0259p\u0259nin yerl\u0259\u015fdiyi \u0259razi Araz \u00e7ay\u0131n\u0131n k\u00f6hn\u0259 yata\u011f\u0131n\u0131n sol sahilini \u0259hat\u0259 edir. \u00c7ay\u0131n k\u00f6hn\u0259 yata\u011f\u0131ndan zirv\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 30 m-d\u0259n art\u0131q, d\u00fcz\u0259nlik t\u0259r\u0259fd\u0259n 4 m-d\u0259n 6 m-\u0259 q\u0259d\u0259rdir. \u00dcmumi sah\u0259si 14 hektara \u00e7atan ya\u015fay\u0131\u015f kompleksi 4 (d\u00f6rd) t\u0259p\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. K\u0259ndin evl\u0259rin\u0259 yax\u0131n olan 1-ci t\u0259p\u0259 daha b\u00f6y\u00fck sah\u0259y\u0259 malik olmas\u0131 v\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259mliyi il\u0259 se\u00e7ilir. Bu t\u0259p\u0259 \u00e7oxdan (ola bilsin ele \u00c7\u0259m\u0259nli k\u0259ndi bina olandan) yerli \u0259hali t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259biristanl\u0131q kimi istifad\u0259 olunur. Qalan \u00fc\u00e7 t\u0259p\u0259 \u0259razi v\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fc etibaril\u0259 birinci t\u0259p\u0259d\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r geri qal\u0131r. T\u0259p\u0259l\u0259ri bir-birind\u0259n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc d\u0259r\u0259l\u0259r ay\u0131r\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, h\u0259min t\u0259p\u0259l\u0259r t\u0259bii y\u00fcks\u0259klikl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259halinin m\u0259skunla\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Araz\u0131n k\u00f6hn\u0259 yata\u011f\u0131n\u0131n sahilinin ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259ni kimi se\u00e7ilm\u0259si t\u0259sad\u00fcfi olmam\u0131\u015fd\u0131r. Bol sulu \u00e7ay yata\u011f\u0131n\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131, \u0259traf sah\u0259d\u0259ki d\u00fcz\u0259nliyin \u0259kin\u00e7ilik v\u0259 maldarl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn son d\u0259r\u0259c\u0259 \u0259lveri\u015fli olmas\u0131 bu fakt\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n amill\u0259rd\u0259ndir.<\/p>\n<p>Toplanan dig\u0259r yer\u00fcst\u00fc artefaktlardan ibar\u0259t d\u0259lill\u0259r is\u0259 ilk tunc d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ilkin v\u0259 inki\u015faf etmi\u015f m\u0259rh\u0259l\u0259sinin xarakterik \u0259lam\u0259tl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edir.<\/p>\n<p>Arxeoloji materiallar m\u00fcxt\u0259lif tip v\u0259 funksiyal\u0131 keramika n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n, \u0259m\u0259k al\u0259tl\u0259rind\u0259n ibar\u0259tdir. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 toplanm\u0131\u015f kolleksiya haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 xammal v\u0259 t\u0259yinat\u0131, habel\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259 texnikas\u0131na g\u00f6r\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 4 qrupa b\u00f6l\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p>Keramikan\u0131n bir qrupu, k\u00fcp\u0259, cam v\u0259 xeyr\u0259 tipli qablar\u0131n farqmentl\u0259ri il\u0259 t\u0259msil olunur. Bu tip keramikan\u0131n bo\u011faz hiss\u0259sind\u0259 K\u00fcr-Araz m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin ilkin v\u0259 inki\u015faf etmi\u015f m\u0259rh\u0259l\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn xarakterik olan qulplar var. Qulplar \u0259sas\u0259n lentvaridir. Bununla bel\u0259, qulplar K\u00fcr-Araz m\u0259d\u0259niyy\u0259ti qablar\u0131ndak\u0131 qulplara m\u0259xsus olan \u0259lam\u0259tl\u0259ri (qulpun ayd\u0131n ifad\u0259 olunmas\u0131, barmaq ke\u00e7\u0259n yerin dair\u0259vi forma yaratmas\u0131, \u0259traf\u0131n \u00e7\u00f6k\u0259kliyi v\u0259 s.) \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir. Bu tip qablar\u0131n gili \u0259sas\u0259n t\u0259mizdir. S\u0259thi s\u0131\u011fallanm\u0131\u015f v\u0259 b\u0259zi hallarda pardaqlanm\u0131\u015fd\u0131r. Qablar\u0131n dulus \u00e7arx\u0131nda haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 s\u00fcbut ed\u0259n barmaq izl\u0259ri \u2013 qab\u0131n i\u00e7\u0259ri s\u0259thind\u0259ki konsentrik x\u0259tl\u0259r ayd\u0131n se\u00e7ilir.<\/p>\n<p>\u00c7ardaxl\u0131 t\u0259p\u0259d\u0259n bizim toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kolleksiyaya daxil olan keramikan\u0131n ikinci qrupunu faktura etibaril\u0259 \u0259vv\u0259l t\u0259svirini verdiyimiz qablarla bir tipli olan, lakin qulpsuz saxs\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin fraqmentl\u0259ri t\u0259\u015fkil edir. Bu tip qablar\u0131n a\u011f\u0131z k\u0259nar\u0131 d\u00fcz, azac\u0131q \u00e7\u00f6l\u0259 meyllidir.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc tip keramika n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin a\u011f\u0131z k\u0259nar\u0131 d\u00fcz olsa da, i\u00e7\u0259riy\u0259 do\u011fru meyllidir. Onlar bo\u015fqab-xeyr\u0259l\u0259rin fraqmentl\u0259rind\u0259n ibar\u0259tdir. Bu tip keramika bir s\u0131ra x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, x\u00fcsusil\u0259 qulpsuz olmalar\u0131 il\u0259 ikinci qrup alt\u0131nda c\u0259ml\u0259\u015fdirdiyimiz saxs\u0131 m\u0259lumatlar\u0131na daha yax\u0131nd\u0131r. F\u0259rq \u0259n \u00e7ox a\u011f\u0131z k\u0259narlar\u0131n\u0131n formas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7ardaxl\u0131 kolleksiyas\u0131n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc qrup alt\u0131nda c\u0259ml\u0259nmi\u015f keramika m\u0259mulat\u0131 &#8211; qal\u0131n divarl\u0131, \u0259ld\u0259 kobud haz\u0131rlanm\u0131\u015f, gilinin t\u0259rkibi iri qum d\u0259n\u0259li, bi\u015fm\u0259si q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f olmayan k\u00fcp\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259xsus fraqmentl\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-12987\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/beyl2.jpg\" alt=\"\" width=\"1429\" height=\"1072\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/beyl2.jpg?v=1660873371 1429w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/beyl2-300x225.jpg?v=1660873371 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/beyl2-1024x768.jpg?v=1660873371 1024w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/beyl2-768x576.jpg?v=1660873371 768w\" sizes=\"(max-width: 1429px) 100vw, 1429px\" \/><\/p>\n<p><em>\u00c7ardaxl\u0131 t\u0259p\u0259, ilk tunc d\u00f6vr\u00fc keramika n\u00fcmun\u0259l\u0259ri<\/em><\/p>\n<p>Qab fraqmentl\u0259rinin b\u0259zil\u0259rinin s\u0259thi Qaraba\u011f\u0131n D\u0259yirmanyeri, C\u00fctt\u0259p\u0259, 1-ci \u00dc\u00e7o\u011flan ilk tunc d\u00f6vr\u00fc keramikas\u0131nda oldu\u011fu kimi \u201csuvaqla\u201d \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Buraya daxil olan b\u0259zi keramika n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin s\u0259thi a\u00e7\u0131q-boz v\u0259 ya q\u0131rm\u0131z\u0131mt\u0131l r\u0259ngli, astar\u0131 is\u0259 qarad\u0131r. Bel\u0259 keramika \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, m\u0259tb\u0259xt v\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat i\u015fl\u0259rind\u0259 istifad\u0259 olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u00c7ardaxl\u0131t\u0259p\u0259 kolleksiyas\u0131na h\u0259m\u00e7inin m\u00fcxt\u0259lif cins da\u015flardan haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u0259m\u0259k al\u0259tl\u0259ri d\u0259 daxildir. Bunlar\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 d\u0259n da\u015f\u0131 yegan\u0259 n\u00fcsx\u0259 il\u0259 t\u0259msil olunub. M\u0259sam\u0259li, boz r\u0259ngli xammaldan haz\u0131rlanm\u0131\u015f d\u0259n da\u015f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259k s\u0259thi s\u0259liq\u0259li haz\u0131rlanm\u0131\u015f, arxa t\u0259r\u0259fi is\u0259 bir q\u0259d\u0259r yuvarlaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Toplanm\u0131\u015f ba\u015fqa da\u015f m\u0259mulat\u0131 m\u00fcxt\u0259lif cinsli v\u0259 r\u0259ngli \u00e7ay da\u015flar\u0131ndan (bunlar ya\u015f\u0131l, boz, qara r\u0259ngli, qaya m\u0259n\u015f\u0259li da\u015f q\u0259lp\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259tdir) haz\u0131rlanm\u0131\u015f k\u0259sm\u0259k, s\u00fcrtm\u0259k, qa\u015f\u0131maq \u00fc\u00e7\u00fcn yararl\u0131 ola bil\u0259c\u0259k al\u0259tl\u0259rl\u0259 t\u0259msil olunub. Maraql\u0131d\u0131r ki, yer\u00fcst\u00fc da\u015f kolleksiyas\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 \u00e7axmaqda\u015f\u0131 q\u0259lp\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259k-t\u0259k rast g\u0259lins\u0259 d\u0259, d\u0259v\u0259g\u00f6z\u00fcnd\u0259n m\u0259mulatlar t\u0259mamil\u0259 yoxdur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Faktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z: Beyl\u0259qan\u0131n \u00c7ardaxl\u0131 t\u0259p\u0259l\u0259ri &#8220;\u0130NFONEWS&#8221; -un \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d layih\u0259si davam edir. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti (UNEC) \u201cHumanitar f\u0259nl\u0259r\u201d kafedras\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi, tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, beyn\u0259lxalq tarix\u00e7i-ekspert C\u0259mil\u0259&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":12085,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,4263,8,11],"tags":[4846,5061,4848,15],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12985"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12985"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12988,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12985\/revisions\/12988"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12085"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}