{"id":23218,"date":"2022-07-05T09:05:33","date_gmt":"2022-07-05T05:05:33","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=23218"},"modified":"2022-07-05T11:27:18","modified_gmt":"2022-07-05T07:27:18","slug":"sosial-t%c9%99dqiqatlar-m%c9%99rk%c9%99zi-yeni-kitabin-t%c9%99qdimatini-kecirdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=23218","title":{"rendered":"Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi yeni kitab\u0131n t\u0259qdimat\u0131n\u0131 ke\u00e7irdi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi yeni kitab\u0131n t\u0259qdimat\u0131n\u0131 ke\u00e7irdi<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-23220\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1656922294590119628_1000x669.jpg\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"605\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1656922294590119628_1000x669.jpg?v=1660871863 1000w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1656922294590119628_1000x669-300x182.jpg?v=1660871863 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1656922294590119628_1000x669-768x465.jpg?v=1660871863 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/p>\n<blockquote><p>\u0130yulun 4-d\u0259 \u201cTarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131ndak\u0131 maddi-m\u0259d\u0259ni irsimiz: \u0130r\u0259vandan Z\u0259ng\u0259zurad\u0259k\u201d kitab\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131 ke\u00e7irilib.<\/p><\/blockquote>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=23218\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a>&#8211; un \u0259ld\u0259 etdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi (STM) t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tiril\u0259n kitabda tarixi v\u0259 geosiyasi v\u0259ziyy\u0259t\u0259, C\u0259nubi Qafqaz\u0131n erm\u0259nil\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin tarixi torpaqlar\u0131m\u0131zda maddi-m\u0259d\u0259ni irsi i\u015f\u011fal siyas\u0259tin\u0259, 1988-1989-cu il deportasiyas\u0131na yer verilib.<\/p>\n<p>T\u0259qdimat m\u0259rasimind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259dri Zahid Oruc bildirib ki, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Q\u0259l\u0259b\u0259 t\u0259kc\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yimiz\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 ke\u00e7mi\u015fimiz\u0259, \u00e7ox minillik tariximiz\u0259 h\u0259ssas m\u00fcnasib\u0259t\u0259, onu yenid\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 f\u00fcrs\u0259tl\u0259r yarad\u0131r. \u201cErm\u0259ni d\u00fc\u015fm\u0259ni v\u0259 i\u015f\u011fal\u201d terminl\u0259rini tarix\u0259 qovu\u015fduran, bununla da yeni siyasi v\u0259 milli kimlik qazanan xalq\u0131m\u0131z indi \u0130r\u0259vana v\u0259 Z\u0259ng\u0259zura, G\u00f6y\u00e7\u0259y\u0259 v\u0259 b\u00fct\u00fcn tarixi torpaqlara ged\u0259n yollar\u0131 in\u015fa edir, \u00e7ox\u0259srlik qan yadda\u015f\u0131n\u0131 qaytar\u0131r v\u0259 m\u0259d\u0259ni-m\u0259n\u0259vi intibah\u0131n\u0131n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoyur. Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u201c\u0130r\u0259vana qay\u0131daca\u011f\u0131q, lakin dinc yolla\u201d \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 h\u0259r hans\u0131 s\u00fclh raz\u0131la\u015fmalar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn taktiki t\u0259zyiq plan\u0131ndan \u00e7ox, uza\u011fa ged\u0259n strateji d\u00f6vl\u0259t kursudur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rinin Qaraba\u011fdan sonra d\u00f6vl\u0259timizin yeni milli h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259lm\u0259k, onun ideoloji-siyasi konseptini v\u0259 elmi \u0259saslar\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131rmaq \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131na cavab olaraq, Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi institusional bir \u0259s\u0259ri Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259tin\u0259 t\u0259qdim edir. Kitab yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259t r\u0259smil\u0259ri v\u0259 diplomatik-siyasi hey\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, daha \u00e7ox xalq\u0131m\u0131za onun taleyi il\u0259 eyni aqib\u0259ti ya\u015fayan, y\u00fcz ill\u0259rl\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lmaya m\u0259ruz qalsa da yaz\u0131l\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259, bir-birini \u0259v\u0259zl\u0259y\u0259n n\u0259sill\u0259rin yadda\u015f\u0131nda diri v\u0259 canl\u0131 qalan maddi-m\u0259d\u0259ni irs n\u00fcmun\u0259l\u0259rini bir araya g\u0259tirm\u0259kl\u0259 \u00fcmumxalq ensiklopediyas\u0131 yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. M\u00fch\u00fcm milli v\u0259 m\u0259n\u0259vi ideyalara s\u00f6yk\u0259n\u0259n t\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259si olan \u201cTarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda maddi-m\u0259d\u0259ni irsimiz\u201d kitab\u0131 t\u0259kc\u0259 haz\u0131rki Erm\u0259nistanda az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus irsin m\u0259hv edilm\u0259si v\u0259 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silinm\u0259sinin miqyas\u0131n\u0131, statistikas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rmir, h\u0259m d\u0259 abid\u0259l\u0259rin da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 yadda\u015f\u0131, \u0259fsan\u0259l\u0259ri, inanc v\u0259 hekay\u0259l\u0259ri onlar\u0131n pasportu, ruhi v\u0259 fiziki kimliyi, milli tariximizin \u201chard-diski\u201d \u015f\u0259klind\u0259 yenid\u0259n b\u0259rpa edir.<\/p>\n<p>M\u0259lumat verilib ki, kitabda 244 abid\u0259nin tarixi h\u0259rt\u0259r\u0259fli ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 d\u00fczg\u00fcn elmi t\u0259snifata uy\u011fun onlar\u0131n reyestri verilir. \u018fs\u0259rd\u0259 49 pir, ocaq v\u0259 ziyar\u0259tgah, 40 m\u0259scid, 38 q\u0259bir\u00fcst\u00fc abid\u0259, 15 m\u0259b\u0259d, 13 qala, 19 alban kils\u0259si, 13 karvansara, 8 t\u00fcrb\u0259, 6 etnoqrafik-arxeoloji abid\u0259, 6 g\u00fcnb\u0259z, 5 q\u0259bir\u00fcst\u00fc heyk\u0259l, 5 k\u00f6rp\u00fc, 3 m\u0259qb\u0259r\u0259, 3 s\u0259rdab\u0259, 3 arxeoloji abid\u0259, 3 da\u015f\u00fcst\u00fc yaz\u0131, 2 m\u0259dr\u0259s\u0259, 2 m\u0259h\u0259ll\u0259, 2 imar\u0259t, 9 qaya\u00fcst\u00fc t\u0259svir, q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ri haqq\u0131nda yerli v\u0259 xarici m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n toplanan m\u0259lumatlar ilk d\u0259f\u0259 a\u015fkarlanaraq m\u00f6vcud siyah\u0131ya \u0259lav\u0259 edilib. Y\u00fczl\u0259rl\u0259 xarici v\u0259 m\u00f6t\u0259b\u0259r \u0259d\u0259biyyat s\u0259n\u0259dl\u0259rin\u0259, etibarl\u0131, n\u00fcfuzlu m\u0259rk\u0259zl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunan m\u00fc\u0259llifl\u0259r\u0259 istinad olunub.<\/p>\n<p>\u201cPrezidentin \u201cB\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f plan\u0131\u201d b\u00fct\u00fcn torpaqlarda maddi-m\u0259d\u0259ni irsimizi t\u0259z\u0259d\u0259n yaratma\u011f\u0131, bizi K\u00fcr\u0259k\u00e7ay, G\u00fcl\u00fcstan, T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay v\u0259 Qars m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259n \u0259vv\u0259lki torpaqlara qaytarma\u011f\u0131 h\u0259d\u0259f al\u0131r. Bu, \u0259lb\u0259tt\u0259, silahl\u0131 v\u0259 h\u0259rbi i\u015f\u011fallar\u0131 deyil, m\u0259hz silahs\u0131z m\u00fcharib\u0259l\u0259ri, s\u00fclh sava\u015flar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. \u015e\u00fcbh\u0259 yoxdur ki, bu m\u00fcbariz\u0259 f\u0259rqli ordunun-elmi, intellektual v\u0259 ideya komandolar\u0131n\u0131n, siyasi x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131lar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Dem\u0259li, B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f t\u0259kc\u0259 Qaraba\u011fa deyil, b\u00fct\u00fcn tarixi torpaqlara ged\u0259n yolun ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r. Plan\u0131n Birinci v\u0259 \u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259si babalar\u0131m\u0131z\u0131n, \u0259cdadlar\u0131m\u0131z\u0131n miras\u0131 olan yerl\u0259r\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc t\u0259min etm\u0259kl\u0259 bir mill\u0259ti b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 v\u0259 \u0259sli-k\u00f6k\u00fcn\u0259 qovu\u015fduracaq\u201d, &#8211; dey\u0259 Zahid Oruc qeyd edib.<\/p>\n<p>Qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ki arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259rimizin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na ba\u015flan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 dey\u0259n m\u0259d\u0259niyy\u0259t naziri Anar K\u0259rimov M\u0259d\u0259niyy\u0259t Nazirliyi olaraq haz\u0131rda bu m\u0259s\u0259l\u0259nin \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015f getdiyini bildirib. Nazir qeyd edib ki, bu layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259ki olan arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, \u0259z\u0259li torpaqlar\u0131m\u0131z olan \u0130r\u0259vanda v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda Az\u0259rbaycana aid tarix-m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda t\u0259dqiqat\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 n\u0259\u015frl\u0259rin \u00e7ap edilm\u0259si v\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259bli\u011fi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n<p>A.K\u0259rimov b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259rinin dig\u0259r tarixi torpaqlar\u0131m\u0131zda davam etdiril\u0259c\u0259yin\u0259 inam\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259r\u0259k deyib: \u201cArt\u0131q zaman d\u0259yi\u015fib. Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n 30 il\u0259 yax\u0131n m\u00fcdd\u0259td\u0259 i\u015f\u011fal alt\u0131nda saxlad\u0131\u011f\u0131 do\u011fma torpaqlar\u0131m\u0131z Prezident, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 r\u0259\u015fad\u0259tli Ordumuz t\u0259r\u0259find\u0259n azad edilib. \u0130ndi h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r. \u0130nfrastruktur layih\u0259l\u0259ri il\u0259 b\u0259rab\u0259r tarixi-m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rimiz d\u0259 b\u0259rpa olunaraq \u0259vv\u0259lki simas\u0131na qaytar\u0131l\u0131r. \u018fminik ki, bu i\u015fl\u0259r Prezident \u0130lham \u018fliyevin s\u00f6yl\u0259diyi kimi, bizim tarixi torpaqlar\u0131m\u0131z olan \u0130r\u0259van v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda da ba\u015f ver\u0259c\u0259k\u201d.<\/p>\n<p>Milli M\u0259clis s\u0259drinin birinci m\u00fcavini \u018fli H\u00fcseynli tariximizin indiki m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 \u0259z\u0259li torpaqlar\u0131m\u0131zda &#8211; Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n indiki \u0259razisind\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, m\u0259nims\u0259nilmi\u015f Az\u0259rbaycan abid\u0259l\u0259rin\u0259, tarixi-m\u0259d\u0259ni irsimiz\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f bu t\u0259dbirin \u0259h\u0259miyy\u0259tini x\u00fcsusi vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin v\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin tarixi irsimizin qorunmas\u0131na v\u0259 t\u0259bli\u011fin\u0259 daim x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirdikl\u0259rini vur\u011fulayan \u018fli H\u00fcseynli bildirib: \u201cUzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 h\u0259m postsovet m\u0259kan\u0131nda, h\u0259m d\u0259 d\u00fcnyada Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan konfliktinin Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si kimi \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131na c\u0259hd olunub. \u018fslind\u0259 is\u0259 hadis\u0259l\u0259rin ba\u015flanmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi Moskvada Ulu \u00d6nd\u0259rin \u0259dal\u0259tsiz \u015f\u0259kild\u0259 hakimiyy\u0259td\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 bundan sonra az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan deportasiya olunmas\u0131d\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, o d\u00f6vrd\u0259ki s\u0259ri\u015ft\u0259siz \u015f\u0259xsl\u0259r bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 add\u0131m atmad\u0131lar. H\u0259tta bu hadis\u0259l\u0259ri i\u015f\u0131qland\u0131rma\u011fa bel\u0259 c\u0259hd etm\u0259dil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n deportasiyas\u0131 m\u00f6vzusu qapal\u0131 qald\u0131. Bundan istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r sonra is\u0259 Qaraba\u011f m\u00f6vzusunu \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259k\u0259 bildil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Bu kitab\u0131n m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u0259ks etdirdiyini, Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim torpaqlar\u0131n\u0131n Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259nims\u0259nilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259r ver\u0259 bil\u0259c\u0259yini dey\u0259n Dini Qurumlarla \u0130\u015f \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sinin s\u0259dri M\u00fcbariz Qurbanl\u0131 n\u0259\u015frin xarici dill\u0259rd\u0259 d\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edil\u0259c\u0259yini vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p>\u201cBiz 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 qalib g\u0259lmi\u015fik. Erm\u0259nil\u0259r tarixi-dini abid\u0259l\u0259rimizi saxtala\u015fd\u0131r\u0131blar. N\u0259inki, \u0130slam dinin\u0259 aid, h\u0259tta Qafqaz Albaniyas\u0131na aid abid\u0259l\u0259ri d\u0259 m\u0259hv edib, m\u0259nims\u0259yibl\u0259r. Biz h\u0259min tarixi-dini abid\u0259l\u0259rin varisiyik. Bu g\u00fcn erm\u0259nil\u0259r Qafqazda olan abid\u0259l\u0259rin onlar\u0131n olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 saxta yaz\u0131lar n\u0259\u015fr etdirirl\u0259r. Tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq g\u00f6r\u0259rik ki, orada erm\u0259ni adlar\u0131na rast g\u0259linmir. Amma, erm\u0259nil\u0259r Az\u0259rbaycana m\u0259xsus \u0259razil\u0259rin adlar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fibl\u0259r. Bu da erm\u0259ni saxtakarl\u0131\u011f\u0131n bariz n\u00fcmun\u0259sidir. Tarixi adlar\u0131n geri qaytar\u0131lmas\u0131 \u00e7ox vacib \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir\u201d, &#8211; dey\u0259 M.Qurbanl\u0131 \u0259lav\u0259 edib.<\/p>\n<p>T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay v\u0259 \u018fdirn\u0259 m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259n sonra Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 erm\u0259nil\u0259rin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si prosesi ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 dey\u0259n Milli M\u0259clisin deputat\u0131, Qa\u00e7q\u0131nlar C\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri \u018fziz \u018fl\u0259kb\u0259rli \u0259lav\u0259 edib ki, 1988-1989-cu ill\u0259rd\u0259ki deportasiya siyas\u0259ti SSR\u0130 da\u011f\u0131ld\u0131qdan sonra, indiki Erm\u0259nistanda daha q\u0259ddar \u015f\u0259kild\u0259, v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 davam etdirilib. Erm\u0259nistan qanunverici orqan\u0131n\u0131n q\u0259rarlar\u0131 il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin, eyni zamanda, \u00e7aylar\u0131n, g\u00f6ll\u0259rin, t\u0259p\u0259l\u0259rin adlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib, tarixi, maddi-m\u0259d\u0259ni irs tamamil\u0259 silinib v\u0259 erm\u0259nil\u0259\u015fdirilib. Bu, Erm\u0259nistanda vandalizmin, yerli xalq olan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n irsin\u0259 v\u0259h\u015fi m\u00fcnasib\u0259tin g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259n biri olsa da, m\u0259d\u0259ni d\u00fcnya bu v\u0259h\u015filiy\u0259 daim g\u00f6z yumub. 1988-1989-cu ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n 22 rayonundan (172 s\u0131rf az\u0259rbaycanl\u0131 v\u0259 89 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 qar\u0131\u015f\u0131q ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259n 40 min 928 ail\u0259 &#8211; 250 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiya edilib. Bununla da tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda monoetnik erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131 qoyulub. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n qoyub getdikl\u0259ri ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259ki 234 m\u0259kt\u0259b, 214 kitabxana, 268 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259si, 235 s\u0259hiyy\u0259 oca\u011f\u0131, 112 u\u015faq ba\u011f\u00e7as\u0131, 152 m\u0259i\u015f\u0259t evi erm\u0259nil\u0259rin \u0259lin\u0259 ke\u00e7ib. Az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus 223 q\u0259biristanl\u0131q, 49 m\u0259scid, 68 tarixi, 7memarl\u0131q abid\u0259si t\u0259dric\u0259n erm\u0259ni vandallar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Dig\u0259r \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259nl\u0259r C\u0259nubi Qafqaz\u0131n erm\u0259nil\u0259\u015fdirilm\u0259si siyas\u0259tind\u0259n, XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Rusiya, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130ran d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda ba\u011flanan K\u00fcr\u0259k\u00e7ay, G\u00fcl\u00fcstan, \u018fdirn\u0259 v\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259n sonra Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na erm\u0259nil\u0259rin k\u00fctl\u0259vi k\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fcn ba\u015flanmas\u0131ndan dan\u0131\u015f\u0131blar. Bildiribl\u0259r ki, b\u00f6lg\u0259nin erm\u0259nil\u0259\u015fdirilm\u0259si siyas\u0259tinin \u0259sas tutulmas\u0131 il\u0259 buna paralel \u015f\u0259kild\u0259 tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 olan \u0130r\u0259van, G\u00f6y\u00e7\u0259, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Z\u0259ngibasar b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z tarixi yurdlar\u0131ndan deportasiyas\u0131na v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131na ba\u015flan\u0131l\u0131b. Tarixd\u0259 ilk erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 ke\u00e7mi\u015f \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 yarad\u0131lmas\u0131ndan, Erm\u0259nistan adlanan d\u00f6vl\u0259tin tarixi Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259 qurulmas\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatlar verilib. Qeyd olunub ki, XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Rusiyan\u0131n m\u0259rk\u0259zi \u0259yal\u0259tl\u0259rind\u0259n ruslar\u0131n, \u0130ran v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n is\u0259 erm\u0259nil\u0259rin tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 \u0259halinin etnik t\u0259rkibi d\u0259yi\u015fdirilib v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin b\u00f6lg\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259si il\u0259 tarixi torpaqlar i\u011fti\u015fa\u015f v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilib. \u0130yirminci \u0259srd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 apard\u0131qlar\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 tarixi abid\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n vandall\u0131q aktlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 monoetnik erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259ti yaran\u0131b. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n b\u00fct\u00fcn tarixi-memarl\u0131q abid\u0259l\u0259ri yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silinib, q\u0259biristanl\u0131qlar da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>T\u0259dbirin sonunda i\u015ftirak\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259srl\u0259r boyu az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 indiki Erm\u0259nistan Respublikas\u0131ndak\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi maddi-m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rin m\u0259hv edilm\u0259si v\u0259 erm\u0259nil\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 UNESCO-nun Ba\u015f direktoru Odri Azuley\u0259 m\u00fcraci\u0259t olunub.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi yeni kitab\u0131n t\u0259qdimat\u0131n\u0131 ke\u00e7irdi \u0130yulun 4-d\u0259 \u201cTarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131ndak\u0131 maddi-m\u0259d\u0259ni irsimiz: \u0130r\u0259vandan Z\u0259ng\u0259zurad\u0259k\u201d kitab\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131 ke\u00e7irilib. &#8220;\u0130NFONEWS&#8221;&#8211; un \u0259ld\u0259 etdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi (STM) t\u0259r\u0259find\u0259n&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":23221,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,10,6,11],"tags":[4368,7538,3771],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23218"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23218"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23218\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23223,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23218\/revisions\/23223"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23221"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23218"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}