{"id":13382,"date":"2021-10-01T15:17:35","date_gmt":"2021-10-01T11:17:35","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=13382"},"modified":"2021-10-03T15:55:36","modified_gmt":"2021-10-03T11:55:36","slug":"%c9%99d%c9%99biyyatdan-nam%c9%99l%c9%99rilahi-rovs%c9%99niyi-eyl%c9%99-miskin-nam%c9%99-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=13382","title":{"rendered":"\u018fd\u0259biyyatdan nam\u0259l\u0259r:\u201dIlahi, R\u00f6v\u015f\u0259niyi eyl\u0259 miskin&#8221;- Nam\u0259 5"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">\u018fd\u0259biyyatdan nam\u0259l\u0259r:\u201dIlahi, R\u00f6v\u015f\u0259niyi eyl\u0259 miskin&#8221;- Be\u015finci nam\u0259<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-13384 alignright\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/images-1.jpg\" alt=\"\" width=\"189\" height=\"266\" \/><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=13382\"><strong><span style=\"color: #ff0000;\">&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/span><\/strong><\/a>-un\u00a0<strong>\u201c<\/strong><strong>\u018fd\u0259biyyatdan nam\u0259l\u0259r<\/strong><strong>\u201d layih\u0259si <\/strong>davam edir.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universitetinin (UNEC) \u201cAz\u0259rbaycan dili\u201d kafedras\u0131n\u0131n dosenti, filologiya<\/strong><strong>\u00a0\u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru,<\/strong><strong>\u00a0\u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qabaqc\u0131l t\u0259hsil i\u015f\u00e7isi\u201d, \u201cHeyd\u0259r zirv\u0259si\u201d medal\u0131 v\u0259 \u201cXar\u0131b\u00fclb\u00fcl\u201d m\u00fckafatlar\u0131 laureat\u0131,\u00a0<\/strong><strong>beyn\u0259lxalq\u00a0<\/strong><strong>dil<\/strong><strong>\u00e7i-<\/strong><strong>turkoloq\u00a0<\/strong><strong>ekspert\u00a0<\/strong><strong>Aynur Q\u0259dimaliyeva<\/strong><strong>\u00a0t\u0259qdim edir<\/strong><strong>:<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p><strong>Be\u015finci nam\u0259:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>G\u00dcN K\u0130M\u0130 R\u00d6V\u015e\u018fN Z\u0130YASI R\u00d6V\u015e\u018fN\u0130N\u00dcN<\/strong><\/p>\n<p>XV \u0259sr Az\u0259rbaycan-t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131 \u00f6lk\u0259nin \u00fcmumi m\u0259d\u0259ni y\u00fcks\u0259li\u015finin t\u0259rkib hiss\u0259si kimi bu d\u00f6vr anadilli \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z y\u00fcks\u0259k inki\u015faf\u0131 il\u0259 n\u0259z\u0259ri c\u0259lb edir, yeni imtiyazlar, yeni keyfiyy\u0259t v\u0259 motivl\u0259r hesab\u0131na daha da z\u0259nginl\u0259\u015firdi. Bel\u0259 ki,\u00a0 Qaraqoyunlu v\u0259 A\u011fqoyunlu h\u00f6k\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131 Az\u0259rbaycan dilinin h\u00fcdudlar\u0131 daha da geni\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k, \u015fimaldan D\u0259rb\u0259nd, q\u0259rbd\u0259n Anadolu, c\u0259nubdan \u0130ran k\u00f6rf\u0259zin\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00f6v bir \u0259razini \u0259hat\u0259 edirdi. Bu d\u00f6n\u0259md\u0259 Az\u0259rbaycan dili h\u0259m bir \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si kimi, h\u0259m d\u0259 \u015feir, s\u0259n\u0259t dili olmaq etibaril\u0259 b\u00fct\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 \u00f6z \u00e7iynin\u0259 alaraq, m\u0259d\u0259ni rolunu Yax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rqd\u0259 durmadan art\u0131rma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>XV \u0259sr \u015fairl\u0259rinin yaratd\u0131\u011f\u0131 b\u0259dii s\u0259n\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri yaln\u0131z m\u0259nzum e\u015fq hekay\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259t olmay\u0131b, h\u0259m d\u0259 t\u0259riq\u0259t \u0259d\u0259biyyat\u0131ndan qaynaqlanan t\u0259s\u0259vv\u00fcfi, \u0259xlaqi, f\u0259ls\u0259fi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi. Humanist ideyalar\u0131 t\u0259bli\u011f ed\u0259n R\u00f6v\u015f\u0259ni \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 \u201cdinl\u0259r v\u0259 m\u0259zh\u0259bl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 ziddiyy\u0259t v\u0259 \u0259dav\u0259ti aradan qald\u0131rma\u011f\u0131, b\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131 bir g\u00f6zd\u0259 g\u00f6rm\u0259yi, onlara h\u00f6rm\u0259t etm\u0259yi f\u0259ls\u0259fi c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259sasland\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u201d (Musayeva, 2003: 10). D\u00fcny\u0259vi m\u0259h\u0259bb\u0259t, insansev\u0259rlik, reall\u0131q ideyalar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan \u015fairin dil v\u0259 \u00fcslubu \u015e\u0259rq poeziyas\u0131ndan, \u00a0\u0259xlaqi-didaktik motivl\u0259ri n\u0259sih\u0259t\u00e7ilik \u00fcsulundan geni\u015f istifad\u0259 edilmi\u015fdir. \u015eair \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 n\u0259sih\u0259tamiz hekay\u0259l\u0259rd\u0259n, l\u0259tif\u0259l\u0259rd\u0259n, xalq deyiml\u0259rind\u0259n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u015f\u0259kild\u0259 ustal\u0131qla istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k insanlar\u0131 pis v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0259kindirm\u0259y\u0259, bacard\u0131qlar\u0131 i\u015fl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa, c\u0259miyy\u0259td\u0259 layiqli yer tutma\u011fa, d\u00fczg\u00fcn t\u0259rbiy\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, insanlar aras\u0131nda qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131, dostlu\u011fu, b\u0259rab\u0259rliyi t\u0259bli\u011f edir.<\/p>\n<p>\u015e\u0259rq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259xlaqi-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r, didaktik m\u0259zmunlu hikm\u0259t \u00e7e\u015fm\u0259sind\u0259n s\u00fcz\u00fcl\u0259r\u0259k \u0259srl\u0259r boyu m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u0259 g\u0259lib \u00e7atan yaz\u0131l\u0131 b\u0259dii-\u0259d\u0259bi dil n\u00fcmun\u0259l\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 D\u0259d\u0259 \u00d6m\u0259r R\u00f6v\u015f\u0259ninin hicri889(m.1484\/85)-ci ill\u0259rd\u0259 tamamlad\u0131\u011f\u0131 \u201cMiskinlik kitab\u0131\u201d m\u0259nzum \u0259s\u0259rinin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri var. Ad\u0131n\u0131 bir miskinl\u0259 qar\u0131\u015fqa aras\u0131nda olan \u0259hvalatdan g\u00f6t\u00fcr\u0259n bu \u0259xlaqi-didaktik m\u0259sn\u0259vi\u00a0 R\u00f6v\u015f\u0259ni\u00a0 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n manifest bir \u0259s\u0259ri olmaqla yana\u015f\u0131, \u015fairin dini-t\u0259s\u0259vv\u00fcfi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rini izah edilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan da x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131y\u0131r. L\u00fc\u011f\u0259tl\u0259rd\u0259 \u201caciz, yaz\u0131q, bacar\u0131qs\u0131z, zavvall\u0131, fa\u011f\u0131r adam\u201d m\u0259nalar\u0131nda qeyd olunan miskin s\u00f6z\u00fc t\u0259s\u0259vv\u00fcf \u0259d\u0259biyyat\u0131nda f\u0259rqli \u201cAllah\u0131n ucal\u0131\u011f\u0131, b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6z varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qay\u011f\u0131s\u0131na qalmayan, kainat\u0131n b\u00fct\u00fcn yarad\u0131lanlarda Allah\u0131n vahidliyini g\u00f6r\u0259 bil\u0259n adam\u201d m\u0259nas\u0131nda i\u015fl\u0259nmi\u015f, sufilik t\u0259riq\u0259tind\u0259 qazan\u0131lan \u0259n y\u00fcks\u0259k m\u0259qam kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>D\u0259d\u0259 \u00d6m\u0259r R\u00f6v\u015f\u0259ninin \u0259n \u00e7ox arzulad\u0131\u011f\u0131 hal miskinlikdir. \u00c7\u00fcnki d\u0259rvi\u015fliyin yolu miskinlikd\u0259n ke\u00e7ir v\u0259\u00a0 bu yola gir\u0259n adam ona \u0259ng\u0259l olan b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya nem\u0259tl\u0259rind\u0259n, mal-m\u00fclk\u00fcnd\u0259n \u0259l \u00e7\u0259km\u0259li, \u00f6z n\u0259fsin\u0259 qalib g\u0259lm\u0259li, kin v\u0259 k\u00fcdur\u0259td\u0259n uzaq olmal\u0131d\u0131r. M\u0259hz bu bax\u0131mdan D\u0259d\u0259 \u00d6m\u0259r d\u0259 miskinliy\u0259 x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m vermi\u015fdir:<\/p>\n<p>Ilahi, R\u00f6v\u015f\u0259niyi eyl\u0259 miskin,<\/p>\n<p>D\u0259min edib l\u0259tif\u00fc xub\u00fc miskin.<\/p>\n<p>An\u0131n kimi ver\u00fcb s\u0259br\u00fc t\u0259h\u0259mm\u00fcl,<\/p>\n<p>Ver ana daxi t\u0259hqiqi-t\u0259v\u0259kk\u00fcl.<\/p>\n<p>\u201cMiskinlik kitab\u0131\u201dnda sufizmin \u0259sas ideyas\u0131n\u0131n vahid s\u00fcjet x\u0259tti \u0259traf\u0131nda verildiyi 1167 beytlik m\u0259sn\u0259vi \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 uy\u011fun farsca yaz\u0131lm\u0131\u015f 41 ba\u015fl\u0131qla b\u00f6lm\u0259l\u0259r\u0259 ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu b\u00f6lm\u0259l\u0259rd\u0259 Hz.Pey\u011f\u0259mb\u0259r v\u0259 \u0259sab\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259n \u0259hvalatlar, n\u0259sih\u0259tamiz hekay\u0259l\u0259r daim\u00a0 t\u0259s\u0259vv\u00fcfi yolla izah edilmi\u015f,\u00a0 \u201cD\u0259r b\u0259yani t\u0259s\u0259vv\u00fcf\u201d, \u201cD\u0259r b\u0259yani sufi\u201d v\u0259 s. ba\u015fl\u0131qlar ad\u0131 alt\u0131nda\u00a0 t\u0259s\u0259vv\u00fcf v\u0259 sufizmin elmi izahlar\u0131 verilmi\u015fdir. R\u00f6v\u015f\u0259ninin dini-f\u0259ls\u0259fi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, t\u0259s\u0259vv\u00fcf\u00fcn \u0259sas m\u0259qs\u0259di n\u0259fsi pis v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259yib g\u00f6z\u0259llikl\u0259rl\u0259 b\u0259z\u0259m\u0259kdir, t\u0259s\u0259vv\u00fcf q\u0259lbini Haqqa ba\u011flamaq, ur\u0259yini e\u015fq at\u0259\u015fiyl\u0259 yand\u0131rmaqd\u0131r, t\u0259s\u0259vv\u00fcf m\u0259nalar\u0131 gizl\u0259m\u0259kdir, t\u0259s\u0259vv\u00fcf g\u00f6z\u0259l \u0259xlaq il\u0259 \u0259xlaql\u0131 olmaq, g\u00f6z\u0259l m\u00fcalic\u0259 etm\u0259kdir, t\u0259s\u0259vv\u00fcf kims\u0259 k\u00f6nl\u00fcn\u00fc y\u0131xmamaqd\u0131r, t\u0259s\u0259vv\u00fcf el s\u00f6z\u00fcnd\u0259n incim\u0259m\u0259k, Haqq yolundan \u00e7\u0131xmamaqd\u0131r, t\u0259s\u0259vv\u00fcf h\u0259r k\u0259sin y\u00fck\u00fcn\u00fc \u00e7\u0259km\u0259k, ancaq kims\u0259y\u0259 y\u00fck olmamaqd\u0131r:<\/p>\n<p>T\u0259s\u0259vv\u00fcfd\u00fcr denilmi\u015f \u00fcns\u00fc q\u00fcrb\u0259t,<\/p>\n<p>Ara yerd\u0259 s\u00fcr\u00fcl\u00fcb x\u00f6vf\u00fc heyb\u0259t.<\/p>\n<p>T\u0259s\u0259vv\u00fcf bu\u011fzi d\u00fcnyan\u0131n dinidir<\/p>\n<p>Bu s\u00f6z\u00fc s\u00f6yl\u0259y\u0259n bil R\u00f6v\u015f\u0259nid\u00fcr&#8230;<\/p>\n<p>T\u0259s\u0259vv\u00fcf x\u0259lqd\u0259n qa\u00e7ma\u011fa derl\u0259r,<\/p>\n<p>\u00d6z\u00fc\u00e7\u00fcn H\u0259qq\u0259 yol a\u00e7ma\u011fa derl\u0259r.<\/p>\n<p>D\u0259d\u0259 \u00d6m\u0259r R\u00f6v\u015f\u0259ninin \u201cMiskinlik kitab\u0131\u201dndak\u0131 hekay\u0259l\u0259rin h\u0259r biri ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda n\u0259sih\u0259tamiz bir fikir \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmu\u015fdur<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131qca m\u0259lum olur ki, R\u00f6v\u015f\u0259ni \u0259s\u0259rl\u0259rini orta \u0259srl\u0259r Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li \u015f\u0259kild\u0259, bir k\u00fcll hal\u0131nda t\u0259dqiq ed\u0259rk\u0259n \u015fairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaq t\u00fcrk \u0259d\u0259bi dil \u0259laq\u0259l\u0259ri bax\u0131mdan n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259tli oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fd\u0259biyyatdan nam\u0259l\u0259r:\u201dIlahi, R\u00f6v\u015f\u0259niyi eyl\u0259 miskin&#8221;- Be\u015finci nam\u0259 &#8220;\u0130NFONEWS&#8221;-un\u00a0\u201c\u018fd\u0259biyyatdan nam\u0259l\u0259r\u201d layih\u0259si davam edir. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universitetinin (UNEC) \u201cAz\u0259rbaycan dili\u201d kafedras\u0131n\u0131n dosenti, filologiya\u00a0\u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru,\u00a0\u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qabaqc\u0131l t\u0259hsil i\u015f\u00e7isi\u201d, \u201cHeyd\u0259r zirv\u0259si\u201d&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":13383,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,4263,10,11],"tags":[4877,4878,5138,15],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13382"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13382"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13382\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13385,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13382\/revisions\/13385"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13383"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}