{"id":44749,"date":"2024-06-27T14:37:02","date_gmt":"2024-06-27T10:37:02","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=44749"},"modified":"2024-06-27T14:41:51","modified_gmt":"2024-06-27T10:41:51","slug":"iqlim-d%c9%99yisikliyi-probleml%c9%99ri-v%c9%99-cop-saray-memmedova","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=44749","title":{"rendered":"&#8220;\u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi probleml\u0259ri v\u0259 COP&#8221;- Saray M\u018fMM\u018fDOVA"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">&#8220;\u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi probleml\u0259ri v\u0259 COP&#8221;- Saray M\u018fMM\u018fDOVA<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=44749\"><span style=\"color: #333399;\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a> t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi probleml\u0259ri v\u0259 COP<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u0130qlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin v\u0259 onlar\u0131n h\u0259ll yollar\u0131n\u0131n COP- la \u0259laq\u0259si\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>\u0130lk \u00f6nc\u0259, &#8220;iqlim d\u0259yi\u015fikliyi n\u0259dir?&#8221; sual\u0131n\u0131 cavablandiraq.<\/p>\n<p>\u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi \u2014\u00a0 \u0130stixana qazlar\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259b oldu\u011fu\u00a0 qlobal istil\u0259\u015fm\u0259ni, h\u0259m\u00e7inin bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif hava \u015f\u0259raitl\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259n b\u00f6y\u00fck\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n<p>\u0130qlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri d\u00fcnyan\u0131 narahat ed\u0259n qlobal probleml\u0259rd\u0259n biri hesab olunur. \u0130qlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n canl\u0131 al\u0259m\u0259 t\u0259siri d\u00fcnya birliyini getdikc\u0259 daha \u00e7ox narahat etm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>BMT \u0259g\u0259r m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259s\u0259 , qlobal istil\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fk\u0259nliyi s\u0259b\u0259bind\u0259n b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin a\u015fa\u011f\u0131da sadalanan probleml\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131n\u0131\u00a0 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Tropik v\u0259 subtropik iqlim\u0259 malik olan \u0259razil\u0259rd\u0259, x\u00fcsusil\u0259 sitrus meyv\u0259l\u0259rinin v\u0259 z\u0259nc\u0259filin yeti\u015fdiyi \u0259razil\u0259rd\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259;<\/li>\n<li>\u018fhalinin ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131ndan as\u0131l\u0131 oldu\u011fu b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 suyun azald\u0131lmas\u0131 davam ed\u0259c\u0259k v\u0259 m\u00f6vcud suyun keyfiyy\u0259ti pisl\u0259\u015f\u0259c\u0259k, me\u015f\u0259l\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131nda olacaq;<\/li>\n<li>Tropik v\u0259 subtropik b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 malyariya v\u0259 dig\u0259r yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u00f6l\u00fcm hallar\u0131 artacaq;<\/li>\n<li>Buzlaqlar\u0131n \u0259rim\u0259si v\u0259 m\u00fcvafiq olaraq d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259lm\u0259si, bu da sahilyan\u0131 \u0259razil\u0259rin su alt\u0131nda qalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaq;<\/li>\n<\/ul>\n<p>Qeyri-sabit hava \u015f\u0259raiti t\u0259k d\u00fcnyan\u0131n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 deyil, Az\u0259rbaycanda da hiss olunmaqda v\u0259 probleml\u0259r yaratmaqdad\u0131r. Bu probleml\u0259r\u0259 diqq\u0259tin artmas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n elmi v\u0259 praktiki konfranslar\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, bunun da\u00a0\u00a0 canl\u0131 n\u00fcmun\u0259si COP hesab olunur. COP (Conference of Parties) abreviaturas\u0131n\u0131n\u00a0 ingilis dilind\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259si T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131 dem\u0259kdir. \u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi n\u0259tic\u0259sind\u0259\u00a0 yaranan probleml\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fkil olunan d\u00fcnya s\u0259viyy\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259dbirdir.<\/p>\n<p>\u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131 insanlar\u0131n iqlim sistemin\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li m\u00fcdaxil\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 1992-ci ilin iyununda Rio-de-Janeyro \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f Yer Sammitind\u0259 imzalanm\u0131\u015f sazi\u015fdir. T\u0259r\u0259fl\u0259r konfrans\u0131 i\u015f\u0259 bu konvensiyan\u0131n icras\u0131na n\u0259zar\u0259t ed\u0259n ali orqan hesab olunur. Konfransda\u00a0 konvensiyaya \u00fczv olan 198 \u00f6lk\u0259 i\u015ftirak edir. \u018fg\u0259r t\u0259r\u0259fl\u0259rin f\u0259rqli q\u0259rar\u0131 olmazsa, COP h\u0259r il ke\u00e7irilir. Bu il is\u0259 bu m\u00f6t\u0259b\u0259r konfrans\u0131n\u00a0 29-cu sessiyas\u0131, y\u0259ni COP29 bu il Az\u0259rbaycanda ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, COP29-a ev sahibliyi \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycanla yana\u015f\u0131, Erm\u0259nistan v\u0259 Bolqar\u0131stan da namiz\u0259dlikl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r, lakin birba\u015fa dan\u0131\u015f\u0131qlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 2023- c\u00fc\u00a0 il dekabr\u0131n 7-d\u0259 verilmi\u015f birg\u0259 b\u0259yanatda elan olunub ki, Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycan\u0131n xeyrin\u0259 \u00f6z namiz\u0259dliyini geri g\u00f6t\u00fcr\u00fcb. Bundan sonra Bolqar\u0131stan da \u00f6z namiz\u0259dliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 eyni add\u0131m\u0131 at\u0131b.<\/p>\n<p>Bu konfrans say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan neft-qaz \u00f6lk\u0259si kimi tan\u0131nmas\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r,\u00a0 ya\u015f\u0131l iqtisadiyyat sah\u0259sind\u0259 d\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00f6n\u0259mli f\u0259aliyy\u0259ti oldu\u011funu\u00a0 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259c\u0259k. T\u0259dbirin Bak\u0131da ke\u00e7irilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n n\u00fcfuzunun daha da artmas\u0131na v\u0259 \u00f6lk\u0259 reall\u0131qlar\u0131n\u0131n d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 birba\u015fa v\u0259 asan \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131na yard\u0131m ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>COP t\u0259dbirl\u0259rind\u0259, ad\u0259t\u0259n, g\u00fcnd\u0259lik m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir v\u0259 t\u0259dbir zaman\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra yekun s\u0259n\u0259d haz\u0131rlan\u0131r. \u018fn\u0259n\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, illik COP t\u0259dbiri ke\u00e7irilm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l d\u00fcnyan\u0131n f\u0259rqli \u00f6lk\u0259l\u0259rinin iqlim icmas\u0131ndan olan tan\u0131nm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r v\u0259 nazirl\u0259r Berlind\u0259 y\u0131\u011f\u0131\u015faraq bu t\u0259dbirin\u00a0 g\u00fcnd\u0259liyini m\u00fc\u0259yy\u0259n edir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda ke\u00e7iril\u0259c\u0259k COP29-un g\u00fcnd\u0259liyi h\u0259l\u0259 m\u0259lum deyil v\u0259 bel\u0259 ehtimal olunur ki, 2024-c\u00fc ilin may\u0131nda Almaniyada ke\u00e7iril\u0259c\u0259k Petersberq \u0130qlim Dialoqu zaman\u0131 t\u0259yin olunacaq .<\/p>\n<p>Konfrans\u0131n m\u0259qs\u0259dl\u0259ri haqq\u0131nda dan\u0131\u015faq, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, COP konfranslar\u0131nda D\u00fcnyada karbon qaz\u0131n\u0131n (CO2) miqdar\u0131n\u0131\u00a0 1,5 \u2070C il\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq \u00fczr\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131r. \u018flav\u0259 olaraq , inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r( \u0130E\u00d6)\u00a0 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259( \u0130EO\u00d6)\u00a0 iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirini azaltma\u011fa \u00e7al\u0131\u015faraq, maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131na d\u0259st\u0259k olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn fond toplay\u0131rlar. Bu d\u0259st\u0259k olmadan inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r t\u0259miz enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 ke\u00e7id ed\u0259, qlobal karbon qaz\u0131 ifraz\u0131n\u0131 azalda bilm\u0259zl\u0259r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan bu il ke\u00e7iril\u0259c\u0259k konfrans \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cya\u015f\u0131l v\u0259dl\u0259r&#8221;, y\u0259ni baza m\u0259qs\u0259dl\u0259r t\u0259yin edib, bel\u0259 ki, Az\u0259rbaycan 1990-c\u0131 ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r istixana qazlar\u0131n\u0131n miqdar\u0131n\u0131n 35 faiz, 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r is\u0259 40 faiz azald\u0131lmas\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131 is\u0259 \u201cYa\u015f\u0131l enerji\u201d zonas\u0131 elan edib v\u0259 2022-2026-c\u0131 ill\u0259r \u00fczr\u0259 t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 t\u0259sdiql\u0259nib, bu \u0259razil\u0259rin 2050-ci il\u0259d\u0259k \u201cNetto s\u0131f\u0131r emissiya\u201d zonas\u0131na \u00e7evrilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, a\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259h\u0259r\/a\u011f\u0131ll\u0131 k\u0259nd konsepsiyas\u0131n\u0131n realla\u015fmas\u0131 v\u0259 bu \u0259razil\u0259rd\u0259 \u201cYa\u015f\u0131l Enerji Zonas\u0131\u201dn\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 planlar\u0131n\u0131n da bu il realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>Xat\u0131rlatmaq faydal\u0131 olar ki, istixana effekti yaradan qazlar\u0131n d\u00fcnya \u00fczr\u0259 \u00fcmumi emissiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n pay\u0131 0,15 faiz t\u0259\u015fkil edir, bu g\u00f6st\u0259rici d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda istixana effekti yaradan qazlar\u0131n qlobal emissiyas\u0131nda \u0259n \u00e7ox pay\u0131 olan \u00c7in ( 28 faiz)\u00a0 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u00e7ox ki\u00e7ik g\u00f6st\u0259rici hesab olunsa da, \u00f6lk\u0259miz a\u011f\u0131ll\u0131\u201d v\u0259 \u201cya\u015f\u0131l\u201d yana\u015fmalar\u0131n t\u0259tbiqinin \u0259sas prioritetl\u0259rimiz oldu\u011funu d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycana bu u\u011furlu f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 u\u011furlar v\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259r arzulay\u0131r, yeni d\u00fcnya \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259dbirl\u0259r\u0259\u00a0 ev sahibliyi etm\u0259yi dil\u0259yirik.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-44750 alignleft\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Screenshot_1.jpg\" alt=\"\" width=\"207\" height=\"262\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><strong>Saray Ya\u015far q\u0131z\u0131 M\u018fMM\u018fDOVA<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universitetinin (UNEC), t\u0259l\u0259b\u0259<\/strong><\/p>\n<p><strong>#Importance of COPs<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;\u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi probleml\u0259ri v\u0259 COP&#8221;- Saray M\u018fMM\u018fDOVA &#8220;\u0130NFONEWS&#8221; t\u0259qdim edir. \u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi probleml\u0259ri v\u0259 COP \u0130qlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin v\u0259 onlar\u0131n h\u0259ll yollar\u0131n\u0131n COP- la \u0259laq\u0259si\u00a0 \u0130lk \u00f6nc\u0259, &#8220;iqlim d\u0259yi\u015fikliyi n\u0259dir?&#8221; sual\u0131n\u0131&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":44751,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[12819,11,3],"tags":[47,15,13827,13826],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44749"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=44749"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44749\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44754,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44749\/revisions\/44754"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/44751"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=44749"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=44749"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=44749"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}