{"id":43772,"date":"2024-05-10T10:21:54","date_gmt":"2024-05-10T06:21:54","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=43772"},"modified":"2024-05-10T10:21:54","modified_gmt":"2024-05-10T06:21:54","slug":"faktlara-dayanan-tariximiz-tukenmez-ilklerin-muellifi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=43772","title":{"rendered":"\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d:  T\u00dcK\u018fNM\u018fZ \u201c\u0130LKL\u018fR\u201din M\u00dc\u018fLL\u0130F\u0130"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d:\u00a0 T\u00dcK\u018fNM\u018fZ \u201c\u0130LKL\u018fR\u201din M\u00dc\u018fLL\u0130F\u0130 <\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-17212\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/Cemile.jpg\" alt=\"\" width=\"782\" height=\"547\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/Cemile.jpg?v=1660872914 782w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/Cemile-300x210.jpg?v=1660872914 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/Cemile-768x537.jpg?v=1660872914 768w\" sizes=\"(max-width: 782px) 100vw, 782px\" \/><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=43772\"><span style=\"color: #333399;\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a> &#8211; un &#8220;<strong>Faktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d layih\u0259si <\/strong><strong>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti (UNEC) \u201cHumanitar f\u0259nl\u0259r\u201d kafedras\u0131n\u0131n ba\u015f m\u00fc\u0259llimi, tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, beyn\u0259lxalq tarix\u00e7i-ekspert C\u0259mil\u0259 Vaqif q\u0131z\u0131 H\u0259s\u0259nova t\u0259qdimat\u0131nda davam edir:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em><span style=\"color: #333399;\"><strong>T\u00dcK\u018fNM\u018fZ \u201c\u0130LK<\/strong><strong>L\u018fR\u201din M\u00dc\u018fLL\u0130F\u0130 \u2013 HEYD\u018fR \u018fL\u0130YEV<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n<p>\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259, h\u0259yat\u0131nda misilsiz iz qoyan \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir. \u0130lkl\u0259r\u0259 imza atan <strong>L\u0130DER<\/strong>. Ensiklopedik biliy\u0259 malik \u015f\u0259xsiyy\u0259t \u2013 biz <strong>S\u0130ZD\u018fN<\/strong> \u00f6rn\u0259k ald\u0131q. D\u00f6vl\u0259timizi, xalq\u0131m\u0131z\u0131, v\u0259t\u0259nimizi sevm\u0259yi v\u0259 onun u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011f\u0131 <strong>S\u0130ZD\u018fN <\/strong>\u00f6yr\u0259ndik!<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 bu ilkl\u0259rd\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r dan\u0131\u015fsaq bitm\u0259z. Layih\u0259nin bu burax\u0131l\u0131\u015f\u0131nda daxili siyas\u0259td\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n bir ne\u00e7\u0259 ilkl\u0259rd\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7maq ist\u0259dik.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev 1969-cu ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan SSR \u2013 nin birinci katibi v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin edildikd\u0259n d\u00f6vrd\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131, mill\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131, \u00f6z\u00fcn\u00fc bir \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r\u0259 ataraq <strong>\u0130LKL\u018fR\u018f <\/strong>imza atd\u0131.<\/p>\n<p>\u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u0259nd v\u0259 rayonlar\u0131n ac\u0131nacaql\u0131 sosial &#8211; iqtisadi v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 tan\u0131\u015f olan H.\u018fliyev x\u00fcsusil\u0259, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin inki\u015faf etdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdi. 1979-cu ild\u0259 Bak\u0131 &#8211; Yevlax &#8211; Xank\u0259ndi d\u0259mir yolunun istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 respublikan\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259ri il\u0259 daha s\u0131x \u015f\u0259kild\u0259 \u0259laq\u0259 yaratmaq m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u00fcrd\u00fc. 1978- ci ilin aprel ay\u0131nda Az\u0259rbaycan SSR-nin yeni Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul edil\u0259rk\u0259n onun m\u0259tnin\u0259 respublikam\u0131zda Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili olmas\u0131 haqq\u0131nda ayr\u0131ca 73-c\u00fc madd\u0259 daxil edilmi\u015fdi. Sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6n\u0259mind\u0259 \u0130LK d\u0259f\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbir idi.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli liderin t\u0259sil\u0259 x\u00fcsusi qay\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015fmas\u0131 he\u00e7 kim\u0259 sirr deyil. Bu \u00fczd\u0259n sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 Az\u0259rbaycanda orta v\u0259 ali t\u0259hsil xeyli inki\u015faf edir.\u00a0 1976-c\u0131 ild\u0259 \u0130n\u015faat \u0130nstitutu, 1981-ci ild\u0259 G\u0259nc\u0259 Texnologiya \u0130nstitutu, 1972-ci ild\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda, 1973- c\u00fc ild\u0259 Xank\u0259ndind\u0259 Pedaqoji \u0130nstitutlar a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda milli h\u0259rbi kadrlar yeti\u015fdirm\u0259k v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259ncl\u0259rin SSR\u0130-nin Ali H\u0259rbi M\u0259kt\u0259bl\u0259rin\u0259 daxil olmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 1971-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanski ad\u0131na ixtisasla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f orta internat m\u0259kt\u0259bi t\u0259sis edilir.<\/p>\n<p>1992-ci ilin noyabr\u0131n 21-d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131 yarad\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc il noyabr\u0131n 1-d\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131 ordu quruculu\u011fu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn D\u00f6vl\u0259t M\u00fcdafi\u0259 \u015euras\u0131 v\u0259 yeni milli ordu hiss\u0259l\u0259ri yarad\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>1994-ci il sentyabnn 20-d\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti il\u0259 AB\u015e, B\u00f6y\u00fck Britaniya, Norve\u00e7, Rusiya, T\u00fcrkiy\u0259, S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 v\u0259 Yunan\u0131stan\u0131n iri neft \u015firk\u0259tl\u0259rinin daxil oldu\u011fu Konsorsium (sonralar bu Konsorsiuma Yaponiya \u015firk\u0259ti d\u0259 qo\u015fulur) aras\u0131nda X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda &#8220;Az\u0259ri&#8221;, &#8220;\u00c7\u0131raq&#8221; yataqlar\u0131 v\u0259 &#8220;G\u00fcn\u0259\u015fli&#8221; yata\u011f\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259dilm\u0259si v\u0259 hasil olunan neftin pay \u015f\u0259klind\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda 30 illik sazi\u015f imzalan\u0131r. Bu m\u00fcqavil\u0259 tezlikl\u0259 d\u00fcnyada &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; ad\u0131 il\u0259 m\u0259\u015fhurla\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc ild\u0259n Respublikan\u0131n Ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 ikipill\u0259li (bakalavr v\u0259 magistr) t\u0259hsil sistemi t\u0259tbiq olunur v\u0259 1997-ci ild\u0259 magistratura t\u0259hsil pill\u0259sin\u0259 ilk q\u0259bul ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>1991-ci ild\u0259 lat\u0131n qrafikal\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131n\u0131n t\u0259tbiqin\u0259 ba\u015flansa da, yeni qrafikaya ke\u00e7id prosesi \u00e7ox l\u0259ng gedirdi. 2001-ci il 18 iyun tarixli prezident f\u0259rman\u0131 verildikd\u0259n sonra yeni \u0259lifbaya ke\u00e7id q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131. H\u0259min f\u0259rmana g\u00f6r\u0259, avqustun 1-i Respublikam\u0131zda Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan dili g\u00fcn\u00fc elan edilir.<\/p>\n<p>Prezident Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u00f6st\u0259ri\u015fi n\u0259tic\u0259sind\u0259\u00a0 AMEA-nm Tarix \u0130nstitutu t\u0259r\u0259find\u0259n 1998 &#8211; 2002-ci ill\u0259rd\u0259 7 cildlik \u201cAz\u0259rbaycan tarixi\u201d kitab\u0131 haz\u0131rlanaraq n\u0259\u015fr etdirilir. 2002-ci ild\u0259 AMEA-nm Nax\u00e7\u0131van b\u00f6lm\u0259si yarad\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cAz\u0259rbaycanfilm\u201d kinostudiyas\u0131 1994-c\u00fc ild\u0259n d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r ki, h\u0259min il D\u00f6vl\u0259t Film Fondu yarad\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>1998-ci ild\u0259 \u015e\u0259hidl\u0259r Xiyaban\u0131nda Xatir\u0259 kompleksi tikilmi\u015f v\u0259 h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 21 m. olan \u018fb\u0259di m\u0259\u015f\u0259l abid\u0259si ucald\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>2001- ci il dekabr\u0131n 28-d\u0259 Milli M\u0259clis &#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 M\u00fcv\u0259kkili (Ombudsman) haqq\u0131nda&#8221; Konstitusiya qanununu q\u0259bul edir. N\u0259tic\u0259d\u0259 qabaqc\u0131l demokratik Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi, Az\u0259rbaycanda da insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi olan Ombudsman t\u0259sisat\u0131 yarad\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131namin\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irtdiyi t\u0259dbirl\u0259ri t\u00fck\u0259nm\u0259zdir.<\/p>\n<p>H\u0259yat\u0131n\u0131 xalq\u0131na b\u0259x\u015f etmi\u015f L\u0130DERi h\u00f6rm\u0259t v\u0259 ehtiramla an\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d:\u00a0 T\u00dcK\u018fNM\u018fZ \u201c\u0130LKL\u018fR\u201din M\u00dc\u018fLL\u0130F\u0130 &#8220;\u0130NFONEWS&#8221; &#8211; un &#8220;Faktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d layih\u0259si Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti (UNEC) \u201cHumanitar f\u0259nl\u0259r\u201d kafedras\u0131n\u0131n ba\u015f m\u00fc\u0259llimi, tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, beyn\u0259lxalq tarix\u00e7i-ekspert C\u0259mil\u0259&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":34837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,4263,8,11],"tags":[4846,13508,4848,15],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43772"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43772"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43772\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43773,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43772\/revisions\/43773"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/34837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}