{"id":46052,"date":"2024-10-23T09:56:42","date_gmt":"2024-10-23T05:56:42","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=46052"},"modified":"2024-10-23T11:13:46","modified_gmt":"2024-10-23T07:13:46","slug":"yasil-kitabxana-kitabxanalarin-iqlim-fealiyyeti-s%c9%99yyar%c9%99-m%c9%99mm%c9%99dova","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=46052","title":{"rendered":"YA\u015eIL K\u0130TABXANA. K\u0130TABXANALARIN \u0130QL\u0130M F\u018fAL\u0130YY\u018fT\u0130 &#8211; S\u0259yyar\u0259 M\u0259mm\u0259dova"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">YA\u015eIL K\u0130TABXANA. K\u0130TABXANALARIN \u0130QL\u0130M F\u018fAL\u0130YY\u018fT\u0130 &#8211; S\u0259yyar\u0259 M\u0259mm\u0259dova<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=46052\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a> t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>YA\u015eIL K\u0130TABXANA N\u018fD\u0130R?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Kitabxanalar\u0131n iqlim f\u0259aliyy\u0259ti<\/strong><\/p>\n<blockquote><p><strong>Bizi \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u0259traf m\u00fchit &#8211; t\u0259bi\u0259t adlan\u0131r. Biz T\u0259bi\u0259tin b\u0259x\u015f etdiyi s\u0259rv\u0259tl\u0259rd\u0259n a\u011f\u0131lla v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259kild\u0259, eyni zamanda qay\u011f\u0131ke\u015flikl\u0259 istifad\u0259 ets\u0259k onlar t\u00fck\u0259nm\u0259z olaraq qalar. \u0130nsan t\u0259bi\u0259ti qoruyaraq \u00f6z h\u0259yat\u0131n\u0131, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin v\u0259 Yer planetinin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min etmi\u015f olar. M\u0259\u015fhur Avstrya yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Frans Kafkan\u0131n da dediyi kimi: \u201cH\u0259r n\u0259sil \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra yer \u00fcz\u00fcn\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn bundan daha pis imkanlar qoymamal\u0131d\u0131r\u201d.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p>D\u00fcnyada t\u0259bii resurslar\u0131n azalmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n artan ekoloji t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r v\u0259 ekoloji davaml\u0131l\u0131q sah\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259r kitabxanalar\u0131 da d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 m\u0259cbur etmi\u015fdir. H\u0259r ya\u015fda h\u0259r k\u0259sin \u00f6m\u00fcr boyu oxumaq v\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etdiyi kitabxanalar\u0131n v\u0259zif\u0259si yaln\u0131z bilik t\u0259kilif etm\u0259k deyil, h\u0259m d\u0259 \u0259traf m\u00fchit\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 t\u0259bli\u011f etm\u0259k v\u0259 bu qaydalar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 t\u0259tbiq ed\u0259r\u0259k \u00f6rn\u0259k g\u00f6st\u0259rm\u0259kdir. Kitabxanalar\u0131 insanlar\u0131n zaman\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir qismini qapal\u0131 m\u0259kan olaraq ke\u00e7irdiyi yer kimi d\u00fc\u015f\u00fcns\u0259k m\u0259s\u0259l\u0259nin n\u0259 q\u0259d\u0259r ciddi oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131xar. Kitabxanalar bu probleml\u0259rin h\u0259lli istiqam\u0259tind\u0259 ekoloji savadl\u0131l\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259li, m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015f t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 uy\u011fun f\u0259aliyy\u0259t\u0259 v\u0259 binaya sahib olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fcnyada enerjinin t\u00fck\u0259nm\u0259si v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi kimi ekoloji probleml\u0259r kitabxanalar\u0131n \u00f6z c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin\u0259 t\u0259qdim ed\u0259c\u0259yi informasiya resurslar\u0131n\u0131n v\u0259 proqramlar\u0131n n\u00f6v\u00fcn\u0259 d\u0259 t\u0259sir edir. Bu g\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 kitabxanalar ya\u015f\u0131l v\u0259 davaml\u0131 olmaq h\u0259r\u0259kat\u0131na qo\u015fularaq ekoloji savadl\u0131l\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirir. Ya\u015f\u0131l kitabxanalar &#8211; kitabxanalar\u0131n ya\u015f\u0131lla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n \u0259traf m\u00fchit\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirinin azald\u0131lmas\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan kitabxana\u00e7\u0131lar, kitabxanalar, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r, q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259r, kollec v\u0259 universitet \u015f\u0259h\u0259rcikl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t Ya\u015f\u0131l Kitabxana H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 yaradan bir d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259sidir. Haz\u0131rda \u201cYa\u015f\u0131l\u201d v\u0259 \u201cdavaml\u0131\u201d terminl\u0259ri tez-tez istifad\u0259 olunur v\u0259 onlar\u0131 bir-birind\u0259n f\u0259rql\u0259ndirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Oksford \u0130ngilis dili l\u00fc\u011f\u0259tind\u0259 (1989) \u201cya\u015f\u0131l\u201d termini \u201cekologiyaya aid olan v\u0259 ya onu d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n\u201d kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir. Ya\u015f\u0131l olmaq davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir elementidir. Ya\u015f\u0131l olmaq v\u0259 davaml\u0131 olmaq b\u0259z\u0259n eyni m\u0259nada i\u015fl\u0259ns\u0259 d\u0259, f\u0259rqli anlay\u0131\u015flard\u0131r. Ya\u015f\u0131l olmaq ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259miz v\u0259 ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259suliyy\u0259tli t\u0259cr\u00fcb\u0259 v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzini q\u0259bul etm\u0259k v\u0259 onlara \u0259m\u0259l etm\u0259k dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Ya\u015f\u0131l kitabxana davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 t\u0259\u015fviq ed\u0259n, ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259miz v\u0259 daha az karbon izi yaradan \u015f\u0259kild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n bir kitabxanad\u0131r. Kitabxanalar\u0131n \u0259traf m\u00fchit\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirini azaltmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131yan Ya\u015f\u0131l Kitabxana H\u0259r\u0259kat\u0131 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Ekoloji davaml\u0131 olaraq bilin\u0259n ya\u015f\u0131l kitabxanalar, \u0259traf m\u00fchit\u0259 uy\u011fun v\u0259 enerji q\u0259na\u0259tli binalara sahib kitabxanalar hesab olunur. Ya\u015f\u0131l\/davaml\u0131 olmaq ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259miz v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli t\u0259cr\u00fcb\u0259 v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzini q\u0259bul etm\u0259k v\u0259 onlara \u0259m\u0259l etm\u0259k dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Ya\u015f\u0131l\/davaml\u0131 kitabxana n\u0259dir sual\u0131na Beyn\u0259lxalq Kitabxana Assosiasiyalar\u0131 v\u0259 \u0130nstitutlar\u0131 Federasiyas\u0131n\u0131n (IFLA) 2022-ci il yanvar tarixli s\u0259n\u0259dind\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi cavab verilir: <em>Ya\u015f\u0131l v\u0259 davaml\u0131 kitabxana ekoloji, iqtisadi v\u0259 sosial davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alan bir kitabxanad\u0131r. Ya\u015f\u0131l v\u0259 davaml\u0131 kitabxanalar ist\u0259nil\u0259n \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 ola bil\u0259r, lakin a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n ayd\u0131n davaml\u0131l\u0131q g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 malik olmal\u0131d\u0131r.1. Ya\u015f\u0131l binalar v\u0259 avadanl\u0131qlar: Bina v\u0259 avadanl\u0131qlar\u0131n emissiyalar\u0131 v\u0259 ya karbon izi aktiv \u015f\u0259kild\u0259 azald\u0131l\u0131r. 2. Ya\u015f\u0131l ofis prinsipl\u0259ri: \u018fm\u0259liyyat rejimi v\u0259 prosesl\u0259r ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n davaml\u0131 olmal\u0131d\u0131r. 3. Davaml\u0131 iqtisadiyyat: \u0130stehlak m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, dair\u0259vi v\u0259 payla\u015f\u0131lan iqtisadiyyat proqramlar\u0131 haz\u0131rlan\u0131r v\u0259 bu proqramlar c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atan edilir. Davaml\u0131 kitabxana xidm\u0259tl\u0259ri: M\u00fcvafiq v\u0259 aktual m\u0259lumatlar istifad\u0259\u00e7il\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn asanl\u0131qla \u0259l\u00e7atan olmal\u0131d\u0131r. 4. \u00dcmumi sah\u0259l\u0259r, n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259ri v\u0259 \u0259traf m\u00fchit\u0259 dair t\u0259liml\u0259r t\u0259min edilm\u0259li v\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar s\u0259m\u0259r\u0259li apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kitabxanada m\u00fcsb\u0259t karbon \u0259l izi m\u00f6vcud olmal\u0131d\u0131r. 5. Sosial davaml\u0131l\u0131q: Yax\u015f\u0131 t\u0259hsil, savadl\u0131l\u0131q, ictimaiyy\u0259tin i\u015ftirak\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcxt\u0259liflik, sosial inkl\u00fczivlik v\u0259 \u00fcmumi i\u015ftirak n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131r. Kitabxana b\u0259rab\u0259rsizliyi azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259al i\u015fl\u0259yir. 6.Ekoloji biznes\/idar\u0259etm\u0259: \u018ftraf m\u00fchitl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u0259l\u00e7atand\u0131r &#8211; x\u00fcsusi, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259 bil\u0259n, \u0259ld\u0259 edil\u0259 bil\u0259n, realist v\u0259 zamana uy\u011fundur. 7.Kitabxana \u0259traf m\u00fchit\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirini azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Kitabxanan\u0131n ekoloji siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 ekoloji t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri daha geni\u015f auditoriyaya \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r. <\/em><\/p>\n<p>Ya\u015f\u0131l kitabxanalar uzun m\u00fcdd\u0259t ya\u015f\u0131l binalar\u0131 olan kitabxanalar kimi q\u0259bul edilmi\u015fdir. Ya\u015f\u0131l kitabxana h\u0259r\u0259kat\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 kitabxanan\u0131n ya\u015f\u0131lla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri m\u0259hz kitabxana binas\u0131n\u0131n t\u0259bi\u0259tl\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 olmu\u015fdur. Lakin ya\u015f\u0131l kitabxana anlay\u0131\u015f\u0131 sad\u0259c\u0259 bir bina deyil. \u018fslind\u0259, m\u00fcvafiq \u0259d\u0259biyyat ara\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ya\u015f\u0131l kitabxana anlay\u0131\u015f\u0131 binadan xaric m\u00fcxt\u0259lif f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rd\u0259 \u0259ksini tapan bir anlay\u0131\u015f olaraq qar\u015f\u0131ya \u00e7\u0131x\u0131r. Ya\u015f\u0131l kitabxanalar \u0259traf m\u00fchitin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131na v\u0259 insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u00f6hf\u0259 verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259bi\u0259t\u0259 uy\u011fun, daha az kimy\u0259vi t\u0259rkibli, elektrik enerjisi v\u0259 suyun istifad\u0259sind\u0259 pula q\u0259na\u0259t ed\u0259n x\u00fcsusi strukturlard\u0131r. Ya\u015f\u0131l kitabxana dizayn\u0131na maraq 2007-ci ild\u0259 \u00c7ikaqoda ke\u00e7iril\u0259n \u201cGoing Green\u201d seminar\u0131ndan sonra artma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bu t\u0259dbird\u0259 memarlar, in\u015faat\u00e7\u0131lar v\u0259 kitabxana\u00e7\u0131lar ya\u015f\u0131l kitabxana binalar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259n son nailiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 h\u0259ll t\u0259klifl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015fm\u00fc\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>Ya\u015f\u0131l kitabxanalar \u0259traf m\u00fchitin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131na v\u0259 insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u00f6hf\u0259 verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259bi\u0259t\u0259 uy\u011fun, daha az kimy\u0259vi t\u0259rkibli, elektrik enerjisi v\u0259 suyun istifad\u0259sind\u0259 pula q\u0259na\u0259t ed\u0259n x\u00fcsusi strukturlard\u0131r.<\/p>\n<p>Ekoloji davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n memarl\u0131qdak\u0131 \u0259ksi olan ya\u015f\u0131l kitabxana binalar\u0131 t\u0259\u015fkili bax\u0131m\u0131ndan alt\u0131 kateqoriyaya b\u00f6l\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n<p><em>1.Davaml\u0131 m\u00fchit &#8211; \u0259l\u00e7atan m\u0259kan;<\/em><\/p>\n<p><em>2.Su d\u00f6vran\u0131 v\u0259 q\u0259na\u0259t;<\/em><\/p>\n<p><em>3.Ya\u015f\u0131l dam tikintisi;<\/em><\/p>\n<p><em>4.Enerji istifad\u0259si v\u0259 art\u0131m\u0131;<\/em><\/p>\n<p><em>5.\u0130stifad\u0259 olunan materiallar\\m\u0259hsullar;<\/em><\/p>\n<p><em>6.Kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259; <\/em><\/p>\n<p><em>7.Keyfiyy\u0259tli hava.<\/em><\/p>\n<p><strong> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-46055 alignleft\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/1d4a7dd3-1aec-48b6-b8dc-89f33e587d44.jpeg\" alt=\"\" width=\"250\" height=\"200\" \/>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>B\u0259s davaml\u0131\/ya\u015f\u0131l bina tikm\u0259k \u0259n\u0259n\u0259vi binadan daha bahad\u0131rm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bu suala m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin verdiyi cavaba g\u00f6r\u0259 8-10 il \u0259vv\u0259l ya\u015f\u0131l tikinti daha bahal\u0131 olard\u0131, amma bu g\u00fcn yox. S\u0259naye el\u0259 bir n\u00f6qt\u0259y\u0259 g\u0259lmi\u015fdir ki, bir q\u0259rar olaraq davaml\u0131\/ya\u015f\u0131l bina tikm\u0259k h\u0259qiq\u0259t\u0259n daha yax\u015f\u0131 se\u00e7imdir. <\/strong><\/p>\n<p><strong>Ya\u015f\u0131l Kitabxana Proqramlar\u0131 kitabxanalar\u0131n Yer planetinin v\u0259 insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi sad\u0259 ya\u015f\u0131l add\u0131m, z\u0259h\u0259rli kimy\u0259vi t\u0259mizl\u0259yicil\u0259rd\u0259n istifad\u0259ni dayand\u0131rmaq v\u0259 ekoloji saf t\u0259miz m\u0259hsullara ke\u00e7m\u0259kdir. <\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnyada k\u00f6hn\u0259lmi\u015f v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b \u00e7apl\u0131 n\u0259\u015frl\u0259r\u0259 t\u0259l\u0259bat son ill\u0259rd\u0259 azalsa da, kitabxanalar\u0131n t\u0259bii resurslar\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli istehlak\u00e7\u0131s\u0131 olmas\u0131 fakt\u0131 q\u00fcvv\u0259d\u0259 qal\u0131r. Akademik kitabxanalar haqq\u0131nda yazan m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r kitabxana kolleksiyalar\u0131n\u0131n daimi art\u0131m\u0131n\u0131 onlar\u0131n davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 kimi q\u0259bul edirl\u0259r. Onlar akademik kitabxanalar\u0131 ka\u011f\u0131z, su, elektrik enerjisi v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259bin \u0259h\u0259miyy\u0259tli istehlak\u00e7\u0131lar\u0131 kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edir v\u0259 iddia edirl\u0259r ki, kitabxanalar onlar\u0131n \u0259traf m\u00fchit\u0259 t\u0259sirl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 almasalar, onlar\u0131n fondlara a\u00e7\u0131q \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 rolu t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na d\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259r. AB\u015e-l\u0131 alim Efraym \u201cKitabxanalar\u0131n ya\u015f\u0131lla\u015fd\u0131\u0131rlmas\u0131\u201d (Eprahim, 2003) adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 ya\u015f\u0131l kitabxana n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n ya\u015f\u0131l t\u0259mizlik, ya\u015f\u0131l istifad\u0259 v\u0259 kitabxanalarda ya\u015f\u0131l saxlama elementl\u0259rin\u0259 toxunur. Efraym (2003) \u00e7ap materiallar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si, m\u00fchafiz\u0259si v\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si\/\u00e7e\u015fidl\u0259nm\u0259si prosesind\u0259 \u0259traf m\u00fchit\u0259 d\u0259y\u0259n ziyana diqq\u0259t yetirir v\u0259 qeyd edir ki, resurslar\u0131n elektron da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lara \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qa\u00e7\u0131lmaz v\u0259 ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259miz bir yana\u015fma olacaqd\u0131r. Lakin elektron resurslar\u0131n \u00e7ap m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n daha t\u0259miz oldu\u011funu ifad\u0259 ed\u0259n Efrayim elektron resurslar\u0131n \u0259traf m\u00fchit\u0259 vurdu\u011fu z\u0259r\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alm\u0131r. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 d\u00fcnyada \u00e7ap v\u0259 elektron resurslar\u0131n \u0259traf m\u00fchit\u0259 t\u0259siri v\u0259 hans\u0131n\u0131n koloji c\u0259h\u0259td\u0259n daha et\u0259miz oldu\u011funa dair ziddiyy\u0259tli fikirl\u0259r \u00e7oxdur. Aliml\u0259r informasiyaya \u00e7\u0131x\u0131\u015f sisteml\u0259rinin g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131n bir hiss\u0259si oldu\u011funu v\u0259 buna uy\u011fun olaraq informasiya v\u0259 kommunikasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n ke\u00e7mi\u015f\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha intensiv istifad\u0259 edildiyinin v\u0259 texnologiyalar\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 istixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131n daha \u00e7ox oldu\u011funu ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq miqyasda kitabxanalar\u0131n v\u0259 onlar\u0131n ana qurumlar\u0131n\u0131n tullant\u0131 v\u0259 enerji istifad\u0259sini azaltmaq v\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 rahat v\u0259 \u0259l\u00e7atan m\u00fchitl\u0259r t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn xeyli s\u0259y g\u00f6st\u0259rdiyin\u0259 dair \u00e7oxsayl\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur. Avstraliya v\u0259 Yeni Zelandiyada akademik kitabxanalar \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, elektron kitablar\u0131n artmas\u0131 v\u0259 \u00e7ap kitablar\u0131n\u0131n azalmas\u0131 istixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131 v\u0259 universitetin karbon izini azald\u0131r. Bununla bel\u0259, ka\u011f\u0131zdan istifad\u0259 problem olaraq qalmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Son onillikd\u0259 kitabxanalarda ekoloji davaml\u0131l\u0131\u011fa dair t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, ekoloji t\u0259hsil m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v kitabxanalar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259 kimi q\u0259bul edilir. 2014-c\u00fc ild\u0259 apar\u0131lan bir ara\u015fd\u0131rmada \u015eimali Amerika kitabxanalar\u0131n davaml\u0131l\u0131qla ba\u011fl\u0131 f\u0259aliyy\u0259t v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak\u0131na dair apar\u0131lan sor\u011fu ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. T\u0259dqiqat n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259lum olub ki, kitabxanalar\u0131n 26%-i minimum, 49%-i bir q\u0259d\u0259r \u00e7ox bu i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub, 22%-i orta d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub v\u0259 yaln\u0131z 3%-i y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub.<\/p>\n<p>Kitabxanalarda davaml\u0131 f\u0259aliyy\u0259t ekoloji maarifl\u0259ndirm\u0259 m\u0259qs\u0259di il\u0259 \u201cya\u015f\u0131l m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u201d ekoloji maarifl\u0259ndirm\u0259, t\u0259bii m\u00fchit haqq\u0131nda bilikl\u0259ri yaymaq, h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259k v\u0259 \u0259traf m\u00fchit\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259t v\u0259 davran\u0131\u015flar\u0131 t\u0259\u015fviq etm\u0259kdir. Bu m\u0259nda kitabxanalar\u0131n ya\u015f\u0131l\/davaml\u0131 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 dair yana\u015fmalar\u0131 m\u00fcxt\u0259lifdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Kalqari \u0130ctimai Kitabxanas\u0131 \u201cEko-F\u0259aliyy\u0259t Plan\u0131\u201d, ekoloji t\u0259hsil\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f v\u0259 \u201c\u0259traf m\u00fchit obyektivind\u0259n\u201d istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259si \u00fczr\u0259 f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131 haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir komanda formala\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Onlar m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fl\u0259r ki, kitabxanada sur\u0259t\u00e7\u0131xarma dem\u0259k olar ki, yar\u0131ya q\u0259d\u0259r azalsa da, onlar h\u0259l\u0259 d\u0259 h\u0259r il 1.000.000-dan \u00e7ox ka\u011f\u0131z al\u0131rlar (Yale Universiteti, 2021). Eynil\u0259, Denver Xalq Kitabxanas\u0131 Denverd\u0259ki t\u0259hsill\u0259 \u0259laq\u0259li dig\u0259r qruplarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q vasit\u0259sil\u0259 ictimaiyy\u0259ti davaml\u0131 h\u0259yat haqq\u0131nda maarifl\u0259ndirm\u0259y\u0259 b\u00f6y\u00fck maraq g\u00f6st\u0259rir. Yale Universiteti t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri v\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn ka\u011f\u0131zdan a\u011f\u0131lla istifad\u0259 etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u0259l\u0259d\u00e7i haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 s.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn d\u00fcnyada kitabxana m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri ya\u015f\u0131l informasiya savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 informasiya savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ya\u015f\u0131lla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n Ya\u015f\u0131l Kitabxana H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm komponentini t\u0259\u015fkil etdiyini v\u0259 daha ya\u015f\u0131l icman\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na m\u00fcxt\u0259lif yollarla t\u00f6hf\u0259 ver\u0259 bil\u0259c\u0259yini m\u00fczakir\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n<p>2024-c\u00fc il Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u0130qlim D\u0259yi\u015fikliyi Konfrans\u0131 v\u0259 ya daha \u00e7ox COP 29 kimi tan\u0131nan BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fikliyi \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131 T\u0259r\u0259fl\u0259rinin Konfrans\u0131, Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u0130qlim D\u0259yi\u015fikliyi \u00fczr\u0259 29-cu konfrans\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycanda ke\u00e7irilm\u0259si bu sah\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 apar\u0131lan u\u011furlu siyas\u0259tin n\u0259tic\u0259sidir. Eyni zamanda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda 2024-c\u00fc ilin Prezident \u0130lham \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 \u201cYa\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259ylik ili\u201d elan edilm\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 apar\u0131lan islahatlar, h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259r bir-birini tamamlay\u0131r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 z\u0259ngin biom\u00fcxt\u0259lifliyin qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259kd\u0259dir. Bundan \u0259lav\u0259 Az\u0259rbaycanda emissiyalar\u0131n azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi h\u0259d\u0259fl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n milli iqlim f\u0259aliyy\u0259t planlar\u0131 haz\u0131rlan\u0131b. Bu planlar beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259rl\u0259 uy\u011fundur v\u0259 \u00f6lk\u0259nin iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 sadiqliyini n\u00fcmayi\u015f etdirir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda 2024-c\u00fc ilin \u201cYa\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259ylik ili\u201d elan edilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar g\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259r kitabxanalar\u0131n da qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259l\u0259bl\u0259r qoyur. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 d\u00fcnya kitabxanalar\u0131nda ekoloji davaml\u0131l\u0131q v\u0259 ya\u015f\u0131l olmaq h\u0259r\u0259kat\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar, ya\u015f\u0131l kitabxana, kitabxanalarda ekoloji savadl\u0131l\u0131q v\u0259 s. kimi m\u00f6vzularda maarifl\u0259ndirm\u0259 m\u0259qs\u0259dil\u0259 bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259rin t\u0259\u015fkilin\u0259 ehtiyac duyulmaqdad\u0131r. Kitabxana binalar\u0131na ya\u015f\u0131l\/davaml\u0131 yana\u015fma hava v\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131rma keyfiyy\u0259ti, h\u0259m\u00e7inin binan\u0131n fiziki x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 sisteml\u0259ri kimi amill\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq bina sakinl\u0259rinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 rahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 kritik \u0259h\u0259miyy\u0259tli hesab edilir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-46053 alignleft\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/d53b4be0-d924-4486-877a-ff4390dfbb9b.jpeg\" alt=\"\" width=\"490\" height=\"315\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/d53b4be0-d924-4486-877a-ff4390dfbb9b.jpeg 490w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/d53b4be0-d924-4486-877a-ff4390dfbb9b-300x193.jpeg 300w\" sizes=\"(max-width: 490px) 100vw, 490px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>S\u0259yyar\u0259 M\u018fMM\u018fDOVA\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>M\u0259rk\u0259zi Elmi Kitabxana<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YA\u015eIL K\u0130TABXANA. K\u0130TABXANALARIN \u0130QL\u0130M F\u018fAL\u0130YY\u018fT\u0130 &#8211; S\u0259yyar\u0259 M\u0259mm\u0259dova &#8220;\u0130NFONEWS&#8221; t\u0259qdim edir. YA\u015eIL K\u0130TABXANA N\u018fD\u0130R? Kitabxanalar\u0131n iqlim f\u0259aliyy\u0259ti Bizi \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u0259traf m\u00fchit &#8211; t\u0259bi\u0259t adlan\u0131r. Biz T\u0259bi\u0259tin b\u0259x\u015f etdiyi s\u0259rv\u0259tl\u0259rd\u0259n&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":46054,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5373,4,11],"tags":[14195,15,6184,14196],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46052"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46052"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46052\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46056,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46052\/revisions\/46056"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/46054"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}