{"id":26928,"date":"2022-10-24T11:57:17","date_gmt":"2022-10-24T07:57:17","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=26928"},"modified":"2022-10-24T12:34:39","modified_gmt":"2022-10-24T08:34:39","slug":"universitetin-oz%c9%99lliyi-odur-ki-onc%c9%99-ozunu-sonra-t%c9%99l%c9%99b%c9%99l%c9%99rini-yetisdirsin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=26928","title":{"rendered":"\u201cUniversitetin \u00f6z\u0259lliyi odur ki, \u00f6nc\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc, sonra t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rini yeti\u015fdirsin\u201d"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">\u201cUniversitetin \u00f6z\u0259lliyi odur ki, \u00f6nc\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc, sonra t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rini yeti\u015fdirsin\u201d<\/span><\/p>\n<p><strong><em><a href=\"https:\/\/ulfet-az.com\/Home\/SinglePost?PostId=1681\">\u00dcLF\u018fT Q\u018fZET\u0130<\/a><\/em><\/strong><\/p>\n<blockquote><p><span style=\"color: #000000;\"><em><strong>Az\u0259rbaycanda d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab ver\u0259 bil\u0259n, se\u00e7diyi f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259sin\u0259 yeni d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi il\u0259 yana\u015fmaq qabiliyy\u0259tin\u0259 malik m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 uzun ill\u0259rdir ki, ehtiyac var. Aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u0259n az\u0131 yax\u0131n perspektivd\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n bu ehtiyac\u0131n yaranma s\u0259b\u0259bl\u0259rini, h\u0259lli yollar\u0131n\u0131 \u0259ks\u0259r ekspertl\u0259r, elm adamlar\u0131 t\u0259hsild\u0259, x\u00fcsusil\u0259 \u0259m\u0259k bazar\u0131na, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, a\u00e7\u0131lan sonuncu qap\u0131 olan universitetl\u0259rd\u0259 t\u0259hsilin keyfiyy\u0259tind\u0259, s\u0259viyy\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcrl\u0259r.<\/strong><\/em><\/span><\/p><\/blockquote>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Bilik insan\u0131n d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r, \u0259qli inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min edir. \u018flav\u0259 olaraq m\u00fc\u0259yy\u0259n bir m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 biliy\u0259 yiy\u0259l\u0259n\u0259n insan axtard\u0131\u011f\u0131 sual\u0131n cavab\u0131n\u0131 tapandan sonra daxili rahatl\u0131q, dinclik tap\u0131r v\u0259 sair\u0259. Biliyin faydalar\u0131 burada sadalamayaca\u011f\u0131m\u0131z q\u0259d\u0259r \u00e7oxdur. B\u00fct\u00fcn bunlarla yana\u015f\u0131, m\u0259lumdur ki, universitetl\u0259rd\u0259ki t\u0259dris olunan bilik \u0259m\u0259k bazar\u0131na yararl\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">B\u0259s onda universitet t\u0259hsili biz\u0259 n\u0259 verir v\u0259 n\u0259 verm\u0259lidir? Sad\u0259c\u0259, diplom \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu q\u0259d\u0259r il v\u0259 maddi v\u0259sait s\u0259rf etm\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259rmi? Elm v\u0259 t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 idar\u0259etm\u0259nin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r? Bu suallar\u0131n yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b is\u0259 indiki d\u00f6vrd\u0259 diplom ald\u0131qdan sonra h\u0259r hans\u0131 bir i\u015f\u0259 q\u0259bul olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yenid\u0259n \u0259lav\u0259 imtahanlara v\u0259 kurslara ehtiyac\u0131n olmas\u0131d\u0131r. Y\u0259ni 11 il orta m\u0259kt\u0259bd\u0259n sonra \u0259lav\u0259 olaraq 4 il d\u0259 universitetd\u0259 t\u0259hsil al\u0131n\u0131r ki, m\u00fc\u0259yy\u0259n bir sah\u0259ni \u00f6yr\u0259nib i\u015f \u0259ld\u0259 ed\u0259 bil\u0259s\u0259n. 20-30 il \u00f6nc\u0259 proses bu c\u00fcr getdiyi halda, indi bu, el\u0259 d\u0259 asan ba\u015fa g\u0259lmir.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cBilik d\u0259 texnika kimi yenilikl\u0259rl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259lidir. Vaxtil\u0259 \u00e7ox qiym\u0259tli q\u0259bul etdiyimiz\u00a0 ma\u015f\u0131na\u00a0 bu g\u00fcn d\u0259y\u0259r veririkmi? Xeyr. O zaman k\u00f6hn\u0259 bilik da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 yeni bilik sahibl\u0259rin\u0259 istiqam\u0259t ver\u0259 bil\u0259rmi? Xeyr. Onlar ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00f6zl\u0259ri t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259li, yeni \u00e7a\u011f bilikl\u0259rl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259li, yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara uy\u011fun d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm etm\u0259lidir.\u00a0 Bir insan heyk\u0259l kimi 50 il kafedrada qal\u0131rsa, orda inki\u015fafdan s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259z. 50 il \u0259rzind\u0259 bir insan yeti\u015fdirm\u0259y\u0259n, he\u00e7 bir elmi m\u0259qal\u0259si olmayan, sad\u0259c\u0259, kafedra m\u00fcdiri, dekan, rektor kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirs\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259, burada yenilik, t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n deyil. \u00d6z\u00fc yeti\u015fm\u0259y\u0259n ba\u015fqas\u0131n\u0131 nec\u0259 yeti\u015fdirsin ax\u0131&#8230; Universitetin \u00f6z\u0259lliyi odur ki, \u00f6nc\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc, sonra t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rini yeti\u015fdirsin\u201d. Bu fikirl\u0259ri iqtisad elml\u0259ri doktoru, professor Zahid M\u0259mm\u0259dov bildirdi. Dedi ki, AB\u015e, Yaponiya, C\u0259nubi Koreya v\u0259 dig\u0259r inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r malik olduqlar\u0131 maddi resurslardan daha \u00e7ox t\u0259hsil sisteminin yeti\u015fdirdiyi insan kapital\u0131ndan b\u00f6y\u00fck g\u0259lirl\u0259r \u0259ld\u0259 edir. Universitetl\u0259r t\u0259hsil-elm-istehsalat \u00fc\u00e7buca\u011f\u0131 prizmas\u0131ndan qiym\u0259tl\u0259ndirilir. C\u0259miyy\u0259td\u0259 art\u0131q birm\u0259nal\u0131 olaraq q\u0259bul edilir ki, praktika il\u0259 \u0259laq\u0259si olmayan elm v\u0259 t\u0259hsil, t\u0259hsil v\u0259 elml\u0259 \u0259laq\u0259si olmayan biznes m\u00fcmk\u00fcn deyil. Universitetl\u0259r t\u0259kc\u0259 t\u0259hsil m\u0259rk\u0259zl\u0259ri kimi deyil, h\u0259m d\u0259 elmi-t\u0259dqiqat m\u0259rk\u0259zl\u0259ri kimi q\u0259bul olunur v\u0259 ixtisasla\u015f\u0131r. Burada t\u0259hsilalanlar\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259tli v\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 elmi t\u0259dqiqatlar da apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Modern ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rin m\u0259qs\u0259di \u00f6yr\u0259tm\u0259k deyil, \u00f6yr\u0259nm\u0259k olmal\u0131d\u0131r. \u00d6yr\u0259nm\u0259sini bilm\u0259y\u0259n ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r, \u00f6yr\u0259d\u0259n m\u00fc\u0259ssis\u0259 d\u0259 ola bilm\u0259z. Ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6yr\u0259nm\u0259k metodunu t\u0259tbiq ets\u0259, g\u00fccl\u00fc universitetl\u0259r formala\u015facaq.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">D\u00fcnya s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. \u0130nnovativ texnoloji imkanlar s\u00fcr\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 geni\u015fl\u0259nir. Bu g\u00fcn insan\u0131n g\u00f6r\u0259 bil\u0259c\u0259yi i\u015fi robotlar \u0259v\u0259z ed\u0259 bilir v\u0259 h\u0259min sah\u0259l\u0259rd\u0259n insan faktoru s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r. Bu, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada ged\u0259n prosesdir. T\u00fcrkiy\u0259nin Uluslararas\u0131 Stratejik Y\u00f6netim ve Y\u00f6neticiler Derne\u011fi kurucu Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 L\u00fctfihak Alpkan da bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 deyirdi ki, \u0259vv\u0259ll\u0259r ixtisas say\u0131 150\u00a0 idis\u0259, indi is\u0259 bu r\u0259q\u0259m 250-dir. Bu ixtisaslara uy\u011fun kadrlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 t\u0259l\u0259b olunur. Bu g\u00fcn maliyy\u0259 m\u00fch\u0259ndisliyi, vergi texnologiyas\u0131, menecmentlik v\u0259 sair\u0259 yeni ixtisaslar yaran\u0131b.\u00a0 \u0130ndi, sad\u0259c\u0259, vergini \u00f6yr\u0259nm\u0259k kifay\u0259t etmir. Bu s\u00fcr\u0259tli d\u0259yi\u015fikliy\u0259 uy\u011fun olaraq universitetl\u0259r d\u0259 d\u0259yi\u015fib inki\u015faf etm\u0259lidir. D\u0259yi\u015fiklik is\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 v\u0259sait t\u0259l\u0259b edir. Hans\u0131 universitetl\u0259r ki, t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259y\u0259, yeniliy\u0259 maliyy\u0259 ay\u0131ra bilmir, k\u00f6hn\u0259 standartlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirs\u0259, onlar \u0259m\u0259k bazar\u0131n\u0131n ehtiyaclar\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131laya bilmir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Amma bunu da yekdil olaraq s\u00f6yl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u00c7\u00fcnki haz\u0131rda \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259kmill\u0259\u015fdir\u0259n universitetl\u0259r d\u0259 var.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Hesab edir\u0259m ki, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r inki\u015faf etm\u0259lidir. Y\u0259ni m\u0259\u015f\u011fulluq konkret\u00a0 dem\u0259lidir ki, hans\u0131 sah\u0259l\u0259rd\u0259 ixtisasl\u0131 kadrlar \u00e7at\u0131\u015fm\u0131r. Bo\u015fluq n\u0259d\u0259dir. \u00d6z t\u0259klifl\u0259rini t\u0259hsil ocaqlar\u0131na t\u0259qdim etm\u0259lidirl\u0259r. Universitet \u0259n\u0259n\u0259vidir. D\u00fcnyada onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti daimi d\u0259st\u0259kl\u0259nir. M\u00fc\u0259yy\u0259n bir sah\u0259ni \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn sertifikat yet\u0259rlidir, universitet\u0259 n\u0259 g\u0259r\u0259k var deyilm\u0259sin. \u00c7\u00fcnki ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 universitet\u00a0 insan formala\u015fd\u0131r\u0131r, t\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u0259dal\u0259tli prinsipl\u0259r, insan haqlar\u0131, h\u00fcquqlar\u0131, ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ri haqq\u0131nda anlay\u0131\u015f verir. Universitet d\u0259y\u0259r dem\u0259kdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 universitetl\u0259rin inki\u015faf\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k, g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, burada iki istiqam\u0259td\u0259 i\u015f apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Z\u0259if universitetl\u0259r ya ba\u011flanmal\u0131, ya da g\u00fccl\u00fcl\u0259r\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259lidir. Bel\u0259 bir strategiya var. G\u00fccl\u00fc olanlar\u0131 daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259k, b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 ay\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. Z\u0259ifl\u0259ri is\u0259 g\u00fccl\u00fcl\u0259r\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. El\u0259 universitetl\u0259r d\u0259 var ki, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, aya\u011fa qald\u0131rmaq, he\u00e7 g\u00fccl\u00fcl\u0259r\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Onlar\u0131 is\u0259 tamamil\u0259 ba\u011flamaq laz\u0131md\u0131r. M\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015f kriteriyalar haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. Ali t\u0259hsil ocaqlar\u0131nda sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalm\u0131\u015f, bug\u00fcnk\u00fc \u0259m\u0259k bazar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab verm\u0259y\u0259n ixtisaslar\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cUniversitetin \u00f6z\u0259lliyi odur ki, \u00f6nc\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc, sonra t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rini yeti\u015fdirsin\u201d \u00dcLF\u018fT Q\u018fZET\u0130 Az\u0259rbaycanda d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab ver\u0259 bil\u0259n, se\u00e7diyi f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259sin\u0259 yeni d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi il\u0259 yana\u015fmaq qabiliyy\u0259tin\u0259 malik m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 uzun ill\u0259rdir&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":26307,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[11,3],"tags":[47,30,6043,8600],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26928"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26928"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26928\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26929,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26928\/revisions\/26929"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26307"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26928"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26928"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26928"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}