{"id":43635,"date":"2024-05-01T09:53:52","date_gmt":"2024-05-01T05:53:52","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=43635"},"modified":"2024-05-01T09:55:52","modified_gmt":"2024-05-01T05:55:52","slug":"1-may-az%c9%99rbaycanda-qeyd-edilirmi-faktlara-dayanan-tariximiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=43635","title":{"rendered":"1 May Az\u0259rbaycanda qeyd edilirmi? &#8211; \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">1 May Az\u0259rbaycanda qeyd edilirmi? &#8211; \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d<\/span><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=43635\"><span style=\"color: #333399;\">&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/span> <\/a>\u2013 un \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d layih\u0259si davam edir.<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-43636\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/images-2.jpeg\" alt=\"\" width=\"205\" height=\"246\" \/><\/p>\n<blockquote><p><strong>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti (UNEC) \u201cHumanitar f\u0259nl\u0259r\u201d kafedras\u0131n\u0131n ba\u015f m\u00fc\u0259llimi, beyn\u0259lxalq tarix\u00e7i-ekspert tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru C\u0259mil\u0259 Vaqif q\u0131z\u0131 H\u018fS\u018fNOVA t\u0259qdim edir:<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><span style=\"color: #333333;\"><strong>&#8220;S\u0259ssizliyimizin, bu g\u00fcn bo\u011faca\u011f\u0131n\u0131z s\u0259sl\u0259rd\u0259n daha g\u00fccl\u00fc olaca\u011f\u0131 g\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k&#8221;<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><span style=\"color: #333333;\"><strong>Avgust SP\u0130ES\u00a0<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n<p>1 may g\u00fcn\u00fc d\u00fcnyan\u0131n \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rin beyn\u0259lxalq h\u0259mr\u0259ylik bayram\u0131 kimi qeyd edilir.<\/p>\n<p>B\u0259s bu tarixi proses, 1 May bayram\u0131 nec\u0259 meydana g\u0259ldi?<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, bu bayram ilk d\u0259f\u0259 Avstraliyada ortaya \u00e7\u0131x\u0131b. Yerli i\u015f\u00e7il\u0259r 1856-c\u0131 ild\u0259 \u0259yl\u0259nc\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar s\u0259kkiz saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fcn\u00fcn olmas\u0131n\u0131n lehin\u0259 n\u00fcmayi\u015fl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k q\u0259rar\u0131 al\u0131rlar. \u0130lk \u00f6nc\u0259, i\u015f\u00e7il\u0259r yaln\u0131z birc\u0259 d\u0259f\u0259 n\u00fcmayi\u015f ke\u00e7irm\u0259yi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r. Lakin bu n\u00fcmayi\u015f el\u0259 t\u0259sirli iz burax\u0131r, el\u0259 bir canlanma yarad\u0131r ki, bayram\u0131n h\u0259r il t\u0259krarlanmas\u0131na q\u0259rar verilir.<\/p>\n<p>Avstraliyal\u0131 \u0259m\u0259k\u00e7il\u0259rin bu n\u00fcmun\u0259sini daha sonra amerikal\u0131lar t\u0259krarlay\u0131r.<\/p>\n<p>1866-c\u0131 ild\u0259 Amerikan i\u015f\u00e7il\u0259ri Baltimorda topland\u0131qlar\u0131 konqresd\u0259 g\u00fcnl\u00fck i\u015f vaxt\u0131n\u0131n 8 saata endirilm\u0259si t\u0259l\u0259bl\u0259rini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 ir\u0259li s\u00fcrm\u0259k haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul edirl\u0259r. Ancaq i\u015f\u00e7il\u0259rin bu haql\u0131 t\u0259l\u0259bi r\u0259dd edilir.<\/p>\n<p>1884-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 \u00c7ikaqoda toplanan Amerika \u0130\u015f\u00e7i Federasiyas\u0131 v\u0259 Beyn\u0259lxalq \u0130\u015f\u00e7il\u0259r Birliyi &#8220;8 saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fc&#8221;n\u00fc burjuaziyaya zorla q\u0259bul etdirm\u0259k haqq\u0131nda q\u0259rar verir v\u0259 bu q\u0259rara g\u00f6r\u0259, 2 il sonra \u2013 1 may 1886-c\u0131 ild\u0259 8 saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn boykotlar edil\u0259c\u0259k v\u0259 aksiyalar ke\u00e7ir\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Bellikl\u0259, 1 may 1886-c\u0131 ild\u0259, dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn s\u0259naye m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259 \u2013 Nyu-York, \u00c7ikaqo, Filadelfiya, Baltimorda 200 mind\u0259n \u00e7ox i\u015f\u00e7i boykota ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli boykotun v\u0259 bu aksiyalar\u0131n yay\u0131lmas\u0131ndan qorxan burjuaziya silahl\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 h\u0259m d\u0259, casus provakatorlar tutaraq, h\u00fccuma ke\u00e7irl\u0259r. 3 may g\u00fcn\u00fc &#8220;McCormic&#8221; fabrikinin qar\u015f\u0131s\u0131nda onlara qat\u0131lmayan dig\u0259r i\u015f\u00e7il\u0259ri boykota qo\u015fulma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131ran silahs\u0131z i\u015f\u00e7il\u0259r\u0259 at\u0259\u015f a\u00e7\u0131l\u0131r v\u0259 bir i\u015f\u00e7i \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \u0130\u015f\u00e7il\u0259r bu qanl\u0131 hadis\u0259ni protest etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 mitinq ke\u00e7irm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lirl\u0259r.<\/p>\n<p>4 may g\u00fcn\u00fc i\u015f\u00e7il\u0259r daha g\u00fccl\u00fc bir mitinq t\u0259\u015fkil edirl\u0259r. Mitinqin qurtarmas\u0131na az qalm\u0131\u015f y\u00fczl\u0259rl\u0259 polis meydana girir. Bir az sonra is\u0259 m\u0259n\u015f\u0259yi v\u0259 haradan g\u0259ldiyi b\u0259lli olmayan bir bomba polisl\u0259rin oldu\u011fu yer\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bomba at\u0131landan sonra mitinq b\u00f6lg\u0259si qanl\u0131 sava\u015f meydan\u0131na \u00e7evrilir. \u0130\u015f\u00e7il\u0259ri g\u00fcll\u0259 ya\u011f\u0131\u015f\u0131na tuturlar. 4 i\u015f\u00e7i v\u0259 7 polis \u00f6l\u00fcr, onlarla i\u015f\u00e7i is\u0259 yaralan\u0131r. H\u0259mkarlar \u0130ttifaqlar\u0131n\u0131n s\u0259drl\u0259ri v\u0259 8 i\u015f\u00e7i h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n lideri tutulur.<\/p>\n<p>Siyasi \u015fou kimi ke\u00e7\u0259n m\u0259hk\u0259m\u0259 sonras\u0131nda i\u015f\u00e7i h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n liderl\u0259rind\u0259n olan 4 i\u015f\u00e7i edama m\u0259hkum edilirl\u0259r.<\/p>\n<p>11 noyabr 1887-ci ild\u0259 edama apar\u0131lan Avgust Spiesin son s\u00f6z\u00fc bel\u0259 olur: <strong>&#8220;S\u0259ssizliyimizin, bu g\u00fcn bo\u011faca\u011f\u0131n\u0131z s\u0259sl\u0259rd\u0259n daha g\u00fccl\u00fc olaca\u011f\u0131 g\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k&#8221;. <\/strong><\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq, Avropada da i\u015f\u00e7i h\u0259r\u0259katlar\u0131 g\u00fccl\u00fc inki\u015faf edir v\u0259 canlan\u0131r. 1889-cu ilin iyulunda Parisd\u0259 toplanan II \u0130nternasional\u0131n 1-ci Konqresind\u0259 1 May tarixi d\u00fcnya z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rinin birlik, m\u00fcbariz\u0259 g\u00fcn\u00fc olaraq q\u0259bul edilir. H\u0259r ilin 1 may tarixini mitinql\u0259r, aksiyalar v\u0259 boykotlarla qeyd etm\u0259k q\u0259rar\u0131 al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda 1 May bayram\u0131n\u0131n tarixi 1920-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq, r\u0259smi bayram g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilib. Lakin h\u0259l\u0259 1919-cu ild\u0259 \u0259m\u0259k\u00e7il\u0259rin 1 May bayram\u0131n\u0131 ke\u00e7ir\u0259nd\u0259 M.\u018f. R\u0259sulzad\u0259nin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 (ADR) h\u00f6kum\u0259ti bu bayramda f\u0259al i\u015ftirak edir, onlar bu bayram\u0131n sinfi qar\u015f\u0131durma yaradan amil kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sini r\u0259dd edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan SSR\u0130-nin t\u0259rkibind\u0259 olanda 1 May bayram\u0131 r\u0259smi bayram s\u0131ras\u0131nda \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 qeyd olunar v\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259rd\u0259, televiziya v\u0259 m\u0259tbuatda insanlara \u0259m\u0259yin, z\u0259hm\u0259tin n\u0259 q\u0259d\u0259r vacib oldu\u011fu a\u015f\u0131lanard\u0131.<\/p>\n<p>1992-ci ild\u0259 is\u0259 bu bayram totalitar qurulu\u015fun ideoloji atributu kimi l\u0259\u011fv edilir. H\u0259min ilin oktyabr\u0131nda m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n bayramlar\u0131 haqq\u0131nda qanun q\u0259bul edil\u0259rk\u0259n, 1 May xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ideolojil\u0259\u015fmi\u015f bayram kimi o s\u0131raya daxil edilmir.<\/p>\n<p>Bu bayram\u0131n sinfi ideologiyan\u0131 da\u015f\u0131yan \u015f\u0259xsl\u0259rin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259sas g\u0259tirdil\u0259r. 1992-ci ild\u0259 ke\u00e7mi\u015f prezident \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259yin g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 1 may\u0131n r\u0259smi s\u0259viyy\u0259d\u0259 qeyd edilm\u0259sin\u0259 son qoyulur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1 May Az\u0259rbaycanda qeyd edilirmi? &#8211; \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d &#8220;\u0130NFONEWS&#8221; \u2013 un \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d layih\u0259si davam edir. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti (UNEC) \u201cHumanitar f\u0259nl\u0259r\u201d kafedras\u0131n\u0131n ba\u015f m\u00fc\u0259llimi, beyn\u0259lxalq tarix\u00e7i-ekspert&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":32842,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,4263,8,11],"tags":[4846,13480,4848,15],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43635"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43635"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43635\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43637,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43635\/revisions\/43637"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/32842"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43635"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43635"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43635"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}