{"id":24345,"date":"2022-08-13T20:48:41","date_gmt":"2022-08-13T16:48:41","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=24345"},"modified":"2022-08-13T20:48:41","modified_gmt":"2022-08-13T16:48:41","slug":"dunya-iqtisadi-bohrani-uydurma-v%c9%99-real-s%c9%99b%c9%99bl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=24345","title":{"rendered":"D\u00dcNYA \u0130QT\u0130SAD\u0130 B\u00d6HRANI: UYDURMA V\u018f REAL S\u018fB\u018fBL\u018fR"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\"><strong>D\u00dcNYA \u0130QT\u0130SAD\u0130 B\u00d6HRANI: <\/strong><strong>UYDURMA<\/strong><strong> V\u018f REAL S\u018fB\u018fBL\u018fR<\/strong><\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=24345\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a> t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>D\u00dcNYA \u0130QT\u0130SAD\u0130 B\u00d6HRANI: <\/strong><strong>UYDURMA<\/strong><strong> V\u018f REAL S\u018fB\u018fBL\u018fR<\/strong><\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Etiraf etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, bu g\u00fcn d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131nda ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259ri art\u0131q sistemli v\u0259 struktur b\u00f6hran\u0131 kimi xarakteriz\u0259 etm\u0259k olar. Yuxar\u0131da deyil\u0259nl\u0259rin \u0259sas s\u0259b\u0259bi, fikrimizc\u0259, qlobal miqyasda t\u0259l\u0259b v\u0259 t\u0259klif inflyasiyas\u0131n\u0131n \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259sidir. T\u0259l\u0259b inflyasiyas\u0131n\u0131n, y\u0259ni monetar inflyasiyan\u0131n arxas\u0131nda duran \u0259sas amil Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rinin uzun ill\u0259rdir ki, \u00f6z iqtisadiyyatlar\u0131n\u0131 ayaqda saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn etdikl\u0259ri daimi pul \u00e7ap\u0131d\u0131r. X\u00fcsusil\u0259, AB\u015e-\u0131n iqtisadiyyata investisiya c\u0259lb etm\u0259kd\u0259ns\u0259, pul \u00e7ap etm\u0259k strategiyas\u0131n\u0131 se\u00e7m\u0259si pul k\u00fctl\u0259sinin ciddi \u015f\u0259kild\u0259 artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015f v\u0259 bu, qloballa\u015fman\u0131n bir hiss\u0259si kimi b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin iqtisadiyyatlar\u0131nda t\u0259l\u0259b y\u00f6nl\u00fc inflyasiyan\u0131n artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, \u0259rzaq v\u0259 enerji qiym\u0259tl\u0259ri artd\u0131qca t\u0259klif y\u00f6nl\u00fc inflyasiyan\u0131n artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bi Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rinin qeyri-effektiv iqtisadi idar\u0259etm\u0259 modelidir.<\/p>\n<p>\u018frzaq bazar\u0131nda, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 tax\u0131l bazar\u0131nda bahala\u015fma var. Q\u0259rbin Rusiyaya qar\u015f\u0131 t\u0259tbiq etdiyi sanksiyalar bu g\u00fcn qlobal tax\u0131l b\u00f6hran\u0131n\u0131 yaradan \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biridir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, biz hesab edirik ki, \u201ckollektiv Q\u0259rb\u201d \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq \u00f6z iqtisadi strategiyas\u0131n\u0131 parazitizm \u00fcz\u0259rind\u0259 qurur, ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rinin istismar\u0131na \u0259saslanan siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u00fcr v\u0259 sonra ortaya \u00e7\u0131xan probleml\u0259rin h\u0259lli yollar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259, \u201cliberal Q\u0259rb\u201d b\u00f6hran\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sinin s\u0259b\u0259bl\u0259ri kimi ya COVID-19 pandemiyas\u0131n\u0131, ya da Rusiya prezidenti Vladimir Putinin siyas\u0259tini g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, h\u0259tta \u201cPutinin inflyasiyas\u0131\u201d kimi yeni \u201ciqtisadi termin\u201d t\u0259tbiq edir. Bunu Q\u0259rb liderl\u0259rinin dilind\u0259n e\u015fitm\u0259k t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fcd\u00fcr, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, eyni Q\u0259rb dair\u0259l\u0259rind\u0259, bir m\u00fcdd\u0259t \u0259vv\u0259l Rusiya iqtisadiyyat\u0131 \u201c\u0259h\u0259miyy\u0259tsiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ki\u00e7ik\u201d v\u0259 \u201ctik\u0259l\u0259r\u0259 par\u00e7alanm\u0131\u015f\u201d adland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Eyni zamanda qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Ukrayna tax\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Rusiya, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Ukrayna aras\u0131nda davam ed\u0259n dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259ri q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n probleml\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na t\u00f6hf\u0259 ver\u0259 bil\u0259r. Lakin problemin uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 daha dayan\u0131ql\u0131 h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiyada m\u00f6vcud olan v\u0259 d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan tax\u0131l\u0131n ixrac\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc i\u015f apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu g\u00fcn Rusiya tax\u0131l\u0131n\u0131 d\u00fcnya bazar\u0131ndan t\u0259crid ed\u0259n Q\u0259rbin qeyri-adekvat siyas\u0259tidir. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, bu g\u00fcn Rusiya tax\u0131l ixrac ed\u0259n apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Eyni zamanda d\u00fcnya bazar\u0131n\u0131n Rusiya tax\u0131l\u0131na b\u00f6y\u00fck ehtiyac\u0131 var. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n t\u0259kc\u0259 Ukraynan\u0131n deyil, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Rusiya tax\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 mexanizml\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k \u00e7ox vacibdir.<\/p>\n<p>Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri haz\u0131rk\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259ni d\u0259ril\u0259\u015fdirm\u0259m\u0259li v\u0259 \u00a0bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar masas\u0131 arxas\u0131nda ciddi i\u015fl\u0259m\u0259lidir. X\u00fcsusil\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, \u201ckollektiv Q\u0259rb\u201d bu g\u00fcn \u00f6z da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 siyas\u0259ti il\u0259 d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131nda v\u0259ziyy\u0259ti daha da g\u0259rginl\u0259\u015fdirir. O c\u00fcml\u0259d\u0259n qeyri-monetar olan inflyasiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259rk\u0259zi banklar t\u0259r\u0259find\u0259n faiz d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi monetar al\u0259tl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 problemi daha da g\u00fccl\u0259ndirir. \u00c7\u00fcnki bu halda sahibkarl\u0131q subyektl\u0259rin\u0259 ciddi ziyan d\u0259yir v\u0259 qloballa\u015fman\u0131n g\u0259tirdiyi m\u0259nfi t\u0259sir b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya yay\u0131l\u0131r. S\u00f6z\u00fcged\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259siz iqtisadi idar\u0259etm\u0259 modeli tax\u0131l\u0131n qiym\u0259tinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmir, \u0259ksin\u0259, yaranan iqtisadi probleml\u0259r fonunda qiym\u0259tl\u0259rin daha da artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bel\u0259likl\u0259, d\u0259rinl\u0259\u015f\u0259n iqtisadi b\u00f6hran\u0131 h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn sanksiyalar siyas\u0259ti v\u0259 dikt\u0259 etm\u0259k c\u0259hdl\u0259ri deyil, konstruktiv dialoq v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa \u0259saslanan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri k\u00f6k\u00fcnd\u0259n h\u0259ll etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-24347 size-thumbnail\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/fd7972f2-3526-464b-a588-0ff2fc99774e-150x150.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"150\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/fd7972f2-3526-464b-a588-0ff2fc99774e-150x150.jpg?v=1660871700 150w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/fd7972f2-3526-464b-a588-0ff2fc99774e-298x300.jpg?v=1660871700 298w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/fd7972f2-3526-464b-a588-0ff2fc99774e-1016x1024.jpg?v=1660871700 1016w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/fd7972f2-3526-464b-a588-0ff2fc99774e-768x774.jpg?v=1660871700 768w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/fd7972f2-3526-464b-a588-0ff2fc99774e.jpg?v=1660871700 1270w\" sizes=\"(max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>El\u015fad M\u018fMM\u018fDOV, i<\/strong><strong>qtisad elml\u0259ri doktoru, professor<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-24287 size-thumbnail alignleft\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/aslan-150x150.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"150\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/aslan-150x150.jpg?v=1660871714 150w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/aslan-300x300.jpg?v=1660871714 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/aslan-1024x1024.jpg?v=1660871714 1024w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/aslan-768x768.jpg?v=1660871714 768w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/aslan.jpg?v=1660871714 1280w\" sizes=\"(max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Aslan \u018fZ\u0130MZAD\u018f, i<\/strong><strong>qtisad\u00e7\u0131, beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00dcNYA \u0130QT\u0130SAD\u0130 B\u00d6HRANI: UYDURMA V\u018f REAL S\u018fB\u018fBL\u018fR &#8220;\u0130NFONEWS&#8221; t\u0259qdim edir. D\u00dcNYA \u0130QT\u0130SAD\u0130 B\u00d6HRANI: UYDURMA V\u018f REAL S\u018fB\u018fBL\u018fR \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Etiraf etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, bu g\u00fcn d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131nda ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259ri art\u0131q&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":24346,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,2,11],"tags":[7846,7867,7866,7868,15],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24345"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24345"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24345\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24348,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24345\/revisions\/24348"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24346"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24345"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24345"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24345"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}