{"id":29694,"date":"2023-01-23T13:11:12","date_gmt":"2023-01-23T09:11:12","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=29694"},"modified":"2023-01-23T12:44:37","modified_gmt":"2023-01-23T08:44:37","slug":"muasir-texnologiyalara-uygun-inkisaf-ed%c9%99n-ali-t%c9%99hsil-tamamil%c9%99-f%c9%99rqli-olacaq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=29694","title":{"rendered":"&#8220;M\u00fcasir texnologiyalara uy\u011fun inki\u015faf ed\u0259n ali t\u0259hsil tamamil\u0259 f\u0259rqli olacaq&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">&#8220;M\u00fcasir texnologiyalara uy\u011fun inki\u015faf ed\u0259n ali t\u0259hsil tamamil\u0259 f\u0259rqli olacaq&#8221;<\/span><\/p>\n<blockquote><p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Az<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>rbaycanda ali t<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>hsild<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>n u\u011furlu v<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>\u00a0m\u00fct<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>r<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>qqi islahatlardan biri m<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>hz adamba\u015f\u0131na maliyy<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>l<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>\u015fm<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>y<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>\u00a0ke\u00e7idin t<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>tbiq edilm<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>sidir. Bu o dem<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>kdir ki, y\u00fcks<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>k bal toplayan v<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>\u00a0d\u00f6vl<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>t sifari\u015fi\u00a0<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>sas\u0131nda t<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>hsil almaq h\u00fcququ qazanan t<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>l<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>b<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>l<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>rin t<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>hsil haqq\u0131ndan ba\u015fqa, ali t<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>hsil m\u00fc<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>ssis<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>l<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>rin<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>\u00a0d\u00f6vl<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>t\u00a0<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>lav<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>\u00a0he\u00e7 bir \u00f6d<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>ni\u015f etmir.<\/strong><\/span><\/p><\/blockquote>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a>:<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universitetinin (UNEC) rektoru, professor \u018fdal\u0259t Muradovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu yana\u015fma do\u011fru olaraq, he\u00e7 bir f\u0259rq qoyulmadan d\u00f6vl\u0259t v\u0259 \u00f6z\u0259l ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 \u015famil edilir. Bununla yana\u015f\u0131, inan\u0131r\u0131q ki, d\u00f6vl\u0259t ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin g\u0259lir qazanmaq imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 o c\u00fcml\u0259d\u0259n, maliyy\u0259 resurslar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkanlar\u0131n\u0131n asanla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bu add\u0131m\u0131n m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 g\u00fccl\u0259ndir\u0259 bil\u0259rdi. Bu sah\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 \u00f6z\u0259l universitetl\u0259rin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n eynil\u0259\u015fdirilm\u0259si ilk add\u0131m ola bil\u0259r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rektor bildirib ki, haql\u0131 olaraq, universitetl\u0259rin d\u0259yi\u015fm\u0259li oldu\u011fu istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri kimi, t\u0259l\u0259b\u0259m\u0259rk\u0259zli t\u0259hsilin t\u0259min edilm\u0259si d\u0259 g\u00f6st\u0259rilir. T\u0259l\u0259b\u0259 m\u0259rk\u0259zli t\u0259hsil ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, universitetin t\u0259f\u0259kk\u00fcr n\u00f6v\u00fcn\u00fcn v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin g\u00f6st\u0259ricisidir. Yeni universitet t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin biliyinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si sisteminin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sini d\u0259 t\u0259l\u0259b edir. Bu bax\u0131mdan inan\u0131r\u0131q ki, \u0259n\u0259n\u0259vi imtahan sessiyalar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si vaxt m\u0259s\u0259l\u0259sidir. T\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin biliyi t\u0259hsil d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn sonunda deyil, t\u0259hsil prosesind\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u018fdal\u0259t Muradovun dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259n\u0259n\u0259vi iqtisadiyyatdan f\u0259rqli olaraq, r\u0259q\u0259msal iqtisadiyyat t\u0259l\u0259b v\u0259 t\u0259klif aras\u0131nda f\u0259rqi t\u0259dric\u0259n aradan qald\u0131r\u0131r. Ali t\u0259hsil bax\u0131m\u0131ndan bu o dem\u0259kdir ki, \u0259m\u0259k bazar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bin\u0259 uy\u011fun m\u00fct\u0259x\u0259ssis haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 kimi daimi m\u00fczakir\u0259 olunan bir problem \u00f6z h\u0259llini asanl\u0131qla tapa bilir. Bel\u0259 ki, b\u00f6y\u00fck veril\u0259nl\u0259rin t\u0259hlili \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanmas\u0131 vacib olan m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r asanl\u0131qla m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259c\u0259k. S\u00fcni intellektin t\u0259tbiqi is\u0259 bu prosesi daim n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlamaqla onun obyektivliyini v\u0259 \u00e7evikliyini t\u0259min ed\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">UNEC rektoru qeyd edib ki, ali t\u0259hsild\u0259 t\u0259ba\u015fir v\u0259 qara l\u00f6vh\u0259, sonra marker v\u0259 a\u011f l\u00f6vh\u0259, daha sonra proyektorlardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 d\u0259rsl\u0259rin \u015fahidi olmu\u015fuq. Bunlar d\u00fcn\u0259n idi. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259lumatlar\u0131n passiv q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f v\u0259 m\u00fc\u0259llimin ke\u00e7irdiyi \u0259n\u0259n\u0259vi m\u00fchazir\u0259l\u0259r v\u0259 seminar m\u0259\u015f\u011f\u0259l\u0259l\u0259rinin g\u0259l\u0259c\u0259k m\u0259zunlar\u0131 pe\u015f\u0259kar f\u0259aliyy\u0259t\u0259 haz\u0131rlaya bilm\u0259diyi art\u0131q m\u00fcbahis\u0259 predmeti deyil: &#8220;Bu bax\u0131mdan, daha \u00e7ox ekspertl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n bu g\u00fcn\u00fcn v\u0259 sabah\u0131n t\u0259hsil modeli kimi \u00c7evrilmi\u015f T\u0259hsil (Flipped Education) modeli q\u0259bul edilir. Bu, Y v\u0259 Z n\u0259sill\u0259rin q\u0259bul ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi f\u0259al \u00f6yr\u0259nm\u0259 metodu olmaqla, h\u0259m d\u0259 h\u0259r bir t\u0259l\u0259b\u0259nin bacar\u0131qlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla f\u0259rdi t\u0259hsil trayektoriyas\u0131n\u0131n t\u0259tbiqidir&#8221;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u018fdal\u0259t Muradovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, dig\u0259r f\u0259aliyy\u0259t n\u00f6vl\u0259rind\u0259n f\u0259rqli olaraq ali t\u0259hsilin m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n inki\u015faf\u0131na paralel olaraq inki\u015faf ed\u0259 bilm\u0259diyini g\u00f6rm\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bu sah\u0259d\u0259 m\u00f6vcud \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 fayda var. M\u00fcasir texnologiyalara uy\u011fun inki\u015faf ed\u0259n ali t\u0259hsil tamamil\u0259 f\u0259rqli olacaq. Universitetl\u0259r d\u0259 bu g\u00fcn m\u00f6vcud olan universitetl\u0259r\u0259 ox\u015famayacaqlar: &#8220;M\u00fcasir v\u0259 f\u0259rqli universitet quruculu\u011fu t\u0259l\u0259b\u0259ni universitet\u0259 deyil, universiteti t\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131rmaq probleminin h\u0259llini d\u0259 t\u0259l\u0259b edir. Ali t\u0259hsild\u0259 yol veril\u0259n \u00fc\u00e7 \u0259sas s\u0259hv: 1 &#8211; ali t\u0259hsild\u0259 m\u0259qs\u0259d v\u0259 vasit\u0259l\u0259r getdikc\u0259 daha \u00e7ox qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, 2 &#8211; ali t\u0259hsild\u0259 r\u0259qab\u0259t aparan d\u0259y\u0259rl\u0259rin optimal balans\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259sind\u0259n imtina edilir v\u0259 3 &#8211; insanlarla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 &#8220;ma\u015f\u0131nlardan&#8221; g\u00f6zl\u0259ntil\u0259r durmadan art\u0131r&#8221;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rektor vur\u011fulay\u0131b ki, ka\u011f\u0131z kitablarla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 elektron kitablar bir qayda olaraq, ucuz sat\u0131l\u0131r. Bununla da yanl\u0131\u015f fikir formala\u015f\u0131r ki, kitab\u0131n qiym\u0259ti m\u00fc\u0259llifin intellektual kapital\u0131 v\u0259 ill\u0259rl\u0259 s\u0259rf etdiyi \u0259m\u0259yil\u0259 deyil, guya \u0259sas\u0259n kitab\u0131n \u00e7ap\u0131na v\u0259 yay\u0131lmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir: &#8220;Haz\u0131rk\u0131 d\u00f6vrd\u0259 m\u0259lumat bollu\u011fu h\u00f6km s\u00fcr\u00fcr v\u0259 m\u0259lumatlar s\u00fcr\u0259tl\u0259 artmaqda davam edir. M\u0259lumat bollu\u011fu is\u0259 diqq\u0259t q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 problemi yarad\u0131r. Ali t\u0259hsil bax\u0131m\u0131ndan bu o dem\u0259kdir ki, diqq\u0259t q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 t\u0259hsilalan\u0131n diqq\u0259tinin eyni problem\u0259 y\u00f6n\u0259ldilm\u0259sini m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz edir. Bu, haz\u0131rk\u0131 d\u00f6vrd\u0259 bilik yaradan, bilik b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259n v\u0259 t\u0259hsilver\u0259nl\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n ciddi, &#8220;\u00f6l\u00fcm-dirim&#8221; m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259ndir&#8221;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u018fdal\u0259t Muradov bildirir ki, son \u00fc\u00e7 ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 m\u0259zuniyy\u0259t\u0259 \u00e7\u0131xma\u011f\u0131mla UNEC-d\u0259 at\u0131lan v\u0259 ataca\u011f\u0131m\u0131z add\u0131mlara k\u0259nardan baxmaq imkan\u0131m yarand\u0131: &#8220;Ali t\u0259hsild\u0259 k\u00f6kl\u00fc d\u0259yi\u015fiklik t\u0259hsilalan\u0131 obyektd\u0259n \u00f6z inki\u015faf\u0131n\u0131n subyektin\u0259 \u00e7evirm\u0259lidir. Bu is\u0259 t\u0259hsil prosesinin b\u00fct\u00fcn subyektl\u0259rinin funksiyalar\u0131na v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u0259hsil prosesin\u0259 yenid\u0259n bax\u0131lmas\u0131n\u0131 qa\u00e7\u0131lmaz edir. Ali t\u0259hsilin g\u0259l\u0259c\u0259yinin ali t\u0259hsilin ke\u00e7mi\u015finin t\u0259hlili \u0259sas\u0131nda formala\u015fd\u0131r\u0131la bil\u0259c\u0259yin\u0259 inanm\u0131r\u0131q. Bu v\u0259zif\u0259nin ali t\u0259hsil\u0259 tamamil\u0259 yeni bax\u0131\u015f \u0259sas\u0131nda realla\u015fa bil\u0259c\u0259yin\u0259 \u0259minik. H\u0259qiq\u0259t h\u0259m d\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, ali t\u0259hsild\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin\u00a0 pisl\u0259\u015fdiyi v\u0259 qeyri-q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f oldu\u011fu halda ke\u00e7mi\u015fin t\u0259cr\u00fcb\u0259si v\u0259 onun b\u0259rpas\u0131 xilas kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259, ali t\u0259hsilin u\u011furlu g\u0259l\u0259c\u0259yi ali t\u0259hsilin ke\u00e7mi\u015fin\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f s\u0259viyy\u0259sil\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259 bil\u0259r. Y\u0259ni &#8220;g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 istiqam\u0259tl\u0259nm\u0259k&#8221; ke\u00e7mi\u015f\u0259 qaytaracaq&#8221;.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">UNEC rektorunun fikrinc\u0259, m\u00f6vcud ali t\u0259hsil sisteminin bir s\u0131ra elementl\u0259rini t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259k yox, tamamil\u0259 yenid\u0259n qurmaq m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu bax\u0131mdan ali t\u0259hsild\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259ri t\u0259min ed\u0259n faydal\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r h\u0259m d\u0259 tamamil\u0259 yeni m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r olan pedaqoji dizaynerl\u0259rin bu proses\u0259 c\u0259lb edilm\u0259sini qa\u00e7\u0131lmaz edir: &#8220;Ali t\u0259hsil \u00f6lk\u0259nin iqtisadi v\u0259 sosial inki\u015faf\u0131n\u0131n drayverin\u0259 \u00e7evrilm\u0259lidir. Bu is\u0259 ali t\u0259hsild\u0259 d\u0259yi\u015fikl\u0259rin xarakterind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.\u00a0 \u00d6lk\u0259nin iqtisadi v\u0259 sosial inki\u015faf\u0131nda ali t\u0259hsilin rolunun konkretl\u0259\u015fdirilm\u0259si bu sah\u0259d\u0259 konkret h\u0259d\u0259fl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259sini z\u0259ruri edir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, ali t\u0259hsild\u0259 prosesl\u0259rin idar\u0259 edilm\u0259sind\u0259n daha \u00e7ox n\u0259tic\u0259l\u0259rin idar\u0259 edilm\u0259sin\u0259 fokuslanmaq daha faydal\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Y\u0259ni ali t\u0259hsild\u0259 aral\u0131q (yekun h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli) v\u0259 yekun h\u0259d\u0259fl\u0259rin (uzunm\u00fcdd\u0259tli) d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 ehtiyac oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m&#8221;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u018fdal\u0259t Muradov deyib ki, u\u011fur kimi q\u0259bul edilm\u0259lidir ki, ali t\u0259hsilin r\u0259q\u0259msalla\u015fmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi art\u0131q ham\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilir. Bununla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 q\u0259bul edilm\u0259lidir ki, t\u0259hsilin transformasiyas\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259dl\u0259ri, t\u0259hsilin t\u0259\u015fkilati forma v\u0259 metodlar\u0131 da d\u0259yi\u015fm\u0259lidir. \u018fks halda, s\u0259m\u0259r\u0259siz prosesl\u0259rin r\u0259q\u0259msalla\u015fmas\u0131 onun s\u0259m\u0259r\u0259sizliyini daha da art\u0131r\u0131r. Y\u0259ni r\u0259q\u0259msalla\u015fma s\u0259m\u0259r\u0259sizliyin &#8220;t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259sin\u0259&#8221; xidm\u0259t edir. Bu, tamamil\u0259 yeni universitet modelini h\u0259d\u0259fl\u0259y\u0259n ali t\u0259hsilin sistemli r\u0259q\u0259msal transformasiyas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Ali t\u0259hsilin r\u0259q\u0259msal transformasiyas\u0131 is\u0259 vahid standart yana\u015fman\u0131 q\u0259bul etmir: &#8220;S\u00fcr\u0259tli v\u0259 tamamil\u0259 yeni xarakterli d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ali t\u0259hsild\u0259n g\u00f6zl\u0259ntil\u0259ri d\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015fir. Ali t\u0259hsild\u0259 islahatlar v\u0259 onun u\u011furunun a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 amill\u0259rd\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 as\u0131l\u0131 oldu\u011fu q\u0259na\u0259tind\u0259y\u0259m &#8211; 1. N\u0259 \u00f6yr\u0259dilm\u0259lidir (kurrikulum), 2. Nec\u0259 \u00f6yr\u0259dilm\u0259lidir (pedagogika), 3. N\u0259 vaxt v\u0259 harada \u00f6yr\u0259dilm\u0259lidir (t\u0259hsil texnologiyalar\u0131 v\u0259 real d\u00fcnya), 4. Kiml\u0259r \u00f6yr\u0259dilm\u0259lidir (t\u0259hsil\u0259 c\u0259lbolunma v\u0259 \u0259hat\u0259lilik). C\u0259miyy\u0259td\u0259 oturu\u015fmu\u015f \u0259sas fikir ondan ibar\u0259tdir ki, universitetl\u0259r \u0259m\u0259k bazar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r yeti\u015fdirm\u0259lidirl\u0259r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, ali t\u0259hsil\u0259 \u0259sas\u0259n i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259si yeti\u015fdir\u0259n t\u0259sisat kimi bax\u0131l\u0131r. F\u0259rqli bax\u0131\u015flara dem\u0259k olar ki, rast g\u0259linmir. Bel\u0259likl\u0259, univetsitetl\u0259rd\u0259n v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif haz\u0131rl\u0131q kurslar\u0131ndan g\u00f6zl\u0259ntil\u0259r eynil\u0259\u015fdirilir. Reall\u0131qda is\u0259 c\u0259miyy\u0259tin v\u0259 onun d\u0259y\u0259rl\u0259rinin g\u0259l\u0259c\u0259yi \u0259m\u0259k bazar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab ver\u0259n m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rd\u0259n \u0259sla as\u0131l\u0131 kimi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. C\u0259miyy\u0259ti formala\u015fd\u0131ran, onun d\u0259y\u0259rl\u0259rini qoruyan v\u0259 inki\u015faf etdir\u0259n \u0259sas amil, \u0259sas q\u00fcvv\u0259 kimi c\u0259miyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edil\u0259n d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 malik olan v\u0259 h\u0259min d\u0259y\u0259rl\u0259ri c\u0259miyy\u0259t\u0259 a\u015f\u0131laya bil\u0259n \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r q\u0259bul edilir. Ali t\u0259hsil bu \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri formala\u015fd\u0131ra bilirmi v\u0259 yaxud bil\u0259rmi? Do\u011fru qeyd edilir ki, &#8220;t\u0259hsil f\u0259rdin m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyil&#8221;. Yeni bilik v\u0259 bacar\u0131qlar \u0259ld\u0259 etm\u0259k prosesi kimi ali t\u0259hsil &#8220;m\u0259d\u0259niyy\u0259t adam\u0131n\u0131n&#8221; formala\u015fmas\u0131 prosesi kimi d\u0259 q\u0259bul edilir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, ali t\u0259hsil el\u0259 bir prosesdir ki, o, h\u0259m d\u0259 el\u0259 m\u0259d\u0259ni bacar\u0131qlar\u0131 yarad\u0131r (yaratmal\u0131d\u0131r) ki, onlar t\u0259hsilalan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi formala\u015fd\u0131rmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir&#8221;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rektor \u0259lav\u0259 edib ki, ali t\u0259hsil ancaq k\u0259nardan, s\u0259thi baxanda konkret bilik, bacar\u0131q v\u0259 v\u0259rdi\u015fl\u0259rin formala\u015fmas\u0131na, konkret olaraq h\u0259r hans\u0131 bir f\u0259aliyy\u0259t n\u00f6v\u00fc il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa y\u00f6n\u0259lmi\u015f kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Mahiyy\u0259t etibar\u0131 il\u0259 ali t\u0259hsil \u0259sas\u0259n t\u0259hsilalan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259hsil v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcinki\u015faf bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131d\u0131r. Q\u0259bul etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, he\u00e7 bir ali t\u0259hsil insan\u0131 \u00f6yr\u0259ndiyi pe\u015f\u0259nin v\u0259 son n\u0259tic\u0259d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6z\u0259llikl\u0259rin\u0259 haz\u0131rlaya bilmir. Bu, he\u00e7 m\u00fcmk\u00fcn d\u0259 deyil: &#8220;T\u0259hsil prosesi h\u0259m d\u0259 m\u0259d\u0259ni prosesdir, \u00e7\u00fcnki o, dialoqa \u0259saslan\u0131r. T\u0259hsilin mahiyy\u0259tini v\u0259 m\u0259zmununu da son n\u0259tic\u0259d\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. T\u0259hsil, proses kimi x\u00fcsusi olaraq se\u00e7ilmi\u015f m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri v\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 \u0259saslan\u0131r. Y\u0259ni t\u0259hsil x\u00fcsusi m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u00fchitidir. Ali t\u0259hsilin n\u0259tic\u0259si sosialla\u015fm\u0131\u015f insand\u0131r. T\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259si \u015f\u0259xsiyy\u0259tin yeti\u015fm\u0259sin\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nm\u0259m\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki \u015f\u0259xsiyy\u0259t f\u0259rdin \u00f6z\u00fcn\u00fcn s\u0259yl\u0259ri hesab\u0131na formala\u015f\u0131r. Y\u0259ni \u015f\u0259xsiyy\u0259t f\u0259rdin \u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u0259d\u0259fidir. H\u0259qiq\u0259t h\u0259m d\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, \u015f\u0259xsiyy\u0259t ali t\u0259hsilin deyil, m\u0259hz m\u0259d\u0259niyy\u0259tin m\u0259hsuludur. T\u0259hsil is\u0259 bu proses\u0259 ancaq \u015f\u0259rait yarada v\u0259 yard\u0131m ed\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, c\u0259miyy\u0259tin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131, milli d\u0259y\u0259rl\u0259rin dominantl\u0131\u011f\u0131 c\u0259miyy\u0259tin \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r\u0259, t\u0259hsil\u0259 v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259, \u00f6z\u00fcn\u0259 bax\u0131\u015f\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r&#8221;.<\/span><\/p>\n<p><strong>Sevinc QARAYEVA<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><a href=\"https:\/\/525.az\/news\/211534-muasir-texnologiyalara-uygun-inkisaf-eden-ali-tehsil-tamamile-ferqli-olacaq\">&#8220;525-ci q\u0259zet&#8221;<\/a><\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;M\u00fcasir texnologiyalara uy\u011fun inki\u015faf ed\u0259n ali t\u0259hsil tamamil\u0259 f\u0259rqli olacaq&#8221; Az\u0259rbaycanda ali t\u0259hsild\u0259\u0259n u\u011furlu v\u0259\u00a0m\u00fct\u0259r\u0259qqi islahatlardan biri m\u0259hz adamba\u015f\u0131na maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259y\u0259\u00a0ke\u00e7idin t\u0259tbiq edilm\u0259sidir. Bu o dem\u0259kdir ki, y\u00fcks\u0259k bal toplayan v\u0259\u00a0d\u00f6vl\u0259t&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":7803,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[82,11],"tags":[9673,47,4295,659],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29694"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29694"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29694\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29695,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29694\/revisions\/29695"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7803"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29694"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29694"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29694"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}