{"id":13252,"date":"2021-09-29T12:39:19","date_gmt":"2021-09-29T08:39:19","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=13252"},"modified":"2021-09-29T13:23:05","modified_gmt":"2021-09-29T09:23:05","slug":"faktlara-dayanan-tariximiz-carizmin-must%c9%99ml%c9%99k%c9%99cilik-siyas%c9%99ti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=13252","title":{"rendered":"Faktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z: \u00c7arizmin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik siyas\u0259ti"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">Faktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z:\u00c7arizmin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik siyas\u0259ti<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-12793 alignright\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/cemka-4.jpg\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/cemka-4.jpg?v=1660873398 400w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/cemka-4-300x300.jpg?v=1660873398 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/cemka-4-150x150.jpg?v=1660873398 150w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=13252\"><span style=\"color: #ff0000;\">&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/span><\/a> -un \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d layih\u0259si davam edir.<\/strong><\/p>\n<blockquote><p><strong>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti (UNEC) \u201cHumanitar f\u0259nl\u0259r\u201d kafedras\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi, tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, beyn\u0259lxalq tarix\u00e7i-ekspert C\u0259mil\u0259 Vaqif q\u0131z\u0131 H\u0259s\u0259nova t\u0259qdim edir:<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u00c7AR H\u00d6KUM\u018fT\u0130N\u0130N ORTA AS\u0130YADA M\u00dcST\u018fML\u018fK\u018f\u00c7\u0130 HAK\u0130M\u0130YY\u018fT\u0130<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7ar h\u00f6k\u00fcm\u0259ti Orta Asiyan\u0131n i\u015f\u011fal edilm\u0259sinin ba\u015flan\u011f\u0131c m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 idar\u0259etm\u0259nin t\u0259\u015fkilin\u0259 ba\u015flay\u0131r. Senat 2 mart 1865-ci ild\u0259 Orenburq general-qubernatorlu\u011funun t\u0259rkibind\u0259 \u201cT\u00fcrk\u00fcstan vilay\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d f\u0259rman verir. Vilay\u0259tin inzibati m\u0259rk\u0259zi \u00c7imk\u0259nd \u015f\u0259h\u0259ri idi. \u00c7ar qo\u015funlar\u0131n\u0131n Da\u015fk\u0259ndi \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259sind\u0259n sonra bu \u015f\u0259h\u0259r Rusiyan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 r\u0259sm\u0259n daxil edil\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 faktiki sur\u0259td\u0259 vilay\u0259tin m\u0259rk\u0259zi idi. \u0130mperiyan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 r\u0259smi sur\u0259td\u0259 daxil edildiyi d\u00f6vrd\u0259n Da\u015fk\u0259nd v\u0259 onun \u0259traf\u0131 Da\u015fk\u0259nd rayonu ad\u0131 il\u0259 x\u00fcsusi inzibati vahid t\u0259\u015fkil edirdi.<\/p>\n<p>Vilay\u0259ti \u00f6z \u0259lind\u0259 h\u0259rbi v\u0259 m\u00fclki hakimiyy\u0259ti birl\u0259\u015fdir\u0259n general-qubernator r\u0259hb\u0259rlik edirdi. Yerl\u0259rd\u0259 idar\u0259l\u0259r\u0259 \u015f\u00f6b\u0259 r\u0259isl\u0259ri ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi, onlar eyni zamanda h\u0259rbi komendatlar idi. Onlar yerli \u0259hali \u00fcz\u0259rind\u0259 polis n\u0259zar\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7irir, vergil\u0259ri toplay\u0131r, m\u00fcs\u0259lman m\u0259hk\u0259m\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 n\u0259zar\u0259t edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>1865-ci il \u201c\u018fsasnam\u0259sinin\u201d t\u0259tbiq edilm\u0259sinin praktiki n\u0259tic\u0259si tipik i\u015f\u011fal rejiminin yarad\u0131lmas\u0131 oldu. Bu rejim \u00c7ar ordusunun \u0259rzaqla t\u0259chiz edilm\u0259sini, \u0259halid\u0259n vergi toplanmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259li idi.<\/p>\n<p>Diyar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas 1867-ci il M\u00fcv\u0259qq\u0259ti \u0259sasnam\u0259si idi. Bu \u018fsasnam\u0259nin mahiyy\u0259ti bel\u0259 idi:<\/p>\n<ol>\n<li>h\u0259rbi v\u0259 inzibati hakimiyy\u0259tin b\u00f6l\u00fcnm\u0259zliyi v\u0259 onun diyarda bir \u0259ld\u0259 c\u0259ml\u0259nm\u0259si,<\/li>\n<li>bu orqanlar\u0131n qurulu\u015funu m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r Rusiyan\u0131n dig\u0259r yerl\u0259rind\u0259ki orqanlar\u0131n qurulu\u015funa yax\u0131nla\u015fd\u0131rmaq,<\/li>\n<li>a\u015fa\u011f\u0131, x\u00fcsusi xalq-ictimai hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n se\u00e7kili olmas\u0131,<\/li>\n<li>Rusiyan\u0131n maraqlar\u0131na ziyanl\u0131 olan qayda-qanunlar\u0131n bu m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si v\u0259 s.<\/li>\n<\/ol>\n<p>1867-ci il \u018fsasnam\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, qeyri-siyasi xarakterli b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 yerli \u0259halinin daxili idar\u0259si \u201cXalq\u0131n \u00f6z i\u00e7\u0259risind\u0259n se\u00e7ilmi\u015fl\u0259r\u0259\u201d (qaz\u0131lar, b\u0259yl\u0259r, a\u011fsaqqallar) verilm\u0259li idi. Koloniyada dig\u0259r b\u00fct\u00fcn h\u00f6kum\u0259t funksiyalar\u0131 h\u0259rbi administrasiyas\u0131n\u0131n-general-qubernatorun, vilay\u0259t qubernatorlar\u0131n\u0131n v\u0259 q\u0259za r\u0259isl\u0259rinin \u0259lind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fmi\u015fdi.<\/p>\n<p>\u0130dar\u0259etm\u0259nin bel\u0259 \u201ch\u0259rbi \u2013xalq idar\u0259etm\u0259\u201d \u00e7ar h\u00f6kum\u0259tinin yeni i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razid\u0259 \u00f6z qar\u015f\u0131s\u0131na qoydu\u011fu v\u0259zif\u0259y\u0259-\u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u0259rbi-siyasi m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, yerli torpaq sahibl\u0259rinin v\u0259 din xadiml\u0259rinin m\u00f6vqeyini z\u0259ifl\u0259tm\u0259k, \u00e7arizm\u0259 qar\u015f\u0131 xalq \u00fcsyanlar\u0131na divan tutmaq t\u0259mamil\u0259 uy\u011fun g\u0259lirdi.<\/p>\n<p>80-ci ill\u0259rin ortalar\u0131nda m\u0259lum oldu ki, \u201ch\u0259rbi-xalq idar\u0259etm\u0259\u201d sistemi Rusiya ticar\u0259t-s\u0259naye burjua dair\u0259l\u0259rinin v\u0259 yerli sahibkarlar\u0131n maraqlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan yeni m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131n\u0131 l\u0259ngidirdi.<\/p>\n<p>1886-ci il \u018fsasnam\u0259sinin 8 madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n T\u00fcrk\u00fcstan general-qubernatorlu\u011fu (m\u0259hk\u0259m\u0259, maliyy\u0259 v\u0259 po\u00e7t-teleqraf idar\u0259l\u0259ri istisna olmaqla) Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n h\u0259rbi nazirliyinin tabeliyind\u0259 olmama\u011f\u0131 halbuki h\u0259min ill\u0259rd\u0259 Rusiyan\u0131n daxili i\u015fl\u0259r nazirliyinin s\u0259r\u0259ncam\u0131nda idi. Bel\u0259likl\u0259, T\u00fcrk\u00fcstan diyar\u0131 1917-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259rbi nazirliyin tabeliyind\u0259 qal\u0131r. 1886-c\u0131 il \u018fsasnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq T\u00fcrk\u00fcstan administrasiyas\u0131n\u0131n strukturu sistemin\u0259 yeni bir orqan- T\u00fcrk\u00fcstan general qubernatorunun Soveti daxil edildi. Bu orqan \u00fcmumi inzibati xarakterli, vergi v\u0259 zemstvo m\u00fck\u0259ll\u0259fiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259ll edilm\u0259sind\u0259 qanunvericilik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc h\u00fcququna malik idi. D\u00fczd\u00fcr, diyar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259sin\u0259 dair m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin m\u00fczakir\u0259sind\u0259 kollegiyal\u0131q bir \u00e7ox hallarda formal xarakter da\u015f\u0131sa da, yeni orqan h\u0259r halda m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 diyar\u0131n ba\u015f r\u0259isl\u0259rinin \u201cb\u00fcrokratik radikalizmini\u201d m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131. D\u0259yi\u015fiklikl\u0259r T\u00fcrk\u00fcstan general-qubernatorunun xarici siyas\u0259ti m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259ki s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 d\u0259 toxunurdu. Buxarada Rusiya imperatorlu\u011funun siyasi agentliyi yarad\u0131ld\u0131. Bu agentlik Rusiya xarici i\u015fl\u0259r nazirliyinin orqan\u0131 idi. 1889-cu ild\u0259n T\u00fcrk\u00fcstanda b\u00fct\u00fcn xarici siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin n\u0259zar\u0259ti alt\u0131na ke\u00e7di.<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00fcstan general qubernatorlu\u011fu inzibati c\u0259h\u0259td\u0259n vilay\u0259tl\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcrd\u00fc. T\u00fcrk\u00fcstan general qubernatorlu\u011fu \u0259vv\u0259lc\u0259 iki vilay\u0259t\u0259-S\u0131r-D\u0259rya v\u0259 Semire\u00e7yey\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fd\u00fc. Sonralar i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259r hesab\u0131na 1868-ci ild\u0259 Z\u0259r\u0259f\u015fan dair\u0259si, 1873-c\u00fc ild\u0259 Amu-D\u0259rya \u015f\u00f6b\u0259si, 1876-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 l\u0259\u011fv edilmi\u015f Kokand xanl\u0131\u011f\u0131 hesab\u0131na F\u0259rqan\u0259 vilay\u0259ti yarad\u0131ld\u0131. 1886-c\u0131 ild\u0259 Z\u0259r\u0259f\u015fan dair\u0259si S\u0259m\u0259rq\u0259nd vilay\u0259tin\u0259 \u00e7evrildi. Amu-D\u0259rya \u015f\u00f6b\u0259si S\u0131r-D\u0259rya vilay\u0259tin\u0259 birl\u0259\u015fdirildi. Semire\u00e7ye vilay\u0259ti 1882-ci ild\u0259 T\u00fcrk\u00fcstan general qubernatorlu\u011funun t\u0259rkibind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131laraq \u00c7\u00f6l general qubernatorlu\u011funa verildi. Lakin 1899-cu ild\u0259 Semire\u00e7ye vilay\u0259ti yenid\u0259n T\u00fcrk\u00fcstan general qubernatorlu\u011funun t\u0259rkibin\u0259 daxil edildi. H\u0259min ild\u0259 be\u015finci vilay\u0259t-\u0259vv\u0259ll\u0259r Qafqaz cani\u015finliyinin t\u0259rkibind\u0259 olan Zakaspi vilay\u0259ti d\u0259 T\u00fcrk\u00fcstan general qubernatorlu\u011funun t\u0259rkibin\u0259 daxil edildi.<\/p>\n<p>XIX \u0259srin sonunda T\u00fcrk\u00fcstan general qubernatorlu\u011funun \u00fcmumi \u0259razisi 1738918 kv.kilometr idi. \u018fhalinin say\u0131 is\u0259 5280983 n\u0259f\u0259r idi. Diyar \u0259halisinin say\u0131 1911-ci ild\u0259 6492629 n\u0259f\u0259r\u0259, 1915-ci ild\u0259 6779138 n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131. \u018fhalinin c\u0259mi 7.6 faizini ruslar t\u0259\u015fkil edirdi. Vilay\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 \u0259halinin say\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi idi:<\/p>\n<p><strong>Vilay\u0259tl\u0259r\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 B\u00fct\u00fcn \u0259hali\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Ruslar<\/strong><\/p>\n<p>S\u0131r-D\u0259rya\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1950243\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 11.0<\/p>\n<p>Semire\u00e7ye\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1260392\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 6.5<\/p>\n<p>F\u0259rqan\u0259\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2211864\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a02.8<\/p>\n<p>S\u0259m\u0259rq\u0259nd\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 886392\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 7.6<\/p>\n<p>Zakaspi\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 470852\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 19.0<\/p>\n<p>\u00c7arizmin T\u00fcrk\u00fcstanda h\u0259yata ke\u00e7irdiyi inzibati \u0259razi b\u00f6lg\u00fcs\u00fc tarixi, t\u0259bii, iqtisadi v\u0259 milli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nm\u0131rd\u0131. Yerli xalqlar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259r ayr\u0131-ayr\u0131 hiss\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u0259r\u0259k m\u00fcxt\u0259lif inzibati vahidl\u0259rin t\u0259rkibin\u0259 daxil edilirdi. Vilay\u0259tl\u0259r q\u0259zalara, sonuncular is\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 volostlara b\u00f6l\u00fcn\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>Orta Asiyan\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131 generallara v\u0259 h\u0259rbi qubernatorlara tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Onlara \u201cmilli s\u00fclh\u00fc\u201d qorumaq tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Milli ucqarlarda \u00e7arizmin yeritdiyi siyas\u0259t milli istismar, yerli xalqlar\u0131n siyasi v\u0259 m\u00fclki h\u00fcquqlardan m\u0259hrum edilm\u0259si, milli m\u0259d\u0259niyy\u0259tin, dil, m\u0259tbuat v\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, milli q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n t\u00f6r\u0259dilm\u0259si siyas\u0259ti idi. Orta Asiya \u0259razisi h\u0259mi\u015f\u0259 h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259td\u0259 saxlan\u0131l\u0131rd\u0131. M\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etdiyi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 (Da\u015fk\u0259nd, Kokand, S\u0259m\u0259rq\u0259nd v\u0259 s.) yeni qalalar tikilirdi. Artilleriya il\u0259 t\u0259chiz edil\u0259n bu qalalar yerli \u0259halinin \u00fcsyan ed\u0259c\u0259yi \u015f\u0259raitind\u0259 \u00e7ar ordusu \u00fc\u00e7\u00fcn dayaq n\u00f6qt\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7evrilm\u0259li idi. \u00c7ar ordusunun 1905-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 T\u00fcrk\u00fcstanda \u00fcmumi say\u0131 63 min n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Rus \u00e7ar\u0131n\u0131n 1867-ci il f\u0259rman\u0131na \u0259sas\u0259n T\u00fcrk\u00fcstan general qubernatoruna geni\u015f s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r verilmi\u015fdi. T\u00fcrk\u00fcstan general qubernatorlu\u011funun ilk qubernatoru Kaufman idi. General qubernator diyarda m\u00fclki v\u0259 h\u0259rbi idar\u0259l\u0259rin r\u0259hb\u0259ri idi. \u0130lk general qubernatora b\u00fct\u00fcn siyasi, s\u0259rh\u0259d v\u0259 ticar\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini h\u0259ll etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259ti verilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>General qubernator siyasi bax\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6r\u0259 bu v\u0259 ya dig\u0259r adam\u0131 be\u015f il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 diyardan s\u00fcrg\u00fcn etm\u0259k, hakimiyy\u0259t\u0259 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi \u015f\u0259raitd\u0259 h\u0259rbi m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 verm\u0259k h\u00fcququna malik idi. \u018fg\u0259r xarici \u00f6lk\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n diyara g\u0259lm\u0259si arzu edilm\u0259z hesab olunurdusa, diyar\u0131n r\u0259hb\u0259ri onu da buradan \u00e7\u0131xarmaq h\u00fcququna malik idi. General qubernator \u0259hali \u00fcz\u0259rin\u0259 qoyulan verginin miqdar\u0131n\u0131 da m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirirdi.<\/p>\n<p>General qubernator \u00e7ar t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin edilirdi v\u0259 xidm\u0259ti i\u015fl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 imperiyan\u0131n h\u0259rbi nazirliyin\u0259 tabe idi. General qubernatorun r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda 7-10 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t Sovet f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. Buraya vilay\u0259tl\u0259rin h\u0259rbi qubernatorlar\u0131, T\u00fcrk\u00fcstan h\u0259rbi dair\u0259sinin \u015ftab r\u0259isi v\u0259 maliyy\u0259 nazirliyinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si daxil idi. Sonra sovetin t\u0259rkibin\u0259 general qubernatorun k\u00f6m\u0259k\u00e7isi, Da\u015fk\u0259nd m\u0259hk\u0259m\u0259 palatas\u0131n\u0131n prokuroru, diyar\u0131n \u0259kin\u00e7ilik v\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u0259mlak\u0131 idar\u0259sinin r\u0259isi d\u0259 daxil edilirdi. Bunlardan \u0259lav\u0259, general qubernatorun s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Sovetin iclaslar\u0131na vilay\u0259t m\u0259hk\u0259m\u0259sinin s\u0259dri, Da\u015fk\u0259nd m\u0259hk\u0259m\u0259 palatas\u0131n\u0131n prokuroru, general qubernator d\u0259ft\u0259rxanas\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fcdiri, Buxaradak\u0131 siyasi agent d\u0259 d\u0259v\u0259t edilirdi. General qubernatorlu\u011fun r\u0259smi m\u0259tbuat orqan\u0131 rus dilind\u0259 n\u0259\u015fr edil\u0259n \u201cT\u00fcrk\u00fcstan x\u0259b\u0259rl\u0259ri\u201d q\u0259zeti idi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Faktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z:\u00c7arizmin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik siyas\u0259ti &#8220;\u0130NFONEWS&#8221; -un \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d layih\u0259si davam edir. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti (UNEC) \u201cHumanitar f\u0259nl\u0259r\u201d kafedras\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi, tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, beyn\u0259lxalq tarix\u00e7i-ekspert C\u0259mil\u0259 Vaqif&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":13254,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,4263,8,11],"tags":[4846,4848,15],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13252"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13252"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13252\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13255,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13252\/revisions\/13255"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13254"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}