{"id":33530,"date":"2023-03-31T12:17:27","date_gmt":"2023-03-31T08:17:27","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=33530"},"modified":"2023-03-31T12:17:27","modified_gmt":"2023-03-31T08:17:27","slug":"tariximizin-faci%c9%99li-s%c9%99hif%c9%99si-faktlara-dayanan-tariximiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=33530","title":{"rendered":"TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u0130N FAC\u0130\u018fL\u0130 S\u018fH\u0130F\u018fS\u0130 &#8211; \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u0130N FAC\u0130\u018fL\u0130 S\u018fH\u0130F\u018fS\u0130 &#8211; \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d <\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-17212\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/Cemile.jpg\" alt=\"\" width=\"782\" height=\"547\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/Cemile.jpg?v=1660872914 782w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/Cemile-300x210.jpg?v=1660872914 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/Cemile-768x537.jpg?v=1660872914 768w\" sizes=\"(max-width: 782px) 100vw, 782px\" \/><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/infonews.az\/\"><span style=\"color: #333399;\">&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/span><\/a> &#8211; un \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d layih\u0259si davam edir.<\/strong><\/p>\n<blockquote><p><strong>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti (UNEC) \u201cHumanitar f\u0259nl\u0259r\u201d kafedras\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi, beyn\u0259lxalq tarix\u00e7i-ekspert tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru C\u0259mil\u0259 Vaqif q\u0131z\u0131 H\u018fS\u018fNOVA t\u0259qdim edir:<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>31 MART &#8211; TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u0130N FAC\u0130\u018fL\u0130 S\u018fH\u0130F\u018fS\u0130\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>1918-ci il iyulun 15-d\u0259 AXC F\u00f6vq\u0259lad\u0259 T\u0259hqiqat Komissiyas\u0131 yarad\u0131ld\u0131. H\u00f6kum\u0259tin iclas\u0131nda Xarici i\u015fl\u0259r naziri M. H. Hacinski \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda qeyd etdi ki, 4 ayd\u0131r erm\u0259ni c\u0259lladlar\u0131 dinc m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin h\u0259yat\u0131 v\u0259 \u0259mlak\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259r t\u00f6r\u0259dirl\u0259r. Bununla yana\u015f\u0131, zorak\u0131l\u0131q t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259rin yalan x\u0259b\u0259rl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 Avropa ictimaiyy\u0259tind\u0259 tamam \u0259ks \u0259hval-ruhiyy\u0259 yarad\u0131l\u0131r. H\u0259min t\u0259\u015fkilat F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Komissiya xarakteri da\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r, h\u0259m d\u0259 bu komissiyan\u0131n toplad\u0131\u011f\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259r Az\u0259rbaycan, rus, ingilis, frans\u0131z, alman dill\u0259rind\u0259 n\u0259\u015fr edilib yay\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259hqiqat Komissiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u015fahid kimi dindirilmi\u015f Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin sakini A. N.Kvasnikinin ifad\u0259sind\u0259 deyilirdi: &#8220;Bu il mart\u0131n 17-21-d\u0259 Bak\u0131da ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259ri \u0259sla vicdan \u0259zab\u0131 \u00e7\u0259km\u0259d\u0259n bel\u0259 \u015f\u0259rh etm\u0259k olar: &#8220;M\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin, \u0259vv\u0259lc\u0259, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, sonra is\u0259 \u0259traflarda cism\u0259n m\u0259hv edilm\u0259si, onlar\u0131n \u0259mlak\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131n qar\u0259t olunmas\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn var-d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin v\u0259 siyasi \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn erm\u0259nil\u0259rin \u0259lin\u0259 t\u0259bii sur\u0259td\u0259 ke\u00e7m\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 erm\u0259nil\u0259rin m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 t\u0259\u015fkil etdikl\u0259ri qanl\u0131 q\u0259sd idi&#8221;.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n evl\u0259rin\u0259 soxulur, bu evl\u0259rin sakinl\u0259rini q\u0131r\u0131r, onlar\u0131 q\u0131l\u0131nc v\u0259 x\u0259nc\u0259rl\u0259rl\u0259 do\u011fram &#8211; do\u011fram v\u0259 s\u00fcng\u00fcl\u0259rl\u0259 de\u015fik-de\u015fik edir, u\u015faqlar\u0131 yanan evin alovlar\u0131 i\u00e7\u0259risin\u0259 at\u0131r, \u00fc\u00e7d\u00f6rd g\u00fcnl\u00fck \u00e7a\u011falar\u0131 s\u00fcng\u00fcn\u00fcn ucunda oynad\u0131r, \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n valideynl\u0259rin s\u00fcd\u0259m\u0259r k\u00f6rp\u0259l\u0259rin\u0259 r\u0259hm etmir, ham\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcrd\u00fcl\u0259r&#8221;. M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 q\u0131r\u0131b-\u00e7atmaqla yana\u015f\u0131, erm\u0259nil\u0259r onlar\u0131n \u0259mlaklar\u0131n\u0131 da m\u0259hv edir, az-\u00e7ox qiym\u0259tli olan \u015feyl\u0259ri is\u0259 \u00f6zl\u0259ri il\u0259 apar\u0131rd\u0131lar. T\u0259hqiqat Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259n\u0259dl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n m\u0259lum olur ki, 1918-ci ilin mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 11 min n\u0259f\u0259r\u0259d\u0259k t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>Q\u0259dim Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259ri \u015eamax\u0131 d\u0259h\u015f\u0259tli talan v\u0259 v\u0259h\u015filikl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. \u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 \u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131 \u00fczr\u0259 erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri v\u0259h\u015filikl\u0259r haqq\u0131nda 7 cild, 925 v\u0259r\u0259qd\u0259n ibar\u0259t t\u0259hqiqat materiallar\u0131 toplanm\u0131\u015fd\u0131. \u015eamax\u0131n\u0131n m\u00fcs\u0259lmanlar ya\u015fayan hiss\u0259sinin ham\u0131s\u0131na od vurulmu\u015fdu. 13 m\u0259h\u0259ll\u0259 m\u0259scidi v\u0259 m\u0259\u015fhur m\u00fcq\u0259dd\u0259s ocaq &#8211; C\u00fcm\u0259 m\u0259scidi yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Bu m\u0259scid m\u00fcs\u0259lmanlara h\u0259m bir qibl\u0259gah, h\u0259m d\u0259 q\u0259dim abid\u0259 kimi \u0259ziz idi.<\/p>\n<p>Quban\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 \u018fbd\u00fcrr\u0259him \u0259f\u0259ndinin m\u0259dr\u0259s\u0259sini yand\u0131ran erm\u0259nil\u0259r buradak\u0131 1300-\u0259 yax\u0131n kitab\u0131 tonqala atm\u0131\u015fd\u0131lar. Hadis\u0259l\u0259rin canl\u0131 \u015fahidl\u0259rind\u0259n olan n\u00fcfuzlu din xadimi \u0130brahim Ayd\u0259mirov xat\u0131rlay\u0131r ki: &#8220;Digah m\u0259scidind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 600-700 il \u0259vv\u0259l\u0259 aid alban v\u0259 \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131 il\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f kitablar var idi. Erm\u0259nil\u0259r h\u0259min kitablar\u0131 m\u0259hv etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, k\u0259nd m\u0259scidinin t\u0259xmin\u0259n bir kilometrliyind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n m\u00fcq\u0259dd\u0259s pirin da\u015f\u0131n\u0131 da partlatm\u0131\u015fd\u0131lar. Bu, \u00fcst\u00fcnd\u0259 alban yaz\u0131lar\u0131 olan n\u0259h\u0259ng bir da\u015f idi&#8221;. \u015eahidl\u0259rin dedikl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, q\u0131r\u011f\u0131n zaman\u0131 12 min\u0259d\u0259k l\u0259zgi, 4 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259ri t\u00fcrk\u00fc v\u0259 tat \u0259halisi \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. 1918-ci ilin q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 zaman\u0131 da\u015fnak-bol\u015fevik birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri Quba q\u0259zas\u0131nda 162 k\u0259ndi da\u011f\u0131tm\u0131\u015fd\u0131 ki, bunlardan 35-i haz\u0131rda m\u00f6vcud deyildir.<\/p>\n<p>G\u00f6y\u00e7ay q\u0259zas\u0131n\u0131n K\u00fcrd\u0259mir k\u0259ndind\u0259 da\u015fnaklar 56 ev v\u0259 d\u00fckan\u0131, 127 malikan\u0259ni, iki m\u0259scidi yand\u0131rm\u0131\u015f, yerli imam\u0131n m\u0259nzilini talan ed\u0259r\u0259k, Qurani K\u0259rim kitab\u0131n\u0131 yand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131rlar. G\u00f6y\u00e7ay q\u0259zas\u0131nda C\u0259ngi (Cayl\u0131), Qarav\u0259lli, Qarabucaq, Mustafan\u0131, X\u0259lil-Qas\u0131mb\u0259y, \u018fr\u0259b-Mehdib\u0259yli, Sadal\u0131 k\u0259ndl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r obalar da darmada\u011f\u0131n edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>L\u0259nk\u0259ran, Cavad q\u0259zalar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259si, \u0130r\u0259van, G\u0259nc\u0259 quberniyas\u0131n\u0131n d\u00f6rd q\u0259zas\u0131nda &#8211; C\u0259bray\u0131l, Cavan\u015fir, \u015eu\u015fa, Z\u0259ng\u0259zurda b\u00f6y\u00fck da\u011f\u0131nt\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259r\u0259k, az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali ucdantutma m\u0259hv edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>F\u00f6vq\u0259lad\u0259 T\u0259hqiqat Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259n\u0259dl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 115 k\u0259nd \u00fczr\u0259 3257 ki\u015fi, 2276 qad\u0131n v\u0259 2196 u\u015faq \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 1060 ki\u015fi, 794 qad\u0131n v\u0259 485 u\u015faq yaralanm\u0131\u015fd\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 t\u0259kc\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda komissiyan\u0131n m\u0259ruz\u0259si haz\u0131rlanana q\u0259d\u0259r 10068 n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb v\u0259 ya \u015fik\u0259st edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>1918-ci ilin avqustunda \u0130gdir v\u0259 E\u00e7mi\u0259dzin q\u0259zalar\u0131nda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n 60-dan \u00e7ox, \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda \u00a0211, Qars vilay\u0259tind\u0259 92 Az\u0259rbaycan k\u0259ndi da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 talan edilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 yeridil\u0259n soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259tinin uzun tarixi olsa da, bu bar\u0259d\u0259 \u0259sl h\u0259qiq\u0259ti \u00dcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259tli siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. Soyq\u0131r\u0131m yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259rin 1998-ci il 26 mart tarixli f\u0259rman\u0131ndan sonra \u00f6z h\u00fcquqi-siyasi qiym\u0259tini al\u0131b.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn is\u0259 prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn v\u0259 vandalizminin n\u0259tic\u0259l\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131, erm\u0259ni v\u0259h\u015filiyinin d\u00fcnyaya t\u0259qdim olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 ard\u0131c\u0131l v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Az\u0259rbaycan\u0131n Birinci vitse-prezidenti Mehriban \u018fliyevan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun soyq\u0131r\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdiyi m\u00fch\u00fcm layih\u0259l\u0259ri x\u00fcsusi il\u0259 qeyd edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>Bu h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rinin milli yadda\u015f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sinin \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev 30 dekabr 2009- cu il tarixli s\u0259rancam\u0131 il\u0259 Quba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u201cSoyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksi\u201cnin yarad\u0131lmas\u0131na q\u0259rar vermi\u015fdir. Memorial Kompleks 2012-2013-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Quba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Qudyal\u00e7ay\u0131n sol sahilind\u0259, ke\u00e7mi\u015f stadion \u0259razisind\u0259 in\u015fa edilmi\u015f v\u0259 2013- c\u00fc il sentyabr\u0131n 18-d\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. <\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221; komandas\u0131 olaraq, \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin verdiyi s\u0259r\u0259ncam\u0131 \u0259sas tutaraq, h\u0259r il 31 Mart tarixind\u0259 D\u00fcnya Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n soyq\u0131r\u0131m g\u00fcn\u00fcn\u00fc d\u0259rin h\u00fcznl\u0259 an\u0131r v\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259n b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259hidl\u0259rimiz\u0259 Allahdan r\u0259hm\u0259t dil\u0259yirik.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u0130N FAC\u0130\u018fL\u0130 S\u018fH\u0130F\u018fS\u0130 &#8211; \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d &nbsp; &#8220;\u0130NFONEWS&#8221; &#8211; un \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d layih\u0259si davam edir. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti (UNEC) \u201cHumanitar f\u0259nl\u0259r\u201d kafedras\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi, beyn\u0259lxalq tarix\u00e7i-ekspert tarix \u00fczr\u0259&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":33535,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,4263,8,11],"tags":[4846,4848],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33530"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=33530"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33530\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33545,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33530\/revisions\/33545"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/33535"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=33530"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=33530"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=33530"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}