{"id":46654,"date":"2024-12-11T10:37:56","date_gmt":"2024-12-11T06:37:56","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=46654"},"modified":"2024-12-11T10:37:56","modified_gmt":"2024-12-11T06:37:56","slug":"suriyanin-o-uzu-dun%c9%99n%c9%99-q%c9%99d%c9%99r-bas-k%c9%99s%c9%99nl%c9%99r-bu-gun-s%c9%99xav%c9%99t-m%c9%99mm%c9%99d-yazir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=46654","title":{"rendered":"Suriyan\u0131n O \u00dcZ\u00dc: \u201cD\u00fcn\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r ba\u015f k\u0259s\u0259nl\u0259r bu g\u00fcn&#8230;\u201d &#8211; S\u0259xav\u0259t M\u0259mm\u0259d yaz\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">Suriyan\u0131n\u00a0O \u00dcZ\u00dc:\u00a0\u201cD\u00fcn\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r ba\u015f k\u0259s\u0259nl\u0259r bu g\u00fcn&#8230;\u201d &#8211;\u00a0S\u0259xav\u0259t M\u0259mm\u0259d yaz\u0131r<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=46654\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a> &#8220;adalet.az&#8221; istinad\u0259n t\u0259qdim edir:<\/p>\n<blockquote><p><strong>Qarda\u015f\u0131 Basil \u018fs\u0259din \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 taxt\u0131n varisin\u0259 \u00e7evril\u0259n B\u0259\u015f\u0259r \u018fs\u0259d atas\u0131 Hafiz \u018fs\u0259din \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 prezident oldu. \u00d6l\u00fcml\u0259rl\u0259 postunu uzun ill\u0259rl\u0259 qorudu, ancaq sonda \u00f6l\u00fcml\u0259r dal\u011fas\u0131 il\u0259 getdi.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p>4 il nisbi sakitlik olsa da, Suriya reall\u0131qda h\u0259r an alovlanma\u011fa haz\u0131r m\u00fcnaqi\u015f\u0259 oca\u011f\u0131 idi. Bir \u00f6lk\u0259nin \u0259razisind\u0259ki milli v\u0259 dini m\u00fcnaqi\u015f\u0259 v\u0259 says\u0131z hesabs\u0131z olan qruplar\u0131n h\u0259r birinin arxas\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259tl\u0259r varsa, o \u00f6lk\u0259d\u0259 partlay\u0131\u015f olmas\u0131 qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r. B\u0259\u015f\u0259r \u018fs\u0259di d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n \u0259sas iki d\u00f6vl\u0259t Rusiya v\u0259 \u0130ran\u0131n maraqlar\u0131 tamamil\u0259 d\u0259yi\u015fib. Rusiya \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n \u00f6n\u0259mli faktor haz\u0131rda m\u00fcharib\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 Ukrayna varsa, \u0130ran proksil\u0259r\u0259 pul \u00e7atd\u0131rmaqdan loru dild\u0259 ifad\u0259 ets\u0259k, bo\u011faza y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. \u0130ran\u0131n he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, bir n\u00f6mr\u0259li strateji h\u0259d\u0259fi Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259k idi. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130ran milyardlarla v\u0259sait x\u0259rcl\u0259mi\u015fdi. M\u0259s\u0259l\u0259 ondad\u0131r ki, \u0130ran bu q\u0259d\u0259r x\u0259rcl\u0259rin qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ist\u0259yin\u0259 nail ola bilmirdi. \u018fvv\u0259l \u0130raqda ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r, haz\u0131rda da Suriyada ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r onu g\u00f6st\u0259rir ki, n\u0259 q\u0259d\u0259r ideoloji qruplar kimi \u00f6zl\u0259rini t\u0259qdim ets\u0259l\u0259r d\u0259, \u0259slind\u0259, b\u00fct\u00fcn qruplar\u0131n bir t\u0259k ideologiyas\u0131 var: kim daha \u00e7ox vers\u0259, onun \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015facaqlar. \u0130raq ordusunun generallar\u0131 S\u0259ddam H\u00fcseyni nec\u0259 satm\u0131\u015fd\u0131sa, B\u0259\u015f\u0259r \u018fs\u0259din d\u0259 g\u00fcv\u0259ndiyi h\u0259rb\u00e7il\u0259r onu el\u0259 satd\u0131. Bir ne\u00e7\u0259 min h\u0259rb\u00e7inin \u0130raqa ke\u00e7\u0259r\u0259k silah t\u0259hvil verm\u0259k yar\u0131\u015f\u0131na girm\u0259si h\u0259r \u015feyi ortaya qoyur. Rusiya v\u0259 \u0130randan \u0259lav\u0259 \u201cHizbullah\u201d da \u0259vv\u0259lki q\u00fcdr\u0259tind\u0259 deyil. T\u0259\u015fkilat\u0131n dem\u0259k olar ki, r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsi qalmay\u0131b. \u0130srail onlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 bir-bir s\u0131radan \u00e7\u0131xard\u0131.<\/p>\n<p>Rusiya Ukraynada m\u00fcharib\u0259y\u0259 ba\u015flayaraq h\u0259rbi bazalar\u0131 bo\u015faltd\u0131, Afrikadak\u0131 prosesl\u0259r\u0259 qo\u015fulanda is\u0259 silahl\u0131 t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131 ora y\u00f6nl\u0259ndirdi. Ukraynada c\u0259bh\u0259 x\u0259ttinin min km-d\u0259n \u00e7ox olmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, fiziki olaraq Rusiyan\u0131n B\u0259\u015f\u0259r \u018fs\u0259d\u0259 d\u0259st\u0259k verm\u0259si imkans\u0131z idi. \u0130ran is\u0259 proksil\u0259rd\u0259n can\u0131n\u0131 qurtararaq g\u00fcc\u00fc daxil\u0259 verm\u0259k niyy\u0259tind\u0259dir. Y\u0259ni n\u0259 Rusiya, n\u0259 d\u0259 \u0130ran praktiki olaraq ciddi f\u0259aliyy\u0259tin i\u00e7\u0259risind\u0259 olmad\u0131.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 b\u00f6y\u00fck rola b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f kimi g\u00f6rs\u0259ns\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259, r\u0259smi Ankaran\u0131n da Suriyadak\u0131 i\u015fl\u0259rinin hamar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik. Prosesin sonunda k\u00fcrd d\u00f6vl\u0259tinin qurulma ehtimal\u0131 da son d\u0259r\u0259c\u0259 y\u00fcks\u0259kdir. \u0130raqdak\u0131 muxtariyy\u0259t, Suriyada PKK v\u0259 PYD\/YPG-nin g\u00fcc\u00fcn\u00fc n\u0259z\u0259r\u0259 almamaq olmur. D\u00fczd\u00fcr, bu qruplar M\u00fcnbi\u00e7d\u0259n geri \u00e7\u0259kils\u0259l\u0259r d\u0259, \u0259slind\u0259, b\u00f6y\u00fck \u0259raziy\u0259 n\u0259zar\u0259t etdikl\u0259rini dem\u0259liyik. Osmanl\u0131n\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin m\u00fcbariz\u0259si sonda T\u00fcrkiy\u0259 torpaqlar\u0131nda olmasa da, Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tinin qurulmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. Haz\u0131rk\u0131 prosesin sonunda da k\u00fcrd d\u00f6vl\u0259tinin yaranma ehtimal\u0131 var. Erm\u0259nistan strateji bax\u0131mdan T\u00fcrkiy\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 say\u0131lm\u0131r. \u018fn az\u0131 insan resursu buna imkan vermir. Ancaq k\u00fcrdl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 bir problem yoxdur. AB\u015e a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 \u201cK\u00fcrd\u00fcstan\u201d layih\u0259sin\u0259 d\u0259st\u0259k verir. \u0130raq v\u0259 Suriyadak\u0131 neft yataqlar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sin\u0259 k\u00fcrdl\u0259r n\u0259zar\u0259t edir. Maliyy\u0259 problemi yoxdur, silah problemi d\u0259 he\u00e7 yoxdur. Yanl\u0131\u015f bir siyas\u0259t T\u00fcrkiy\u0259nin \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn bir problem\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Suriyadak\u0131 prosesin \u00f6lk\u0259y\u0259 \u0259min-amanl\u0131q g\u0259tir\u0259c\u0259yi q\u0259tiyy\u0259n inand\u0131r\u0131c\u0131 deyil. D\u00fcn\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r ba\u015f k\u0259s\u0259n, meyitin \u00fcz\u0259rin\u0259 bir daraq g\u00fcll\u0259ni buraxan qruplar\u0131n bird\u0259n-bir\u0259 amnistiya, d\u00fcny\u0259vi mesajlar verm\u0259si onlar\u0131 oynadanlar\u0131n verdiyi sifari\u015fd\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyil. D\u00fcn\u0259n bir c\u00fcr, bu g\u00fcn ba\u015fqa c\u00fcr oynad\u0131rlar. Sabah daha \u00e7ox pul ver\u0259n, h\u0259min qruplar\u0131 ba\u015fqa istiqam\u0259t\u0259 \u00e7\u0259k\u0259c\u0259k. Xat\u0131rlay\u0131ram, k\u00fcrdl\u0259r M\u00fcnbi\u00e7i n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259nd\u0259 xalq alq\u0131\u015flarla qar\u015f\u0131lam\u0131\u015fd\u0131, bu g\u00fcn da\u015f-qalaq ed\u0259r\u0259k yola sal\u0131r, sabah eyni prosesin t\u0259krar olaca\u011f\u0131na he\u00e7 bir \u015f\u00fcbh\u0259 yoxdur.<\/p>\n<p>Suriyaya demokratiya g\u0259l\u0259c\u0259k? Suriyada, Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, m\u00fcharib\u0259 olan \u0259razil\u0259rd\u0259 insan haqlar\u0131, h\u00fcquqlar, \u00fclvi d\u0259y\u0259rl\u0259r kims\u0259y\u0259 maraql\u0131 deyil. X\u00fcsusil\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 \u00f6ld\u00fcrm\u0259k ist\u0259y\u0259n d\u0259, \u00f6lm\u0259k ist\u0259y\u0259n d\u0259 n q\u0259d\u0259rdir. \u00d6n\u0259mli olan maraqlar h\u0259yata ke\u00e7sin. Siyasi x\u0259rit\u0259l\u0259r d\u0259yi\u015fm\u0259z dey\u0259 d\u0259 bir anlay\u0131\u015f yoxdur. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin bitm\u0259si il\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n yeni nizam \u0259srin sonunda SSR\u0130 da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 yenid\u0259n d\u0259yi\u015fdi. \u0130ndi d\u0259 yenid\u0259n d\u0259yi\u015fm\u0259k m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259dir. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn Suriya \u0259razisinin ilk m\u00fc\u015ft\u0259risi d\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b. \u0130srail bufer zona ad\u0131 alt\u0131nda Qolan t\u0259p\u0259l\u0259rinin bir hiss\u0259sini g\u00f6t\u00fcr\u00fcb v\u0259 \u00e7\u0131xmayaca\u011f\u0131n\u0131 da b\u0259yan edir.<\/p>\n<p><strong>Haz\u0131rk\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r beyn\u0259lxalq tranzit yollar\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 v\u0259 \u0259sas s\u0259b\u0259bin d\u0259 bu yollara n\u0259zar\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fcst\u00fcnd\u0259 gedir des\u0259k, yan\u0131lmar\u0131q. \u201cBir k\u0259m\u0259r, bir yol\u201d layih\u0259sinin Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7m\u0259sinin m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259fl\u0259rind\u0259n \u00e7ox dan\u0131\u015f\u0131l\u0131b. G\u0259lirl\u0259r hesablan\u0131r, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259c\u0259k dividentl\u0259rd\u0259n b\u0259hs edilir. Tarix\u0259 v\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011fa baxd\u0131qda, beyn\u0259lxalq tranzit yollar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259ki \u00f6lk\u0259l\u0259rin taleyini g\u00f6rd\u00fckd\u0259 neqativ \u015feyl\u0259r d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259yimizd\u0259 fayda var. Layih\u0259 sahibl\u0259ri yollar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259ki \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259sn\u0259k, s\u00f6z\u0259baxan, h\u0259r an d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 meylli, hakimiyy\u0259tl\u0259rin is\u0259 g\u00fccl\u00fc olmamas\u0131nda maraql\u0131 olurlar. Risk h\u0259r zaman qap\u0131da olacaq. Suriyadak\u0131 prosesl\u0259rin bizim regiona birba\u015fa t\u0259siri olmasa da, T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Rusiya aras\u0131nda yarana bil\u0259c\u0259k konflikt Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizin\u0259 t\u0259sirsiz \u00f6t\u00fc\u015fm\u0259y\u0259c\u0259k.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Suriyan\u0131n\u00a0O \u00dcZ\u00dc:\u00a0\u201cD\u00fcn\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r ba\u015f k\u0259s\u0259nl\u0259r bu g\u00fcn&#8230;\u201d &#8211;\u00a0S\u0259xav\u0259t M\u0259mm\u0259d yaz\u0131r &#8220;\u0130NFONEWS&#8221; &#8220;adalet.az&#8221; istinad\u0259n t\u0259qdim edir: Qarda\u015f\u0131 Basil \u018fs\u0259din \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 taxt\u0131n varisin\u0259 \u00e7evril\u0259n B\u0259\u015f\u0259r \u018fs\u0259d atas\u0131 Hafiz \u018fs\u0259din \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":46655,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4499,6,11],"tags":[15,14286,302],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46654"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46654"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46654\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46656,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46654\/revisions\/46656"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/46655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}