{"id":47585,"date":"2025-03-07T11:56:31","date_gmt":"2025-03-07T07:56:31","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=47585"},"modified":"2025-03-07T11:56:31","modified_gmt":"2025-03-07T07:56:31","slug":"faktlara-dayanan-tariximiz-rusiyanin-sefevilerden-teleb-etdiyi-fil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=47585","title":{"rendered":"\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d- RUS\u0130YANIN S\u018fF\u018fV\u0130L\u018fRD\u018fN T\u018fL\u018fB ETD\u0130Y\u0130 F\u0130L"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d- RUS\u0130YANIN S\u018fF\u018fV\u0130L\u018fRD\u018fN T\u018fL\u018fB ETD\u0130Y\u0130 F\u0130L<\/span><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=47585\"><span style=\"color: #000080;\">&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/span><\/a> \u2013 un \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d layih\u0259sininin bu burax\u0131l\u0131\u015f\u0131 siyasi elml\u0259r \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent Zaur \u018fliyevin t\u0259qdimat\u0131ndad\u0131r.<\/strong><\/p>\n<div class=\"xdj266r x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs x126k92a\">\n<div dir=\"auto\" style=\"text-align: center;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\"><strong>RUS\u0130YANIN S\u018fF\u018fV\u0130L\u018fRD\u018fN T\u018fL\u018fB ETD\u0130Y\u0130 H\u018fD\u0130YY\u018f V\u018f ETD\u0130KL\u018fR\u0130 X\u018fYAN\u018fT<\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<blockquote>\n<div dir=\"auto\">S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tinin z\u0259ifl\u0259m\u0259sind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n Rusiya imperiyas\u0131 1694\u20131722-ci ill\u0259rd\u0259 hakimiyy\u0259td\u0259 olan IX S\u0259f\u0259vi \u015fah\u0131 Sultan H\u00fcseyn\u0259 ciddi t\u0259zyiql\u0259r edirdil\u0259r. Az\u0259rbaycan S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tind\u0259 XVII \u0259srin son onilliyin\u0259 q\u0259d\u0259r davam ed\u0259n \u0259min-amanl\u0131q \u015f\u0259raiti \u015eah Sultan H\u00fcseynin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 art\u0131q b\u00f6hranla \u0259v\u0259zl\u0259nmi\u015fdi.1694-c\u00fc il avqustun 6-da onun hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259li\u015fi is\u0259 sad\u0259c\u0259 Az\u0259rbaycan S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fcn\u00fc d\u0259rinl\u0259\u015fdirib s\u00fcqutunu tezl\u0259\u015fdirmi\u015fdi.<\/div>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">I Pyotrun Az\u0259rbaycandak\u0131 el\u00e7isi Artemi Vol\u0131nski \u015eah H\u00fcseyn Sultan bar\u0259d\u0259, d\u00f6vl\u0259t bar\u0259d\u0259 tez-tez k\u0259\u015ffiyyat m\u0259lumatlar\u0131 \u00c7ara g\u00f6nd\u0259rirdi. Artemi Vol\u0131nski Peterburqa yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubunda \u015eah Sultan H\u00fcseyni n\u0259z\u0259rd\u0259 tutaraq yaz\u0131rd\u0131: &#8220;Burada el\u0259 bir hakim vard\u0131r ki, o, t\u0259b\u0259\u0259l\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 deyil, t\u0259b\u0259\u0259l\u0259ri onun \u00fcz\u0259rind\u0259 h\u00f6kmranl\u0131q edirl\u0259r v\u0259 yaln\u0131z pad\u015fahlar aras\u0131nda deyil, sad\u0259 adamlar\u0131n aras\u0131nda bel\u0259 bir axmaq az tap\u0131lar&#8221;<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu m\u0259ktubla\u015fmadan x\u0259b\u0259r tutan \u015eah Sultan H\u00fcseyn bir ild\u0259n art\u0131qd\u0131r ki, sarayda dolanaraq burnunu h\u0259r d\u0259lik\u0259 soxan ruslardan m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r tez qurtulma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tinin z\u0259ifliyi g\u00f6z qaba\u011f\u0131nda idi v\u0259 \u015fah saray\u0131 detallar\u0131n onlar\u0131n q\u00fcdr\u0259tli qon\u015fusuna b\u0259lli olmas\u0131n\u0131 ist\u0259mirdi. Onu geri qaytarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259diyy\u0259l\u0259r haz\u0131rlayan \u015eah el\u00e7ini saray\u0131 t\u0259rk edib Rusiyaya geri qay\u0131tmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259klif edir ki, \u201c\u00c7ar\u0131n \u0259n b\u0259y\u0259n\u0259c\u0259yi h\u0259diyy\u0259ni desin, onu g\u00f6n\u0259r\u0259k\u201d.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Artemi Vol\u0131nski \u015eah\u0131 p\u0259rt etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn deyir: \u201c\u00c7ar\u0131n \u0259n b\u0259y\u0259ndiyi h\u0259diyy\u0259 var. Siz ona F\u0130L g\u00f6nd\u0259rin\u201d.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Se\u00e7im yox idi, imtina ciddi t\u0259hqir\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259rdi v\u0259 el\u00e7iy\u0259 bir fil verildi. Artemi Vol\u0131nski \u015fah\u0131 p\u0259rt etm\u0259k ist\u0259yirdi, amma \u00f6z\u00fc p\u0259rt v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Fili g\u0259tirib el\u00e7ilik olan binan\u0131n qaba\u011f\u0131nda saxlay\u0131rlar ki, apar\u0131n h\u0259diyy\u0259nizi.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Amma onu h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn g\u0259misin\u0259 mindirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildi.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Yaln\u0131z bir \u015fey qald\u0131 \u2013 quru yol il\u0259 aparmaq. &#8220;Torpaq ke\u00e7idi&#8221; alan Vol\u0131nski saray\u0131 t\u0259rk edir. Leytenant Lopuxin v\u0259 el\u00e7iliyin m\u00fchafiz\u0259\u00e7isind\u0259n otuz \u0259sg\u0259r fili m\u00fc\u015fayi\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259yin edildi. Ekspedisiyaya \u201c\u015eamax\u0131 xan\u0131na filin s\u0259rb\u0259st ke\u00e7m\u0259si haqq\u0131nda f\u0259rman\u201d adl\u0131 s\u0259n\u0259d verildi.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ona g\u00f6r\u0259 Lopuxin \u201cD\u0259rb\u0259ndd\u0259n Terek\u0259 v\u0259 H\u0259\u015ft\u0259rxana q\u0259d\u0259r quru yol\u201dla getm\u0259li idi. 9 mart 1718-ci ild\u0259 s\u0259yah\u0259t\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131. Vol\u0131nskinin \u00f6z\u00fc, s\u0259firliyin \u0259sas hiss\u0259si il\u0259 d\u0259niz yolu il\u0259 H\u0259\u015ft\u0259rxana getdi.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ancaq ruslar yen\u0259 geri qay\u0131dan zaman \u00f6z al\u00e7aq xisl\u0259tl\u0259rind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259kmirl\u0259r v\u0259 el\u00e7i Lopuxinin qar\u015f\u0131s\u0131nda n\u0259inki mar\u015frut boyunca \u0259razinin x\u0259rit\u0259sini t\u0259rtib etm\u0259k, h\u0259m d\u0259 qo\u015funlar\u0131n ke\u00e7m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259razini \u00f6yr\u0259nm\u0259k v\u0259zif\u0259sini tap\u015f\u0131r\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 Mir Mahmud Hotaki asanl\u0131qla 1722-ci ild\u0259 \u015eah Sultan H\u00fcseyni taxtdan sala bilir. \u018ffqanlar \u0130sfahana daxil olub tac\u0131 \u015eah Sultan H\u00fcseynin ba\u015f\u0131ndan \u00e7\u0131xard\u0131lar, \u00f6vladlar\u0131n\u0131 q\u0131l\u0131ncdan ke\u00e7irdil\u0259r. \u015eah \u00f6z\u00fc \u00f6z tac\u0131n\u0131 Mahmud xan\u0131n ba\u015f\u0131na qoyaraq &#8220;S\u0259n m\u0259ni yendin, Mahmud xan, m\u0259n m\u0259\u011flub oldum&#8221;, &#8211; dey\u0259r\u0259k hakimiyy\u0259td\u0259n \u0259l \u00e7\u0259kdi.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bel\u0259lik\u0259 Rusiya \u00f6z ist\u0259diyin\u0259 \u00e7at\u0131r, regionda b\u00f6y\u00fck g\u00fcc sahibi olmu\u015f S\u0259f\u0259vil\u0259ri z\u0259if duruma g\u0259tirir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d- RUS\u0130YANIN S\u018fF\u018fV\u0130L\u018fRD\u018fN T\u018fL\u018fB ETD\u0130Y\u0130 F\u0130L &#8220;\u0130NFONEWS&#8221; \u2013 un \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d layih\u0259sininin bu burax\u0131l\u0131\u015f\u0131 siyasi elml\u0259r \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent Zaur \u018fliyevin t\u0259qdimat\u0131ndad\u0131r. &nbsp; RUS\u0130YANIN S\u018fF\u018fV\u0130L\u018fRD\u018fN T\u018fL\u018fB&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":47586,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,4263,8,11],"tags":[4846,14528,14204,15,14527],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47585"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47585"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47585\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47587,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47585\/revisions\/47587"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/47586"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47585"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47585"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47585"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}