{"id":46858,"date":"2024-12-23T12:38:41","date_gmt":"2024-12-23T08:38:41","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=46858"},"modified":"2024-12-24T12:49:21","modified_gmt":"2024-12-24T08:49:21","slug":"milli-kimliyin-remzi-heyder-eliyev-ve-azerbaycan-dilinin-tereqqisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=46858","title":{"rendered":"M\u0130LL\u0130 K\u0130ML\u0130Y\u0130N R\u018fMZ\u0130: HEYD\u018fR \u018fL\u0130YEV V\u018f AZ\u018fRBAYCAN D\u0130L\u0130N\u0130N T\u018fR\u018fQQ\u0130S\u0130"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\"><strong>M\u0130LL\u0130 K\u0130ML\u0130Y\u0130N R\u018fMZ\u0130: HEYD\u018fR \u018fL\u0130YEV V\u018f AZ\u018fRBAYCAN D\u0130L\u0130N\u0130N T\u018fR\u018fQQ\u0130S\u0130<\/strong><\/span><\/p>\n<blockquote><p>Dilimiz\u0259 qar\u015f\u0131 olan s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rmalar\u0131n xalq\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 g\u0259tir\u0259c\u0259yi geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan f\u0259sadlar\u0131 uzaqg\u00f6r\u0259n\u00a0 \u00fcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyev sezir v\u0259 r\u0259hb\u0259r v\u0259zif\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259n kimi bunun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vr\u00fcn \u00e7\u0259tinliyin\u0259 baxmayaraq f\u0259al add\u0131mlar at\u0131r. O, Az\u0259rbaycan dilini d\u00f6vl\u0259t dili s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131rma\u011f\u0131 v\u0259 qoruma\u011f\u0131 bacar\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: right;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201c<em><strong>Dilini qorumaq xalq\u0131n milli m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 qorumaq dem\u0259kdir.\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Heyd\u0259r \u018fL\u0130YEV<\/strong><\/em><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=46858\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a> t\u0259qdim edir:<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>M\u0130LL\u0130 K\u0130ML\u0130Y\u0130N R\u018fMZ\u0130: HEYD\u018fR \u018fL\u0130YEV V\u018f AZ\u018fRBAYCAN D\u0130L\u0130N\u0130N T\u018fR\u018fQQ\u0130S\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Aqill\u0259r deyib ki, xalq\u0131n, mill\u0259tin n\u0259yini \u0259lind\u0259n al\u0131rsansa al, o ya\u015fayacaqd\u0131r. Dilini \u0259lind\u0259n alsan, o, milli varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 itir\u0259r, yox olar. Bu, tarixin ortaya qoydu\u011fu bir h\u0259qiq\u0259tdir. Dil- mill\u0259tin m\u0259n\u0259viyyat bayra\u011f\u0131,\u00a0 milli m\u0259nlik v\u0259 q\u00fcrurudur. Dil yoxdursa xalq da yoxdur. Sovet imperiyas\u0131 da xalqlar\u0131n milli kimliyini \u0259ll\u0259rind\u0259n alaraq, onlar\u0131 rusla\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Bel\u0259 ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dili rus dili, r\u0259smi t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 bir qayda olaraq rus dilind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edirdi. Ox\u015far v\u0259ziyy\u0259t \u00f6z\u00fcn\u00fc radio, televiziya v\u0259 m\u0259tbuatda da g\u00f6st\u0259rirdi. Art\u0131q \u00f6lk\u0259d\u0259 el\u0259 bir pisixoloji v\u0259ziyy\u0259t yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 ki, h\u0259tta b\u0259z\u0259n s\u0131ravi v\u0259t\u0259nda\u015flar aras\u0131nda da Az\u0259rbaycan dilind\u0259 dan\u0131\u015fmaq, rus dilini bilm\u0259m\u0259k q\u0259bah\u0259t hesab olunurdu. Bu siyas\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmaq v\u0259 dilimizi qorumaq milli kimliyin, varl\u0131\u011f\u0131n v\u0259 m\u0259n\u0259vi irsin ya\u015fad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri idi.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev\u00a0 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri kimi dilin qorunmas\u0131 v\u0259 inkifaf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar atm\u0131\u015fd\u0131r. O, 1960-c\u0131 ill\u0259rin sonunda \u00a0Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. \u0130lk vaxtlardan ana dilimiz\u0259 b\u00f6y\u00fck qay\u011f\u0131 v\u0259 diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. \u00c7\u00fcnki Heyd\u0259r \u018fliyev xalq\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 z\u0259ruri ed\u0259n \u0259n vacib elementl\u0259rd\u0259n birinin d\u0259 dil oldu\u011funu v\u0259 m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259tin narahatl\u0131q do\u011furan, t\u0259hl\u00fck\u0259li bir istiqam\u0259t ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. Bu v\u0259ziyy\u0259tin d\u00fcz\u0259ldilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259yin bahas\u0131na olsa da t\u0259cili add\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131n\u0131n vacibliyini anlay\u0131rd\u0131. Uzun v\u0259 g\u0259rgin dan\u0131\u015f\u0259qlar, at\u0131lan add\u0131mlar n\u0259hay\u0259t arzuolunan n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131. 1978-ci il aprelin 21-d\u0259 q\u0259bul edil\u0259n Az\u0259rbaycan SSR-nin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc konstitusiyas\u0131na (73 c\u00fc madd\u0259sin\u0259) Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi irad\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili olmas\u0131 \u0259lav\u0259 edildi. Bu, Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6st\u0259rdiyi b\u00f6y\u00fck xidm\u0259t, milli kimliyimizin b\u0259rpas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn at\u0131lm\u0131\u015f \u0259n b\u00f6y\u00fck add\u0131mlardan biri idi. Art\u0131q dilimiz b\u0259rpa olunmu\u015fdu, indi is\u0259 onu qorumaq laz\u0131m idi. El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259hsilin Az\u0259rbaycan dilind\u0259 apar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq etdi. N\u0259tic\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6z dili il\u0259 tan\u0131nma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Yar\u0131tmaz sosialit ideologiyas\u0131n\u0131n 1991- ci ild\u0259 da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qil oldu. SSR\u0130-nin \u00e7\u00f6km\u0259si yaln\u0131z onillikl\u0259r boyu davam ed\u0259n Sovet hakimiyy\u0259tinin sonunu g\u0259tirm\u0259di, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6z suverenliyini b\u0259rpa etm\u0259si il\u0259 h\u0259l\u0259 o zamandan at\u0131lm\u0131\u015f add\u0131mlar\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yaratd\u0131.\u00a0\u00a0 1991- ci ilin dekabr\u0131nda Az\u0259rbaycanda lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbaya ke\u00e7id bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul edildi, amma icras\u0131 ill\u0259rl\u0259 uzand\u0131. Milli kimliyimizi b\u0259rpa ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin 18 iyun 2001-ci il tarixli f\u0259rman\u0131na \u0259sas\u0259n bu proses ba\u015fa \u00e7atd\u0131. 2001-ci il\u00a0 avqustun 1-d\u0259 \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 b\u00fct\u00fcn idar\u0259-m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r, t\u0259\u015fkilatlar, Az\u0259rbaycan dilind\u0259 b\u00fct\u00fcn n\u0259\u015frl\u0259r lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbaya ke\u00e7di. 2001-ci il\u00a0 avqustun 9-da Prezident Heyd\u0259r \u018fliyev\u00a0 \u201cAz\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan dili g\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda \u201d f\u0259rman imzalad\u0131.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r 1995-ci ilin oktyab\u0131r\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n yeni konstitusiyas\u0131n\u0131 hazrlayan komissiyan\u0131n iclas\u0131nda demi\u015fdir: \u201cM\u0259n h\u0259r bir dil\u0259 \u00f6z h\u00f6rm\u0259t\u00a0 v\u0259 ehtiram\u0131m\u0131 bildirir\u0259m. Amma hesab edir\u0259m ki, \u00f6z dilimizl\u0259- Az\u0259rbaycan dili il\u0259 h\u0259r birimiz \u00a0f\u0259xr ed\u0259 bil\u0259rik. \u00c7\u00fcnki bu, \u00a0z\u0259ngin dildir, art\u0131q d\u00fcnyada tan\u0131nm\u0131\u015f dildir. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n ad\u0131 da tan\u0131n\u0131b, dilimizin\u00a0 ad\u0131 da tan\u0131n\u0131b.\u201d.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 \u00fcmumxalq referendumu il\u0259 q\u0259bul\u00a0 olunmu\u015fdur. 1995-ci il noyabr\u0131n 27-d\u0259n q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015fdir. Konstitusiyan\u0131n D\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda 21-ci madd\u0259sind\u0259 \u00a0qeyd olunmu\u015fdur: \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili Az\u0259rbaycan dilidir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Az\u0259rbaycan dilinin inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min edir \u201d. Bununla milli kimliyimiz olan dilimiz d\u0259 xalq\u0131m\u0131z kimi art\u0131q m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etmi\u015f oldu.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259 olaraq, sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin \u00fczl\u0259\u015fdiyi \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri v\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn a\u011f\u0131r \u015f\u0259rtl\u0259rini \u00a0g\u00f6z \u00f6n\u00fcn\u0259 g\u0259tirdikd\u0259 \u00a0H. \u018fliyevin dil\u0259 verdiyi \u0259h\u0259miyy\u0259tin n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 vacib oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. Az\u0259rbaycan dilinin Konstitusiyaya daxil edilm\u0259si, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7m\u0259si v\u0259 dilin r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dili olaraq qorunmas\u0131, milli kimliyin b\u0259rpas\u0131 v\u0259 xalq\u0131n m\u0259d\u0259ni d\u0259y\u0259rl\u0259rinin saxlanmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm bir rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Bu islahatlar yalnz dilin qorunmas\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6z tarixini, m\u0259d\u0259niyy\u0259tini v\u0259 kimliyini ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fccl\u00fc z\u0259min yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin dil siyas\u0259ti\u00a0 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n d\u0259y\u0259rli miras\u0131n\u0131 qoruma\u011fa v\u0259 onu g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f vacib bir add\u0131m olmu\u015fdur. Bizim bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yimiz bu yolda at\u0131lan add\u0131mlar\u0131n n\u0259tic\u0259sidir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu z\u0259hm\u0259t v\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259rHeyd\u0259r \u018fliyev\u0259 minn\u0259tdar olmal\u0131, konstitusiyada dediyi kimi Az\u0259rbaycan dilinin inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259liyik. Bu irsi, xalq\u0131m\u0131z\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorumaq v\u0259 ya\u015fatmaq bizim v\u0259zif\u0259mizdir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-46859 alignleft\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Screenshot_2.jpg\" alt=\"\" width=\"262\" height=\"200\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><strong>Elcan \u018fSG\u018fRZAD\u018f<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t iqtisad Universiteti (UNEC)<\/p>\n<p>Maliyy\u0259 v\u0259 M\u00fchasibat fakult\u0259si, t\u0259l\u0259b\u0259<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0130LL\u0130 K\u0130ML\u0130Y\u0130N R\u018fMZ\u0130: HEYD\u018fR \u018fL\u0130YEV V\u018f AZ\u018fRBAYCAN D\u0130L\u0130N\u0130N T\u018fR\u018fQQ\u0130S\u0130 Dilimiz\u0259 qar\u015f\u0131 olan s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rmalar\u0131n xalq\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 g\u0259tir\u0259c\u0259yi geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan f\u0259sadlar\u0131 uzaqg\u00f6r\u0259n\u00a0 \u00fcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyev sezir v\u0259 r\u0259hb\u0259r v\u0259zif\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259n&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":46860,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5373,4,11,3],"tags":[8642,47,14333,15],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46858"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46858"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46858\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46861,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46858\/revisions\/46861"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/46860"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46858"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46858"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46858"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}