{"id":24448,"date":"2022-08-17T21:18:51","date_gmt":"2022-08-17T17:18:51","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=24448"},"modified":"2022-08-17T21:18:51","modified_gmt":"2022-08-17T17:18:51","slug":"dunyanin-%c9%99n-q%c9%99dim-cap-kitabi-almaz-sutra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=24448","title":{"rendered":"D\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim \u00e7ap kitab\u0131 &#8211; &#8220;ALMAZ SUTRA&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">D\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim \u00e7ap kitab\u0131 &#8211; &#8220;ALMAZ SUTRA&#8221;<\/span><\/p>\n<blockquote><p>D\u00fcnyada kitab\u0131n ilk d\u0259f\u0259 \u00e7ap\u0131 da el\u0259 ilk ka\u011f\u0131z\u0131n icad edildiyi \u00f6lk\u0259y\u0259 m\u0259xsusdur. D\u00fcnyan\u0131n ilk q\u0259dim \u00e7ap kitab\u0131 &#8220;Almaz Sutra&#8221; \u00c7ind\u0259 n\u0259\u015fr edilib.<\/p><\/blockquote>\n<p><span style=\"color: #333399;\"><strong><a style=\"color: #333399;\" href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=24448\">&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/a> <\/strong><\/span>x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 Az\u0259rbayan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universitetinin (UNEC) Kitabxana \u0130nformasiya M\u0259rk\u0259zinin 24\/7 Kitabxanas\u0131n\u0131n m\u00fcdiri Arzu M\u0259mm\u0259dova dan\u0131\u015f\u0131b. Onun ara\u015fd\u0131rmas\u0131na g\u00f6r\u0259, 868-ci ild\u0259 \u00c7ind\u0259 \u00e7ap olunan bu q\u0259dim kitab 6 m\u0259tnd\u0259n v\u0259 Buddan\u0131n r\u0259smi olan ayr\u0131ca qrav\u00fcradan ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>Vanq Jinin kim oldu\u011funu v\u0259 niy\u0259 &#8220;Almaz Sutra&#8221;n\u0131 \u00e7ap etdiyini he\u00e7 kim bilmir. Amma t\u0259xmin etm\u0259k olar ki, b.e.\u0259. 15 may 868-ci ild\u0259, yaxud da Vanq Jinin tarixi il\u0259 des\u0259k, Xiantonq ilinin 4-c\u00fc ay\u0131n\u0131n 13-c\u00fc g\u00fcn\u00fcnd\u0259 hind dili- sankritd\u0259n \u00e7in dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edil\u0259n 5 metrlik buddist m\u0259tnl\u0259r i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcb. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Vanq Ji kitab\u0131 b\u00f6y\u00fck z\u0259hm\u0259t, \u0259ziyy\u0259t v\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259 \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirib des\u0259k, yan\u0131lmar\u0131q. Bel\u0259 ki, ilk na\u015fir m\u00f6h\u00fcr &#8211; ieroqlifl\u0259ri gild\u0259n haz\u0131rlay\u0131b, onlar\u0131 x\u00fcsusi sobada yand\u0131r\u0131b, el\u0259c\u0259 d\u0259 kitab\u0131n v\u0259r\u0259ql\u0259rini d\u0259 qal\u0131n, d\u00f6z\u00fcml\u00fc v\u0259r\u0259ql\u0259rd\u0259n se\u00e7\u0259r\u0259k, uzun m\u00fcdd\u0259t &#8220;ya\u015famas\u0131&#8221; \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>Bu q\u0259dimi \u0259lyazma haz\u0131rda \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 kitabxanas\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim \u00e7ap kitab\u0131 kimi qorunub saxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, &#8220;Almaz Sutra&#8221; d\u00fcnyaca m\u0259\u015fhur kitablar, m\u00f6t\u0259b\u0259r \u0259s\u0259rl\u0259r s\u0131ras\u0131nda \u00e7ox gec yer tutub.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, &#8220;Almaz Sutra&#8221; ilk d\u0259f\u0259 1900-ci ild\u0259 \u00c7inin Dunhuanq \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ucsuz-bucaqs\u0131z Qobi s\u0259hral\u0131\u011f\u0131nda bir rahib t\u0259r\u0259find\u0259n gizli kitabxana tap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman a\u015fkarlan\u0131b. Bu gizli kitabxana kahinl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n 1000-ci ill\u0259rd\u0259 qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rin talan\u00e7\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259n qorunmas\u0131, \u0259l\u0259 ke\u00e7m\u0259m\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00f6h\u00fcrl\u0259nib, gizl\u0259dilib.<\/p>\n<p>Avropal\u0131lar i\u00e7\u0259risind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 ingilis-bolqar arxeoloqu Mark Aurel Steyn 1907-ci ild\u0259 &#8220;\u0130p\u0259k Yolu&#8221;nun x\u0259rit\u0259sini haz\u0131rlanmas\u0131 ekspedisiyas\u0131nda olanda bu kitabxana bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259r tutur. O, ma\u011faran\u0131 qoruyan rahib\u0259 h\u0259diyy\u0259l\u0259r, pul re\u015fv\u0259t ver\u0259r\u0259k, &#8220;Almaz Sutra&#8221;n\u0131n s\u0259hif\u0259l\u0259rini \u0259ld\u0259 edib. &#8220;Dunhuanq&#8221; beyn\u0259lxalq layih\u0259si bu s\u0259n\u0259dl\u0259rin v\u0259 \u015e\u0259rq \u0130p\u0259k yolunda 100 000 dig\u0259r s\u0259n\u0259dl\u0259rin r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>Kitab\u0131n ad\u0131 &#8220;\u0130ll\u00fcziyalar\u0131 k\u0259s\u0259n brilyant&#8221; kimi t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilir. &#8220;Dunhuanq&#8221; layih\u0259sinin r\u0259hb\u0259ri Syuzen Uitfildin dedikl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, kitab biz\u0259 d\u00fcnyan\u0131 v\u0259 onun ill\u00fcziyas\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k edir. Syuzen Uitfield<br \/>\n&#8220;Biz yaln\u0131z f\u0259rdi \u015f\u0259xsl\u0259r kimi m\u00f6vcud oldu\u011fumuzu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck. \u018fslind\u0259 bel\u0259 bir \u015fey yoxdur, y\u0259ni bu d\u00fcnyada h\u0259r birimizin ikincisi m\u00f6vcuduq&#8221;, &#8211; dey\u0259 \u0259lav\u0259 edib.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, sutralar\u0131 anlamaq \u00e7\u0259tndir. B\u0259ndl\u0259rd\u0259n birinin t\u0259rc\u00fcm\u0259sini t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<p>Bu fani d\u00fcnyan\u0131 g\u00f6rm\u0259yin \u00fc\u00e7\u00fcn<\/p>\n<p>\u015e\u0259f\u0259qd\u0259ki ulduzu, sulardak\u0131 k\u00f6p\u00fcy\u00fc,<\/p>\n<p>Buludlardak\u0131 \u015fim\u015f\u0259k \u00e7axmas\u0131n\u0131,<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u0131qlar\u0131n sayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 v\u0259<\/p>\n<p>arzu dolu\u00a0yuxular\u0131n\u0131,\u00a0 g\u00f6rm\u0259lis\u0259n.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-24451\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/JYSc1Y03FWr4CCvo-637323949429479467.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"444\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/JYSc1Y03FWr4CCvo-637323949429479467.jpg?v=1660871683 800w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/JYSc1Y03FWr4CCvo-637323949429479467-300x167.jpg?v=1660871683 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/JYSc1Y03FWr4CCvo-637323949429479467-768x426.jpg?v=1660871683 768w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim \u00e7ap kitab\u0131 &#8211; &#8220;ALMAZ SUTRA&#8221; D\u00fcnyada kitab\u0131n ilk d\u0259f\u0259 \u00e7ap\u0131 da el\u0259 ilk ka\u011f\u0131z\u0131n icad edildiyi \u00f6lk\u0259y\u0259 m\u0259xsusdur. D\u00fcnyan\u0131n ilk q\u0259dim \u00e7ap kitab\u0131 &#8220;Almaz Sutra&#8221; \u00c7ind\u0259 n\u0259\u015fr&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":24450,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,8,10,11],"tags":[7879,48,68,15,7880,5697],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24448"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24448"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24448\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24452,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24448\/revisions\/24452"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24450"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24448"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24448"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24448"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}