{"id":24360,"date":"2022-08-15T16:38:01","date_gmt":"2022-08-15T12:38:01","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=24360"},"modified":"2022-08-15T16:43:36","modified_gmt":"2022-08-15T12:43:36","slug":"susanin-ilk-fatehi-hitlerin-ram-ed%c9%99-bilm%c9%99diyi-orgeneral-c%c9%99mil-cahid-toyd%c9%99mir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=24360","title":{"rendered":"\u015eu\u015fan\u0131n ilk fatehi, Hitlerin ram ed\u0259 bilm\u0259diyi orgeneral &#8211; C\u018fM\u0130L CAH\u0130D TOYD\u018fM\u0130R"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">\u015eu\u015fan\u0131n ilk fatehi, Hitlerin ram ed\u0259 bilm\u0259diyi orgeneral &#8211; C\u018fM\u0130L CAH\u0130D TOYD\u018fM\u0130R<\/span><\/p>\n<blockquote><p>G\u00f6r\u0259s\u0259n, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n C\u0259mil Cahid Toyd\u0259mir bar\u0259d\u0259 roman\u0131 niy\u0259 yoxdur? Sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 olmas\u0131 imkan xaricind\u0259ydi, b\u0259s otuz illik m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u0259d\u0259biyyat\u0131? Yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z C\u0259mil Cahidin\u00a0 obraz\u0131n\u0131 niy\u0259 \u0259d\u0259biyyatla\u015fd\u0131rm\u0131r? Andraniki m\u0259yus ed\u0259n v\u0259 Qaraba\u011fda, \u00f6z\u0259llikl\u0259 \u015eu\u015fada erm\u0259ni m\u0259zalimin\u0259 son qoyan, 1918-ci ild\u0259 Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259rini Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259tin\u0259 tabe ed\u0259n miralay C\u0259mil Cahidi deyir\u0259m. C\u0259mil Cahid Toyd\u0259mir &#8211; \u015eu\u015fan\u0131n ilk fatehi Trabl\u00fcsq\u0259rbd\u0259, Balkanlarda, Qurtulu\u015f sava\u015f\u0131nda q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi&#8230; 28 il sonra T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin m\u00fcdafi\u0259 naziri oldu&#8230;<\/p><\/blockquote>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=24360\"><span style=\"color: #003366;\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a> &#8220;\u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti&#8221; &#8211; n\u0259 istinad\u0259n, t\u0259nqid\u00e7i, publisist, filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, &#8220;\u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti&#8221;nin ba\u015f redaktoru Az\u0259r Turan\u0131n C\u0259mil Cahid Toyd\u0259mir bar\u0259d\u0259 tarixi ara\u015fd\u0131rmas\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycana Qafqaz \u0130slam Ordusunun I diviziyas\u0131n\u0131n komandan\u0131 kimi g\u0259l\u0259n C\u0259mil Cahid \u00fcst\u00fcn h\u0259rbi z\u0259kas\u0131 il\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n, \u00f6z\u0259llikl\u0259 Bak\u0131n\u0131n da\u015fnak-bol\u015fevik q\u00fcvv\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259mizl\u0259nm\u0259sind\u0259 h\u0259lledici f\u0259dakarl\u0131qlar g\u00f6st\u0259rmi\u015f, sonra Nuru Pa\u015fan\u0131n \u0259mri il\u0259 Bak\u0131dan Qaraba\u011fa g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdi&#8230;<\/p>\n<p>1918-ci ilin 7 oktyabr\u0131nda \u015eu\u015fada film kimi hadis\u0259l\u0259r ba\u015f verib v\u0259 bu hadis\u0259l\u0259r 100 ildir ki, n\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n, n\u0259 r\u0259ssaml\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n, n\u0259 kinomuzun m\u00f6vzusuna \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>M\u0259n roman dedim&#8230; Siz film kimi izl\u0259yin:<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-24362 size-medium\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/298969172_600596468257816_1501494320628034583_n-300x210.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"210\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/298969172_600596468257816_1501494320628034583_n-300x210.jpg?v=1660871698 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/298969172_600596468257816_1501494320628034583_n-768x537.jpg?v=1660871698 768w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/298969172_600596468257816_1501494320628034583_n.jpg?v=1660871698 906w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>7 oktyabr, s\u0259h\u0259r saat 10:00<\/p>\n<p>Qafqaz \u0130slam Ordusu \u015eu\u015faya daxil olur.<\/p>\n<p>Ordunun s\u0131ralar\u0131nda olan Mucip Kamalyerinin xatir\u0259l\u0259rind\u0259 bel\u0259 bir detal var: &#8220;T\u0259bi\u0259t g\u00f6z\u0259llikl\u0259rin\u0259 sahib \u015eu\u015faqalaya \u015f\u0259h\u0259rin varo\u015flar\u0131nda bizl\u0259ri maraq v\u0259 h\u0259y\u0259canla b\u0259kl\u0259y\u0259n t\u00fcrkl\u0259rin candan alq\u0131\u015flar\u0131 i\u00e7ind\u0259 v\u0259 p\u0259k \u00e7abuk haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u00fc\u00e7 b\u00f6y\u00fck Z\u0259f\u0259r ta\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131ndan ke\u00e7\u0259r\u0259k girdik. Birincisind\u0259 &#8220;Ya\u015fas\u0131n \u018fnv\u0259r&#8221;, ikincisind\u0259 &#8220;Ya\u015fas\u0131n sultan&#8221;, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcnd\u0259 &#8220;bir g\u00fcn olacak \u015f\u0259msi-h\u0259qiqi do\u011facaq, \u015f\u0259rqin bu \u0259sir valdel\u0259ri h\u00fcr olacak&#8221; yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;Z\u0259f\u0259r qap\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131nda \u0259ll\u0259rind\u0259 \u015eu\u015fan\u0131n a\u00e7ar\u0131n\u0131 tutmu\u015f ruhanil\u0259r C\u0259mil Cahidin pi\u015fvaz\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Qara \u00e7\u0259rk\u0259zi geyimli \u015fu\u015fal\u0131 g\u0259ncl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t orkestr h\u0259rbi mar\u015f \u00e7al\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>\u015eu\u015fan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f adamlar\u0131 C\u0259mil Cahidi duz-\u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259, qad\u0131nlar g\u00fcl-\u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131r&#8230; M\u0259kt\u0259blil\u0259rin \u0259ll\u0259rind\u0259 t\u00fcrk bayra\u011f\u0131&#8230;<\/p>\n<p>\u0130zdiham\u0131n i\u00e7ind\u0259 h\u0259tta C\u0259mil Cahidin \u015eu\u015faya daxil olmas\u0131na &#8220;sevin\u0259n&#8221; 300 erm\u0259ni d\u0259 var.<\/p>\n<p>C\u0259mil Cahid \u00f6n s\u0131radad\u0131r. Yan\u0131nda add\u0131mlayan (Cavad xan\u0131n n\u0259tic\u0259si, iki il sonra, 1920-ci ild\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordunun h\u0259rbi s\u0259hra m\u0259hk\u0259m\u0259sinin G\u0259nc\u0259d\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259y\u0259c\u0259yi) \u0130smay\u0131l b\u0259y Ziyadxanovdur. S\u00fcvaril\u0259r&#8230; Top\u00e7ular&#8230; Pulemyot\u00e7ular. Qalad\u0259r\u0259 q\u0259hr\u0259manlar\u0131 Sultan b\u0259y v\u0259 \u0130ld\u0131r\u0131m b\u0259y&#8230; Qaraba\u011f s\u00fcvaril\u0259ri&#8230;&#8221;.<\/p>\n<p>D\u00f6vr\u00fcn &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; q\u0259zetind\u0259 t\u0259svir olunmu\u015f bu hadis\u0259 he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, yaz\u0131\u00e7\u0131 fantaziyas\u0131n\u0131n, r\u0259ssam t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fcn\u00fcn b\u0259hr\u0259si deyil. 1918-ci ilin 7 oktyabr\u0131nda \u015eu\u015fa T\u00fcrk Ordusunu bel\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131b&#8230;<\/p>\n<p>H\u0259tta h\u0259min g\u00fcn \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 ordunun r\u0259smi ke\u00e7idi olub. Bu, \u015eu\u015fada t\u00fcrk \u0259sg\u0259rinin ilk r\u0259smi h\u0259rbi ke\u00e7idi idi. \u015eu\u015fada ilk d\u0259f\u0259 meht\u0259r mar\u015f\u0131 s\u0259sl\u0259nirdi.<\/p>\n<p>\u015eu\u015faya indi bizim Z\u0259f\u0259r Yolu adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z yoldan ke\u00e7ib g\u0259l\u0259n C\u0259mil Cahid \u0259vv\u0259lc\u0259 A\u011fdamdan \u015eu\u015fa erm\u0259nil\u0259rin\u0259 ultimatum g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi: &#8220;T\u0259rkisilah olun v\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tini tan\u0131y\u0131n&#8221;. Erm\u0259nil\u0259r is\u0259 qurultay \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b, ultimatumu m\u00fczakir\u0259 edib sonra qar\u015f\u0131l\u0131q vermi\u015fdil\u0259r: &#8220;T\u0259rkisilah olmuruq v\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tini tan\u0131m\u0131r\u0131q&#8221;. Qaraba\u011f Komit\u0259sinin m\u0259ktubunu C\u0259mil Cahid\u0259 be\u015f erm\u0259ni g\u0259tirmi\u015fdi. C\u0259mil Cahid is\u0259 erm\u0259ni el\u00e7il\u0259rinin \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc h\u0259bs edib, ikisini geri g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi: &#8220;Erm\u0259nil\u0259r 3 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 t\u0259slim olmasalar, Qafqaz \u0130slam Ordusunun 1-ci diviziyas\u0131 \u015eu\u015faya h\u00fccum ed\u0259c\u0259k&#8221;. Bu d\u0259f\u0259 erm\u0259nil\u0259rin cavab\u0131 el\u0259 erm\u0259ni \u00fcslubundad\u0131r: &#8220;Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tini tan\u0131y\u0131r\u0131q, amma siz bizi t\u0259rkisilah etm\u0259yin. \u015eu\u015fada n\u00f6vb\u0259ti qurultay \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lana q\u0259d\u0259r Qafqaz \u0130slam Ordusu h\u00fccuma ba\u015flamas\u0131n&#8221; v\u0259 s. V\u0259 ard\u0131yca C\u0259mil Cahidin son ultimatumu: 24 saat \u0259rzind\u0259 t\u00fcrk ordusu \u015eu\u015faya h\u00fccum ed\u0259c\u0259k&#8230;<\/p>\n<p>Dediyini etdi&#8230; 1-ci diviziyan\u0131n \u015eu\u015faya do\u011fru ax\u0131n\u0131 ba\u015flad\u0131. \u018fsg\u0259ran istiqam\u0259tind\u0259 m\u00f6vqe tutan erm\u0259ni h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri darmada\u011f\u0131n edildi&#8230; Oktyabr\u0131n 6-da \u018fsg\u0259ranla \u015eu\u015fa aras\u0131ndak\u0131 \u0259razid\u0259 qanl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f oldu. T\u00fcrk ordusu \u015f\u0259hidl\u0259r vers\u0259 d\u0259, erm\u0259nil\u0259rin m\u00fcqavim\u0259tini q\u0131rd\u0131&#8230;<\/p>\n<p>V\u0259 1918-ci ilin 7 oktyabr\u0131nda \u015eu\u015fada Z\u0259f\u0259r qap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnd\u0259 h\u0259min film kimi hadis\u0259l\u0259r ba\u015f verdi&#8230; C\u0259mil Cahid \u015eu\u015faya daxil oldu.<\/p>\n<p>El\u0259 h\u0259min g\u00fcn C\u0259mil Cahid b\u0259y \u015eu\u015fan\u0131n t\u00fcrk \u0259halisini G\u00f6vh\u0259r a\u011fa m\u0259scidin\u0259 toplad\u0131. \u00c7oxdan b\u0259ri erm\u0259ni z\u00fclm\u00fcnd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n v\u0259 indi m\u0259qam g\u0259lmi\u015fk\u0259n, qisas hissi il\u0259 k\u00f6r\u00fckl\u0259n\u0259n \u015fu\u015fal\u0131lara xitab etdi: &#8220;Sizl\u0259rin xeyrin\u0259 dediyim s\u00f6zl\u0259ri d\u0259rhal q\u0259bul etm\u0259s\u0259niz, \u0259mrl\u0259rim\u0259 oldu\u011fu kimi ita\u0259t etm\u0259s\u0259niz, b\u00fct\u00fcn s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rimd\u0259n istifad\u0259 edib sizi \u0259n a\u011f\u0131r \u015f\u0259kild\u0259 c\u0259zaland\u0131rmaqda t\u0259r\u0259dd\u00fcd etm\u0259m. Erm\u0259nil\u0259r\u0259 \u015fimdi ita\u0259t etm\u0259l\u0259rini t\u0259klif ed\u0259c\u0259y\u0259m. Q\u0259bul etm\u0259s\u0259l\u0259r, bir orduya ita\u0259tsizliyin c\u0259zas\u0131 n\u0259 is\u0259, onlara o c\u0259zan\u0131 ver\u0259c\u0259y\u0259m. \u0130ta\u0259t ed\u0259rl\u0259rs\u0259, can, namus v\u0259 mallar\u0131 bizim qorumam\u0131z alt\u0131nda oldu\u011fundan he\u00e7 bir f\u0259rdin ufaq bir h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 m\u00fcsaid\u0259 etm\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m. Erm\u0259nil\u0259r ita\u0259t etm\u0259dikl\u0259ri halda haqlar\u0131nda laz\u0131m olan h\u0259r\u0259k\u0259ti etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yen\u0259 d\u0259 siz deyil, yaln\u0131z t\u00fcrk \u0259sg\u0259ri m\u0259mur olacaqd\u0131r. Xalq\u0131n tamam\u0259n seyr\u00e7i qalmas\u0131n\u0131 v\u0259 h\u0259r k\u0259sin bu d\u0259qiq\u0259d\u0259n etibar\u0259n \u00f6z i\u015fin\u0259-g\u00fcc\u00fcn\u0259 ba\u015flamas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b v\u0259 \u0259mr ediyorum&#8221;.<\/p>\n<p>Bundan sonra C\u0259mil Cahid b\u0259y Qazan\u00e7\u0131 kils\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc: &#8220;Qaraba\u011fda Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tini tan\u0131san\u0131z, t\u00fcrk ordusunun \u0259mrl\u0259rin\u0259 ita\u0259t ets\u0259niz, can v\u0259 mallar\u0131n\u0131z t\u0259minat alt\u0131na al\u0131nacaq. \u018fks halda m\u00fcharib\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259ri il\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lacaqs\u0131n\u0131z. \u0130ta\u0259t etm\u0259y\u0259nl\u0259rin c\u0259zas\u0131 a\u011f\u0131r olacaq&#8230;&#8221;.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r t\u0259slim oldular. Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tini tan\u0131d\u0131qlar\u0131n\u0131 b\u0259yan etdil\u0259r. \u015eu\u015fada asayi\u015f b\u0259rpa olundu&#8230;<\/p>\n<p>H\u0259tta Mucip Kamalyerinin an\u0131lar\u0131ndan m\u0259lum olur ki, \u015eu\u015fa erm\u0259nil\u0259ri Qafqaz \u0130slam Ordusunun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 bir ax\u015fam \u201c\u015eu\u015fakalenin park\u0131n\u0131 s\u00fcsl\u0259y\u0259n klubda\u201d ziyaf\u0259t d\u0259 verib.\u00a0 V\u0259 h\u0259min ziyaf\u0259td\u0259 &#8220;yem\u0259k sonlar\u0131na do\u011fru erm\u0259nil\u0259r ad\u0131ndan s\u00f6z alan gur s\u0259sli bir \u00fcy\u0259 can v\u0259 mallar\u0131n\u0131n Osmanl\u0131 ordusunun t\u0259minat\u0131 alt\u0131nda bulundu\u011funu g\u00f6rm\u0259yin b\u0259xtiyarl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7ind\u0259 olduqlar\u0131n\u0131 ifad\u0259 etdikd\u0259n sonra \u00f6z\u0259tl\u0259 b\u00f6yl\u0259 konu\u015fdu: &#8220;Biz Qafqaz erm\u0259nil\u0259ri d\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r Rus \u00e7arlar\u0131n\u0131n h\u00f6kum\u0259tl\u0259rin\u0259 ba\u011fl\u0131 bulunuyorduq. Bundan b\u00f6yl\u0259 d\u0259 Osmanl\u0131 Padi\u015fahlar\u0131na qulluq\u00e7u olmaqla he\u00e7 bir \u015fey kaybetmi\u015f olmayaca\u011f\u0131z. Bizl\u0259r\u0259 inanman\u0131z\u0131, g\u00fcv\u0259nm\u0259nizi rica ediyoruz&#8221; &#8211; dey\u0259r\u0259k \u015f\u0259rab dolu q\u0259d\u0259hini padi\u015fah\u0131n v\u0259 k\u00fclf\u0259tl\u0259rinin (ail\u0259si \u0259rkan\u0131n\u0131n) \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 qald\u0131r\u0131b h\u0259pimizi ayaqda i\u00e7m\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t etmi\u015f v\u0259 alq\u0131\u015flanm\u0131\u015fd\u0131&#8221;.<\/p>\n<p>\u0130ndi bu s\u0259tirl\u0259ri yazd\u0131qca d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m, niy\u0259 \u015eu\u015fada \u015eu\u015fa u\u011frunda \u015f\u0259hid olmu\u015f 33 t\u00fcrk \u0259sg\u0259rinin an\u0131t\u0131 olmas\u0131n&#8230; M\u0259nc\u0259, \u015eu\u015fan\u0131n yenid\u0259n b\u0259rpas\u0131 prosesind\u0259 bu fakt n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131, \u015eu\u015fada 1918-ci ild\u0259 \u015f\u0259hid olmu\u015f 33 mehmetciyin an\u0131t\u0131 yarad\u0131lmal\u0131, h\u0259tta C\u0259mil Cahid b\u0259y\u0259 abid\u0259 d\u0259 qoyulmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu mehmetcikl\u0259r \u015eu\u015fa u\u011frunda sava\u015f\u0131n ilk \u015f\u0259hidl\u0259ri v\u0259 C\u0259mil Cahid b\u0259y d\u0259 \u015eu\u015fan\u0131n ilk fatehidir.<\/p>\n<p>C\u0259mil Cahid Toyd\u0259mirin bir fotosu var. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Hitlerin d\u0259v\u0259ti il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n Almaniyaya getmi\u015f h\u0259rbi n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri olaraq Berlind\u0259dir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-24363\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Eu2lWIiXAAEfmvs.jpg\" alt=\"\" width=\"495\" height=\"550\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Eu2lWIiXAAEfmvs.jpg?v=1660871698 495w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Eu2lWIiXAAEfmvs-270x300.jpg?v=1660871698 270w\" sizes=\"(max-width: 495px) 100vw, 495px\" \/><\/p>\n<p>Ortada C\u0259mil Cahiddir, sa\u011f t\u0259r\u0259find\u0259 Adolf Hitler. Sol t\u0259r\u0259find\u0259 add\u0131mlayan is\u0259 alman ordusunun komandan\u0131, feldmar\u015fal Vilhelm Keyteldir. \u00c7ay s\u00fcfr\u0259sinin arxas\u0131nda uzun bir s\u00f6hb\u0259t edibl\u0259r. S\u00f6hb\u0259tin stenoqram\u0131 da qal\u0131r. Hitler alman t\u0259r\u0259finin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 c\u0259bh\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rini g\u0259z\u0259n C\u0259mil Cahidd\u0259n alman ordusunun m\u00fcharib\u0259d\u0259ki durumu bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259rini \u00f6yr\u0259nir&#8230; \u0130stanbulla maraqlan\u0131r. H\u0259tta k\u0259d\u0259rli oldu\u011fu hiss olunur. 1943-c\u00fc ild\u0259 C\u0259mil Cahid Ankaraya bel\u0259 bir q\u0259na\u0259tl\u0259 qay\u0131d\u0131b: &#8220;Hitler T\u00fcrk ordusundan qorxur, m\u0259yusdur v\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259 m\u0259\u011flub olaca\u011f\u0131 qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259 bu adamdan uzaq durmal\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>Bu, h\u0259min C\u0259mil Cahid Toyd\u0259mirdir. 1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan bayra\u011f\u0131n\u0131 \u015eu\u015fa qalas\u0131nda dal\u011faland\u0131ran, ilk \u015eu\u015fa fatehi miralay C\u0259mil Cahid. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Almaniya t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcharib\u0259y\u0259 qat\u0131lmas\u0131n\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259y\u0259n v\u0259 h\u0259tta Hitlerin d\u0259 ram ed\u0259 bilm\u0259diyi t\u00fcrk ordusunun orgeneral\u0131&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015eu\u015fan\u0131n ilk fatehi, Hitlerin ram ed\u0259 bilm\u0259diyi orgeneral &#8211; C\u018fM\u0130L CAH\u0130D TOYD\u018fM\u0130R G\u00f6r\u0259s\u0259n, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n C\u0259mil Cahid Toyd\u0259mir bar\u0259d\u0259 roman\u0131 niy\u0259 yoxdur? Sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 olmas\u0131 imkan xaricind\u0259ydi, b\u0259s otuz illik&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":24366,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,8,10,11],"tags":[888,7869,7870,15],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24360"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24360"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24360\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24365,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24360\/revisions\/24365"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24366"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24360"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24360"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24360"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}