{"id":46855,"date":"2024-12-23T12:16:57","date_gmt":"2024-12-23T08:16:57","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=46855"},"modified":"2024-12-24T12:33:15","modified_gmt":"2024-12-24T08:33:15","slug":"heyder-eliyevin-tehsile-ve-gencliye-verdiyi-deyer-huseyn-esgerov","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=46855","title":{"rendered":"&#8220;HEYD\u018fR \u018fL\u0130YEV\u0130N T\u018fHS\u0130L\u018f V\u018f G\u018fNCL\u0130Y\u018f VERD\u0130Y\u0130 D\u018fY\u018fR&#8221; &#8211; H\u00fcseyn \u018fSG\u018fROV"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">&#8220;HEYD\u018fR \u018fL\u0130YEV\u0130N T\u018fHS\u0130L\u018f V\u018f G\u018fNCL\u0130Y\u018f VERD\u0130Y\u0130 D\u018fY\u018fR&#8221; &#8211; H\u00fcseyn \u018fSG\u018fROV<\/span><\/p>\n<blockquote><p>Bizim tariximizd\u0259 \u00e7ox \u00f6n\u0259mli bir m\u00f6vqey\u0259 sahib olan v\u0259 bug\u00fcn bel\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri,islahatlar\u0131 v\u0259 g\u00fccl\u00fc siyas\u0259ti il\u0259 yadda\u015flarda qalan bir tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t var.Bu Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc prezidenti Heyd\u0259r \u018flirza o\u011flu \u018fliyevdir.Biz ilk \u00f6nc\u0259 tarixi bir fakt\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131y\u0131q ki,Heyd\u0259r \u018fliyev iki d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycanda hakimiyy\u0259t\u0259 olmu\u015fdur.\u0130lk d\u0259f\u0259 1969-1982-ci ill\u0259rd\u0259 SSR\u0130-nin t\u0259rkibind\u0259 olan zaman,ikinci d\u0259f\u0259 is\u0259 1993-2003-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259qil respublika olan zaman\u0131m\u0131zda hakimiyy\u0259tin ba\u015f\u0131nda durmu\u015fdur.M\u0259n is\u0259 bu m\u0259qal\u0259d\u0259 dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t Heyd\u0259r \u018fliyevin elm\u0259 v\u0259 g\u0259ncliy\u0259 qatd\u0131\u011f\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259ri v\u0259 bu haqda edil\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri xronolojik m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 qeyd etmi\u015f\u0259m.<\/p><\/blockquote>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=46855\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a> t\u0259qdim edir:<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>HEYD\u018fR \u018fL\u0130YEV\u0130N T\u018fHS\u0130L\u018f V\u018f G\u018fNCL\u0130Y\u018f VERD\u0130Y\u0130 D\u018fY\u018fR<\/strong><\/p>\n<p><strong>Birinci hakimiyy\u0259t d\u00f6vr\u00fc<\/strong><\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259hsilin v\u0259 elmin d\u0259y\u0259rini \u00e7ox d\u0259rind\u0259n qavrayan bir insan idi.O \u00e7ox yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc ki,c\u0259miyy\u0259t he\u00e7 bir \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hsil v\u0259 elmin g\u00fcc\u00fc olmadan inki\u015faf ed\u0259 bilm\u0259zdi.H\u0259tta \u00fcst\u00fcn\u0259 basaraq vur\u011fulay\u0131rd\u0131 \u201cT\u0259hsil h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n \u0259n g\u0259r\u0259kli, \u0259n m\u00fch\u00fcm sah\u0259sidir. O, milli m\u0259qs\u0259dl\u0259r, milli m\u0259nafel\u0259r \u0259sas\u0131nda qurulmal\u0131d\u0131r\u201d.M\u0259hz i\u015fl\u0259tdiyi ifad\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 fikirl\u0259rind\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k olurdu ki,o Az\u0259rbaycanda bu sah\u0259d\u0259 inki\u015faflara nail olmaq ist\u0259yirdi.Halbuki,tariximizin SSR\u0130 t\u0259rkibind\u0259 olan d\u00f6vr\u00fcm\u00fczd\u0259 reall\u0131qlar tam f\u0259rqli idi.\u018fn \u0259sasda 1960-70-ci ill\u0259rd\u0259 V\u0259t\u0259nimizd\u0259 bir\u00e7ox ixtisas \u00fczr\u0259 universitetl\u0259r v\u0259 kafedralar yox idi.Xaric\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin say\u0131 100-\u00fc ke\u00e7mirdi.Bu \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar n\u0259tic\u0259sind\u0259,bir\u00e7ox ixtisas \u00fczr\u0259 kadrlar \u00e7at\u0131\u015fm\u0131rd\u0131,bu da d\u00f6vl\u0259timizin inki\u015faf\u0131na mane\u0259 olurdu.1969-cu ild\u0259 respublikam\u0131za r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259yin olunmu\u015fdu.Uzaqg\u00f6r\u0259n bir insan olan Heyd\u0259r \u018fliyev d\u0259rhal bu haqda strategiyalar qurma\u011fa ba\u015flad\u0131.\u0130lk \u00f6nc\u0259,SSR\u0130-nin y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 olan \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar apararaq,Moskva hesab\u0131na olmaq \u015f\u0259rti il\u0259 xaric\u0259 daha \u00e7ox t\u0259l\u0259b\u0259 g\u00f6nd\u0259rilm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratd\u0131.Bunun n\u0259tic\u0259si olaraq,\u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 say\u0131da xaric\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n t\u0259l\u0259b\u0259 var idis\u0259,bu m\u00fc\u0259yy\u0259n vaxtdan sonra 1000-i bel\u0259 a\u015fd\u0131.1970-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Elml\u0259r akademiyas\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 ke\u00e7irdiyi m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycanda elmin v\u0259ziyy\u0259tind\u0259ki probleml\u0259r t\u0259yin olundu v\u0259 b\u00fct\u00fcn diqq\u0259t h\u0259min probleml\u0259rin h\u0259llin\u0259 verildi.Bununla birlikd\u0259,bir\u00e7ox elmi-t\u0259dqiqat institutlar\u0131n\u0131n v\u0259 laborato\u00adriyalar\u0131n say\u0131 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f,h\u0259m\u00e7inin ixtisasl\u0131 kadrlarda y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin v\u0259 elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259r\u0259 ezam edildi.V\u0259t\u0259nimizin qorunmas\u0131nda i\u015ftirak\u0131 olacaq milli zabit korpusunun haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 respublikada \u00f6n\u0259mli yer\u0259 malik olan h\u0259rb ixtisas\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 1971-ci ild\u0259 Bak\u0131da C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanski ad\u0131na h\u0259rbi m\u0259kt\u0259b \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ba\u015flad\u0131.1970-ci ill\u0259rd\u0259 veril\u0259n bir\u00e7ox q\u0259rarlar il\u0259 birlikd\u0259 respublika \u0259razisind\u0259 g\u00f6zl\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n d\u0259yi\u015fikl\u0259r ba\u015f verdi.1980-ci ild\u0259 g\u0259r\u0259k xaricd\u0259,g\u0259r\u0259ks\u0259 respublika \u0259razisind\u0259 t\u0259hsil alan t\u0259l\u0259b\u0259 v\u0259 \u015fagirdl\u0259rin say\u0131 \u00e7oxald\u0131.Bu islahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259,Az\u0259rbaycan SSR inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan aqrar-s\u0259naye \u00f6lk\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k \u00f6n s\u0131ralara \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131.\u00d6n\u0259mli bir m\u0259qam\u0131da vur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r ki,Heyd\u0259r \u018fliyev do\u011fma dilimiz olan Az\u0259rbaycan dilin\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00f6n\u0259m verirdi.1969-cu il noyabr\u0131n 1-i tarixind\u0259 indiki Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259,\u00f6z ana dilimizd\u0259 geni\u015f bir \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdi.Bu bir \u00e7ox Az\u0259rbaycan m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rin\u0259 motivasiya vermi\u015fdi.Bu d\u00f6vrd\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259sind\u0259 bir\u00e7ox d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f vermi\u015fdi.Beyn\u0259lxalq konfranslar ke\u00e7irildi v\u0259 milli filml\u0259r \u00e7\u0259kildi.Heyd\u0259r \u018fliyevin ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 bu proses n\u0259tic\u0259sind\u0259 1978-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-in yeni Konstitusiyas\u0131na Az\u0259rbaycan dili d\u00f6vl\u0259t dili kimi daxil\u00a0edilmi\u015f oldu.<\/p>\n<p><strong>\u0130kinci hakimiyy\u0259t d\u00f6vr\u00fc<\/strong><\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin ikinci prezidentliyi d\u00f6vr\u00fc 1993-2003 ill\u0259ri \u0259hat\u0259 edir.Hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldiyi \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycanda siyasi v\u0259ziyy\u0259t xeyli bir qar\u0131\u015f\u0131q idi.1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 d\u00f6vl\u0259timiz azadl\u0131q ill\u0259rinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 qoymu\u015fdu.Buna baxmayaraq,daxili siyas\u0259td\u0259 v\u0259 orduda sabitsizlik var idi.Bu f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n m\u0259nfur d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rimiz 1-ci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sini ba\u015flatm\u0131\u015fd\u0131.1993-c\u00fc ild\u0259 bel\u0259 qar\u0131\u015f\u0131q bir zamanda yenid\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev,bundan \u00f6nc\u0259ki d\u00f6vrd\u0259 d\u0259 etdiyi kimi \u00f6z strategiyalar\u0131n\u0131 \u00e7oxdan qurmu\u015fdu.\u0130lk \u00f6nc\u0259 islahatlar\u0131n d\u00fczg\u00fcn ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn,1994-c\u00fc ild\u0259 may\u0131n 8-d\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fl\u0259ri aras\u0131nda &#8220;Bi\u015fkek protokolu&#8221; imzaland\u0131 v\u0259 may\u0131n 12-d\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minm\u0259si il\u0259 c\u0259bh\u0259 x\u0259ttind\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar dayand\u0131r\u0131ld\u0131.Art\u0131q islahatlara ba\u015flana bil\u0259rdi.1999-cu il iyunun 15-d\u0259 \u00a0\u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 \u0130slahat Proqram\u0131\u201d Prezident Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f oldu.Bu proqram il\u0259 birlikd\u0259 t\u0259hsil sisteminin daha da modern hala g\u0259tirilm\u0259sinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 qoyuldu.Bu proqrama \u0259lav\u0259t\u0259n,2000-ci ilin iyununda \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda t\u0259hsil sisteminin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman imzalad\u0131.Bu f\u0259rman il\u0259 t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 m\u00fcasir idaretm\u0259 mexanimzi qurulmas\u0131 v\u0259 yeni attestasiya mexanizminin yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdu. \u201cD\u00f6vl\u0259t dilinin t\u0259tbiqi i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d 2001-ci il 9 avqust, \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda d\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda\u201d Qanunun t\u0259tbiq edilm\u0259si bar\u0259d\u0259\u201d 2003-c\u00fc il 2 yanvar tarixli f\u0259rmanlar da t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131nda x\u00fcsusi bir rol oynad\u0131.Lat\u0131n qrafikas\u0131na ke\u00e7id,m\u00fcst\u0259qilliyimizin \u0259n b\u00f6y\u00fck g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259n biri hesab edilir.\u015e\u00fcbh\u0259siz ki,g\u0259ncl\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck qay\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015fan Heyd\u0259r \u018fliyev onlara h\u0259dd\u0259n art\u0131q b\u00f6y\u00fck d\u0259y\u0259r verirdi.\u00c7\u00fcnki bilirdi ki,g\u0259nclik bir mill\u0259tin g\u0259l\u0259ciyidir.\u0130lk prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bu sevgisini t\u0259hsil alan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmas\u0131 il\u0259 g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi.\u0130kinci prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 Prezident t\u0259qa\u00fcd\u00fc g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda bir yar\u0131\u015fa \u00e7evrilmi\u015fdi.Bu r\u0259qab\u0259t is\u0259 \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t hal idi.Bu g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 b\u00f6y\u00fck areanalarda t\u0259msil ed\u0259c\u0259k \u015f\u0259xsl\u0259rin ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131na \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Yekunda qeyd ed\u0259rdim ki, \u00fcmumilikd\u0259 biz dey\u0259 bil\u0259rik ki,Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan tarixinin bir q\u00fcrurudur.Uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259ti,hikm\u0259tli fikirl\u0259ri v\u0259 say\u0131b bitir\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yimiz q\u0259d\u0259r \u00e7ox olan islahatlar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r siyah\u0131s\u0131nda yuxar\u0131 qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.Az\u0259rbaycan,h\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r yeni m\u00fcst\u0259qillik alm\u0131\u015f bir d\u00f6vl\u0259t olsada,g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n inki\u015faf edir.Heyd\u0259r \u018fliyev kimi dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fanl\u0131 tarixind\u0259 daim var olub v\u0259 var olma\u011fa davam ed\u0259c\u0259kdir. Bununla bel\u0259, biz daim inki\u015faf ed\u0259cik. M\u0259qal\u0259mi Heyd\u0259r \u018fliyevin fikri il\u0259 sonland\u0131rmaq ist\u0259yir\u0259m:<\/p>\n<p>\u201cT\u0259hsil h\u0259r bir d\u00f6vl\u0259tin, \u00f6lk\u0259nin, c\u0259miyy\u0259tin h\u0259yat\u0131n\u0131n, f\u0259aliyy\u0259tinin m\u00fch\u00fcm bir sa-h\u0259sidir. C\u0259miyy\u0259t t\u0259hsilsiz inki\u015faf ed\u0259 bilm\u0259z\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-46856 alignleft\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Screenshot_1.jpg\" alt=\"\" width=\"202\" height=\"214\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><strong>H\u00fcseyn \u018fSG\u018fROV<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti (UNEC)<\/p>\n<p>ISE (International School of Economics) fakult\u0259si, t\u0259l\u0259b\u0259<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;HEYD\u018fR \u018fL\u0130YEV\u0130N T\u018fHS\u0130L\u018f V\u018f G\u018fNCL\u0130Y\u018f VERD\u0130Y\u0130 D\u018fY\u018fR&#8221; &#8211; H\u00fcseyn \u018fSG\u018fROV Bizim tariximizd\u0259 \u00e7ox \u00f6n\u0259mli bir m\u00f6vqey\u0259 sahib olan v\u0259 bug\u00fcn bel\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri,islahatlar\u0131 v\u0259 g\u00fccl\u00fc siyas\u0259ti il\u0259 yadda\u015flarda qalan bir tarixi&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":34837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5373,4,11,3],"tags":[8642,47,14332,15],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46855"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46855"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46855\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46857,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46855\/revisions\/46857"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/34837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46855"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46855"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46855"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}