{"id":1994,"date":"2021-01-08T12:31:30","date_gmt":"2021-01-08T08:31:30","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=1994"},"modified":"2021-01-08T12:35:11","modified_gmt":"2021-01-08T08:35:11","slug":"t%c9%99mizlik-maska-m%c9%99saf%c9%99-v%c9%99-duzgun-qidalanma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=1994","title":{"rendered":"T\u0259mizlik Maska M\u0259saf\u0259 v\u0259  SA\u011eLAM Q\u0130DA"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130NFONEWS<\/strong><strong> \u00f6lk\u0259d\u0259ki m\u00f6vcud COV\u0130D-19 pandemiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u00fczg\u00fcn, sa\u011flam qidalanma\u011f\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259ti haqq\u0131nda qida \u00fczr\u0259 ekspert il\u0259 s\u00f6hb\u0259t etdi. H\u0259ms\u00f6hb\u0259timiz Elsev\u0259r F\u0259rz\u0259liyevdir.<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-1286\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/ce82968c-1ef1-4f78-b20a-aa382f2a4222-169x300.jpg\" alt=\"\" width=\"169\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/ce82968c-1ef1-4f78-b20a-aa382f2a4222-169x300.jpg 169w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/ce82968c-1ef1-4f78-b20a-aa382f2a4222-576x1024.jpg 576w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/ce82968c-1ef1-4f78-b20a-aa382f2a4222.jpg 581w\" sizes=\"(max-width: 169px) 100vw, 169px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u0130NFONEWS<\/strong><strong>: <\/strong>\u2013 <strong>Elsev\u0259r m\u00fc\u0259llim, <\/strong><strong>pandemiya v\u0259 qidalanma &#8211; bu iki anlay\u0131\u015fa bir daha ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tir\u0259rdiniz.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Elsev\u0259r F\u0259rz\u0259liyev: <\/strong>\u2013 M\u0259lumdur ki, \u201cPANDEM\u0130YA\u201d b\u0259sit t\u0259rzd\u0259 des\u0259k \u00e7ox sayda insan\u0131n tutuldu\u011fu beyn\u0259lxalq s\u0259rh\u0259dl\u0259ri a\u015fan epidemiyad\u0131r. Y\u0259ni bu, yoluxma n\u0259tic\u0259sind\u0259 g\u00fcnb\u0259g\u00fcn \u0259hat\u0259 dair\u0259sini art\u0131ra bil\u0259n bir x\u0259st\u0259likdir. Onu da qeyd edim ki, bu x\u0259st\u0259lik COV\u0130D-19 virusunun arzuedilm\u0259z bir n\u0259tic\u0259sidir.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r bu x\u0259st\u0259lik, virusun insan orqanizmin\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaran\u0131rsa, dem\u0259li o, orqanizm\u0259 qalib g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onunla m\u00fcbariz\u0259 aparmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259dir. Bu m\u00fcbariz\u0259d\u0259 is\u0259 qalib olan \u2013 g\u00fccl\u00fc t\u0259r\u0259f say\u0131l\u0131r. Dem\u0259li, g\u00fccl\u00fc orqanizm, y\u0259ni immuniteti y\u00fcks\u0259k olan orqanizm n\u0259inki COV\u0130D 19-a, el\u0259c\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 qalib g\u0259l\u0259 bil\u0259r. B\u0259s \u0130MMUN qabiliyy\u0259tini nec\u0259 formala\u015fd\u0131rmaq v\u0259 y\u00fcks\u0259lm\u0259k olar? \u2013 \u018flb\u0259td\u0259 ki, bu i\u015fin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259n amil \u2013 normal, vaxtl\u0131-vaxt\u0131nda, vacib qida komponentl\u0259ri il\u0259 z\u0259ngin olan t\u0259bii m\u0259hsullarla qidalanmad\u0131r.<\/p>\n<p>Bel\u0259 bir xalq deyimi d\u0259 diqq\u0259tiniz\u0259 yetirm\u0259k ist\u0259rdim: Ad\u0259t\u0259n h\u0259kiml\u0259r insanlar\u0131, onlar x\u0259st\u0259l\u0259ndikd\u0259n sonra m\u00fcalic\u0259 edir, lakin qida m\u0259hsullar\u0131 \u2013 insanlar\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n qoruyur. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259, sad\u0259c\u0259 olaraq n\u0259 zaman, n\u0259 il\u0259, n\u0259 q\u0259d\u0259r v\u0259 hans\u0131 formada qidalanmal\u0131 oldu\u011fumuzu bilm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130NFONEWS<\/strong><strong>:<\/strong> \u2013 <strong>Hans\u0131 qida vasit\u0259l\u0259ri il\u0259 qidalanma, pandemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 insanlara k\u00f6m\u0259k ola bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Elsev\u0259r F\u0259rz\u0259liyev: <\/strong>\u2013 \u018flb\u0259td\u0259, bu, haz\u0131rda \u00e7oxlu sayda insanlar\u0131 maraqland\u0131ran bir suald\u0131r. Konkret olaraq dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, b\u00fct\u00fcn x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n yan ke\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn q\u00fcvv\u0259tli qida m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 qidalanmaq m\u0259sl\u0259h\u0259tdir. Q\u00fcvv\u0259tli qidalar dedikd\u0259, t\u0259rkibind\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u00fcxt\u0259lif vitamin qruplar\u0131 (indiki v\u0259ziyy\u0259td\u0259 C vitamini), \u00fczvi tur\u015fular, amintur\u015fular\u0131 v\u0259 qida lifl\u0259ri olan qida m\u0259hsullar\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr. Bu zaman h\u0259r bir insan\u0131n g\u00fcnl\u00fck qida rasionunu \u0259n vacib qida inqrediyentl\u0259ri il\u0259 balansla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130NFONEWS<\/strong><strong>:<\/strong>\u2013 <strong>Pandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n saxlanmas\u0131n\u0131 nec\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k laz\u0131md\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Elsev\u0259r F\u0259rz\u0259liyev: <\/strong>\u2013 \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, \u0259ks\u0259r qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn Beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 0 &#8211; +5 <sup>0<\/sup>C temperatur h\u0259ddi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur ki, m\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259r g\u00fcn h\u0259r birimizin bir \u00e7ox ehtiyac\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n m\u0259i\u015f\u0259t soyuducular\u0131nda bu temperatur g\u00f6st\u0259ricisi t\u0259nziml\u0259nmi\u015fdir. Daha y\u00fcks\u0259k temperatur h\u0259dl\u0259rind\u0259 (18 <sup>0<\/sup>C-d\u0259 \u00e7ox) saxlanan qida m\u0259hsullar\u0131, t\u0259rkibini q\u0131sa zaman h\u0259ddind\u0259 itirir. M\u0259s\u0259l\u0259n, meyv\u0259, t\u0259r\u0259v\u0259z v\u0259 g\u00f6y\u0259rtil\u0259rin t\u0259z\u0259-t\u0259r halda istifad\u0259si, orqanizmin m\u00fcxt\u0259lif vitamin kompleksl\u0259rin\u0259 olan t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131 t\u0259min edir, saxland\u0131qda is\u0259 bu kompleksl\u0259r par\u00e7alanmaya m\u0259ruz qal\u0131r v\u0259 m\u0259hsulun bioloji d\u0259y\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 qidal\u0131q d\u0259y\u0259ri azal\u0131r. Bel\u0259 qidalar COV\u0130D\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 i\u015ftirak ed\u0259 bilmir.<\/p>\n<p><strong>\u0130NFONEWS<\/strong><strong>:<\/strong>\u2013 <strong>Pandemiya zaman\u0131 daha \u00e7ox hans\u0131 m\u0259hsullarla qidalanmaq laz\u0131md\u0131r ki, orqanizmin \u0130MMUN qabiliyy\u0259tini qoruyub saxlamaq m\u00fcmk\u00fcn olsun?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Elsev\u0259r F\u0259rz\u0259liyev: <\/strong>\u2013 H\u0259r \u015feyd\u0259n \u00f6nc\u0259, qeyd edim ki, \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST\/VOZ) qida rasionunda daha \u00e7ox meyv\u0259, gil\u0259meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z m\u0259hsullar\u0131ndan istifad\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259sini t\u00f6vsiy\u0259 edir. Bu, eyni zamanda \u201cCodex Alimentarius\u201d Komissiyas\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u201cQidalanma Piramidas\u0131n\u0131n\u201d t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r. Meyv\u0259-gil\u0259meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z xammallar\u0131 insan\u0131n \u0130MMUN qabiliyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 qida madd\u0259l\u0259ri il\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r z\u0259ngindir. Onu da qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim ki, t\u0259bi\u0259td\u0259 yaban\u0131 halda yeti\u015f\u0259n qida xammallar\u0131 m\u0259d\u0259ni halda bec\u0259ril\u0259n n\u00f6vl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259 qabiliyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p><strong>\u0130NFONEWS<\/strong><strong>:<\/strong>\u2013 <strong>Pandemiyadan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn daha n\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 ed\u0259rdiniz?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Elsev\u0259r F\u0259rz\u0259liyev: <\/strong>\u2013 \u00dcST-n\u0131n pandemiyadan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Nazirl\u0259r Kabineti yan\u0131nda Operativ Q\u0259rargah\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdiyi t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 riay\u0259t etm\u0259yi \u0130lkin Vacib \u015e\u0259rt kimi m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr\u0259m. Bel\u0259 ki, sosial m\u0259saf\u0259nin qorunmas\u0131, \u015f\u0259xsi gigiyenik qaydalara riay\u0259t edilm\u0259si v\u0259 maskadan istifad\u0259 olunmas\u0131, COV\u0130D 19-un yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n vacib t\u0259dbirl\u0259rd\u0259ndir. \u00c7\u00fcnki, maska geyinm\u0259kl\u0259 h\u0259r bir insan \u00f6nc\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc, sonra ail\u0259sini v\u0259 yax\u0131n \u0259traf\u0131n\u0131, daha sonra ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 regionu v\u0259 n\u0259hay\u0259t, c\u0259miyy\u0259ti bu s\u0259rh\u0259dsiz koronovirusdan qoruya bil\u0259r. Qida xammallar\u0131 v\u0259 haz\u0131r m\u0259hsullardan yoluxma ehtimal\u0131n\u0131 da s\u0131f\u0131ra b\u0259rab\u0259r saym\u0131ram. \u00c7\u00fcnki, hava-damc\u0131 yolu il\u0259 s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda \u201ch\u0259r\u0259k\u0259t\u201d ed\u0259 bil\u0259n virusla siray\u0259tl\u0259nmi\u015f h\u0259r hans\u0131 bir qida m\u0259hsulu t\u0259mas, onun yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259 bil\u0259n amill\u0259rd\u0259n biri kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki, COV\u0130D 19 virusu, bir \u00e7ox dig\u0259r mikroorqanizm n\u00f6vl\u0259rind\u0259 olmayan \u201ch\u00fcceyr\u0259 enerjisind\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259k\u201d x\u00fcsusiyy\u0259tin\u0259 d\u0259 malikdir. \u018flb\u0259td\u0259, bu haqda bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 AZTV kanal\u0131nda m\u0259nim d\u0259 ekspert qismind\u0259 i\u015ftirak\u0131mla Nail\u0259 xan\u0131m\u0131n apar\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yay\u0131mlanan \u201c\u00c7\u0131x\u0131\u015fa do\u011fru\u201d verili\u015find\u0259 d\u0259 m\u00fczakir\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130NFONEWS<\/strong><strong>: &#8211; <\/strong>Elsev\u0259r m\u00fc\u0259llim, bu q\u0259d\u0259r d\u0259y\u0259rli m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259 <strong>\u0130NFONEWS <\/strong>komandas\u0131 v\u0259 izl\u0259yicil\u0259ri ad\u0131ndan Siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edirik.<\/p>\n<p><strong>Elsev\u0259r F\u0259rz\u0259liyev: <\/strong>\u2013 \u00e7ox sa\u011f olun, b\u00fct\u00fcn xalq\u0131m\u0131za v\u0259 <strong>\u0130NFONEWS<\/strong> izl\u0259yicil\u0259rin\u0259 sa\u011flam, \u201ckoronas\u0131z\u201d h\u0259yat t\u0259rzi arzulay\u0131ram.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130NFONEWS-un suallar\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universitetinin \u201cM\u00fch\u0259ndislik v\u0259 t\u0259tbiqi elml\u0259r\u201d kafedras\u0131n\u0131n dosenti Elsev\u0259r F\u0259rz\u0259liyev cavabland\u0131rd\u0131.\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130NFONEWS \u00f6lk\u0259d\u0259ki m\u00f6vcud COV\u0130D-19 pandemiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u00fczg\u00fcn, sa\u011flam qidalanma\u011f\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259ti haqq\u0131nda qida \u00fczr\u0259 ekspert il\u0259 s\u00f6hb\u0259t etdi. H\u0259ms\u00f6hb\u0259timiz Elsev\u0259r F\u0259rz\u0259liyevdir.\u00a0 \u0130NFONEWS: \u2013 Elsev\u0259r m\u00fc\u0259llim, pandemiya v\u0259 qidalanma &#8211; bu iki&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1996,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[82,11,7],"tags":[135,392,393],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1994"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1994"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1994\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1999,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1994\/revisions\/1999"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1996"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1994"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1994"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1994"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}