{"id":15402,"date":"2021-12-22T12:45:34","date_gmt":"2021-12-22T08:45:34","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=15402"},"modified":"2021-12-22T12:46:22","modified_gmt":"2021-12-22T08:46:22","slug":"faktlara-dayanan-tariximiz-tanap-v%c9%99-tap-layih%c9%99l%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=15402","title":{"rendered":"\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d: TANAP v\u0259 TAP layih\u0259l\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"color: #ffffff;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-12793 alignright\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/cemka-4.jpg\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/cemka-4.jpg?v=1660873398 400w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/cemka-4-300x300.jpg?v=1660873398 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/cemka-4-150x150.jpg?v=1660873398 150w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/>\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d: TANAP v\u0259 TAP layih\u0259l\u0259ri<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=15402\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a> -un \u201c<strong>Faktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d layih\u0259si davam edir.<\/strong><\/p>\n<blockquote><p><strong>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti (UNEC) \u201cHumanitar f\u0259nl\u0259r\u201d kafedras\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi, beyn\u0259lxalq tarix\u00e7i-ekspert tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru C\u0259mil\u0259 Vaqif q\u0131z\u0131 H\u018fS\u018fNOVA t\u0259qdim edir:<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259ti, milli maraqlara \u0259saslanan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 prinsipial siyas\u0259ti: TANAP v\u0259 TAP layih\u0259l\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra onun n\u0259h\u0259ng neft v\u0259 qaz ehtiyatlar\u0131n\u0131n hasilat\u0131 v\u0259 d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 g\u00fcnd\u0259likd\u0259 duran \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri olub. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin b\u00f6y\u00fck s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00fccl\u00fc iqtisadi potensial\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda m\u00fcst\u0259sna rol oynay\u0131b, regionun v\u0259 Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 verib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n neft ehtiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r h\u0259ll edildikd\u0259n v\u0259 2006-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131 Tbilisi-\u018frzurum qaz k\u0259m\u0259ri istifad\u0259y\u0259 verildikd\u0259n sonra b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n Avropa qit\u0259sin\u0259 n\u0259qli ciddi m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusuna \u00e7evrilib.<\/p>\n<p>2007-ci il iyulun 3-d\u0259 X\u0259z\u0259rin Az\u0259rbaycan sektorundak\u0131 \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d yata\u011f\u0131ndan hasil edil\u0259n t\u0259bii yanacaq Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum qaz boru k\u0259m\u0259ri il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri sistemin\u0259 daxil olub. NABUCCO da daxil olmaqla t\u0259klif edil\u0259n m\u00fcxt\u0259lif variantlar \u0259traf\u0131nda apar\u0131lan \u00e7oxsayl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259 verm\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 \u00f6z liderlik keyfiyy\u0259tl\u0259rini n\u00fcmayi\u015f etdirib v\u0259 yeni \u201cC\u0259nub Qaz D\u0259hlizi\u201d ideyas\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb.<\/p>\n<p>2011-ci ild\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan X\u0259z\u0259rd\u0259n Avropaya birba\u015fa qaz n\u0259ql ed\u0259n mar\u015frutlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n Birg\u0259 B\u0259yanat &#8211; strateji enerji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131na dair memorandum imzalay\u0131b v\u0259 bununla da \u201cC\u0259nub Qaz D\u0259hlizi\u201d layih\u0259sinin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 tarixi add\u0131m at\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>2012-ci il iyunun 26-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 H\u00f6kum\u0259ti v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131 H\u00f6kum\u0259ti aras\u0131nda Trans-Anadolu t\u0259bii qaz boru k\u0259m\u0259ri sistemin\u0259 dair Sazi\u015f imzalan\u0131b v\u0259 h\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin qanunverici orqanlar\u0131 h\u0259min Sazi\u015fi ratifikasiya edib.<\/p>\n<p>2013-c\u00fc il iyunun 30-da is\u0259 TAP layih\u0259si \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxalq sazi\u015f imzalan\u0131b. TAP v\u0259 \u015eahd\u0259niz konsorsiumlar\u0131n\u0131n imzalad\u0131\u011f\u0131 sazi\u015fl\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq Az\u0259rbaycan qaz\u0131 Avropa bazar\u0131na birba\u015fa \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 edib.<\/p>\n<p>2015-ci ild\u0259 C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131n\u0131n birinci iclas\u0131, sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 is\u0259 daha \u00fc\u00e7 toplant\u0131 ke\u00e7irilib v\u0259 layih\u0259nin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fch\u00fcm q\u0259rarlar q\u0259bul olunub.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n liderliyi v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 il\u0259 birg\u0259 s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin 4 komponenti \u2013 \u201c\u015eahd\u0259niz-2\u201d, Az\u0259rbaycandan ba\u015flayaraq G\u00fcrc\u00fcstan-T\u00fcrkiy\u0259 s\u0259rh\u0259din\u0259 kimi uzanan C\u0259nubi Qafqaz Boru K\u0259m\u0259ri, T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n TANAP v\u0259 Yunan\u0131stan, Albaniya v\u0259 \u0130taliyan\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n TAP-la ba\u011fl\u0131 prinsipial raz\u0131la\u015fmalar \u0259ld\u0259 olunub v\u0259 layih\u0259nin ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin uzunlu\u011fu 3,5 min kilometr t\u0259\u015fkil edir. K\u0259m\u0259r 1,2 trilyon kubmetr ehtiyata malik \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d yata\u011f\u0131ndan qaz\u0131n hasilat\u0131n\u0131 v\u0259 Avropa bazar\u0131na \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sini t\u0259min ed\u0259c\u0259k. Layih\u0259 40 milyard dollar h\u0259cmind\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. \u0130yunun 12-d\u0259 TANAP-\u0131n r\u0259smi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan sonra T\u00fcrkiy\u0259 bazar\u0131na 6 milyard kubmetr qaz \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259k, 2020-ci ild\u0259 is\u0259 daha 20 milyard kubmetr qaz Avropaya n\u0259ql edil\u0259c\u0259k. 2026-c\u0131 il\u0259 kimi k\u0259m\u0259rin \u00f6t\u00fcrm\u0259 qabiliyy\u0259tinin 31 milyard kubmetr\u0259d\u0259k art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. N\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan, \u0130ran v\u0259 \u0130raq qaz\u0131n\u0131n bu k\u0259m\u0259r vasit\u0259sil\u0259 d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259hz Prezident \u0130lham \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259ti, milli maraqlara \u0259saslanan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 prinsipial siyas\u0259ti C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259min edib.<\/p>\n<p>TANAP boru k\u0259m\u0259rinin ilkin burax\u0131l\u0131\u015f g\u00fcc\u00fc ild\u0259 16 mlrd. kubmetr olmu\u015fdur. Bu h\u0259cmin 6 mlrd. kubmetri T\u00fcrkiy\u0259y\u0259, qalan 10 mlrd. kubmetri is\u0259 Avropaya n\u0259ql edilmi\u015fdir. TANAP k\u0259m\u0259rinin T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u018fski\u015f\u0259h\u0259r v\u0259 Trakyada iki \u00e7\u0131x\u0131\u015f n\u00f6qt\u0259si olmu\u015fdur. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 qaz\u0131n sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 BOTA\u015e \u015firk\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir. Boru k\u0259m\u0259rinin \u00fcmumi uzunlu\u011fu 1 850 km-dir.<\/p>\n<p>TANAP T\u00fcrkiy\u0259nin \u018frdahan, Qars, \u018frzurum, \u018frzincan, Bayburt, G\u00fcm\u00fc\u015fhane, Giresun, Sivas, Yozgat, K\u0131r\u015fehir, K\u0131r\u0131kkale, Ankara, \u018fski\u015f\u0259h\u0259r, Bilecik, K\u00fctahya, Bursa, Bal\u0131kesir, \u00c7anaqqala, Tekirda\u011f v\u0259 \u018fdirn\u0259 daxil olmaqla 20 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n v\u0259 67 rayonundan ke\u00e7\u0259r\u0259k, Yunan\u0131stan s\u0259rh\u0259dind\u0259 \u018fdirn\u0259nin \u0130psala rayonunda ba\u015fa \u00e7at\u0131r. Bu x\u0259tt T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 indiy\u0259 q\u0259d\u0259r in\u015fa edil\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck h\u0259cmli v\u0259 uzunlu\u011fa malik boru k\u0259m\u0259ridir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan bu layih\u0259nin realla\u015fmas\u0131 il\u0259 d\u00fcnyada t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 iqtisadi maraqlar\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 t\u0259r\u0259fdar\u0131 olaraq, \u00f6z\u00fcn\u00fc bir daha s\u00fcbut edir. TANAP energetika bazar\u0131nda hegemonlu\u011fa v\u0259 ya inhisar\u00e7\u0131l\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 at\u0131lan add\u0131md\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d: TANAP v\u0259 TAP layih\u0259l\u0259ri &nbsp; &nbsp; &#8220;\u0130NFONEWS&#8221; -un \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d layih\u0259si davam edir. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti (UNEC) \u201cHumanitar f\u0259nl\u0259r\u201d kafedras\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi, beyn\u0259lxalq tarix\u00e7i-ekspert tarix \u00fczr\u0259&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":15405,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,4263,8,11],"tags":[4846,1008,4848,1192,409],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15402"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15402"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15402\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15404,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15402\/revisions\/15404"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15405"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15402"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15402"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15402"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}