{"id":49128,"date":"2025-10-08T13:42:50","date_gmt":"2025-10-08T09:42:50","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=49128"},"modified":"2025-10-08T13:42:50","modified_gmt":"2025-10-08T09:42:50","slug":"qebele-zirvesi-turk-dunyasinda-strateji-hemreyliyin-ve-qlobal-emekdasligin-yeni-merhelesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=49128","title":{"rendered":"Q\u018fB\u018fL\u018f Z\u0130RV\u018fS\u0130 &#8211; T\u00dcRK D\u00dcNYASINDA STRATEJ\u0130 H\u018fMR\u018fYL\u0130Y\u0130N V\u018f QLOBAL \u018fM\u018fKDA\u015eLI\u011eIN YEN\u0130 M\u018fRH\u018fL\u018fS\u0130"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff\"><strong>Q\u018fB\u018fL\u018f Z\u0130RV\u018fS\u0130 &#8211; T\u00dcRK D\u00dcNYASINDA STRATEJ\u0130 H\u018fMR\u018fYL\u0130Y\u0130N V\u018f QLOBAL \u018fM\u018fKDA\u015eLI\u011eIN YEN\u0130 M\u018fRH\u018fL\u018fS\u0130<\/strong><\/span><\/p>\n<blockquote><p>XXI \u0259srd\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemi yeni geosiyasi reall\u0131qlar, regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q mexanizml\u0259rinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli diplomatik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin geni\u015fl\u0259nm\u0259si il\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir. Bu \u015f\u0259raitd\u0259 T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 (TDT) ortaq tarix, m\u0259d\u0259ni v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r \u0259sas\u0131nda formala\u015fan, eyni zamanda, siyasi, iqtisadi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 d\u0259rinl\u0259\u015fdir\u0259n m\u00fch\u00fcm beyn\u0259lxalq platforma kimi f\u0259aliyy\u0259tini u\u011furla davam etdirir.<\/p><\/blockquote>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=49128\"><span style=\"color: #000080\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a> x\u0259b\u0259r verir ki, bunu Milli M\u0259clisin Regional m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r komit\u0259sinin s\u0259dri Siyavu\u015f Novruzov bildirib. H\u0259m\u00e7inin o qeyd edib:<\/p>\n<p>TDT-nin f\u0259aliyy\u0259ti T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimad\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, n\u0259qliyyat-kommunikasiya infrastrukturunun inteqrasiyas\u0131na v\u0259 \u00fcmumi t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik maraqlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir. Bu bax\u0131mdan t\u0259\u015fkilat art\u0131q regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sini a\u015faraq qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q modeli kimi m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir.<\/p>\n<p>2024-c\u00fc ilin iyul ay\u0131nda \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n qeyri-formal Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda inteqrasiyan\u0131n daha da d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm m\u0259rh\u0259l\u0259 olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan, Qazax\u0131stan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan v\u0259 \u00d6zb\u0259kistan prezidentl\u0259ri, Macar\u0131stan\u0131n Ba\u015f naziri, T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131n\u0131n vitse-prezidenti, \u015eimali Kipr T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Prezidenti v\u0259 TDT-nin Ba\u015f katibi t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015ftirak edil\u0259n toplant\u0131 t\u0259\u015fkilat \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 siyasi h\u0259mr\u0259yliyin v\u0259 strateji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131na yeni impuls vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>Bu prosesin m\u0259ntiqi davam\u0131 kimi, 2025-ci ilin 7 oktyabr tarixind\u0259 Q\u0259b\u0259l\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n 12-ci Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilmi\u015fdir. Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 <strong>Az\u0259rbaycan, Qazax\u0131stan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, \u00d6zb\u0259kistan, T\u00fcrkiy\u0259, Macar\u0131stan v\u0259 <\/strong>\u015eimali Kipr <strong>T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259tinin ali s\u0259viyy\u0259li n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin<\/strong> T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n <strong>r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259ri<\/strong> i\u015ftirak etmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>Q\u0259b\u0259l\u0259 Zirv\u0259sind\u0259 T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda iqtisadi, n\u0259qliyyat, enerji, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 humanitar sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, TDT-nin institusional imkanlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda strateji koordinasiyan\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri m\u00fczakir\u0259 olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin qlobal iqtisadi v\u0259 siyasi sistemd\u0259 vahid m\u00f6vqed\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259sinin, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 d\u0259st\u0259k v\u0259 birg\u0259 inki\u015faf prinsipinin qorunmas\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini vur\u011fulam\u0131\u015flar. Toplant\u0131 zaman\u0131 q\u0259bul edil\u0259n q\u0259rarlar T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n regional sabitlik v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sistemind\u0259ki rolunun daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti <strong>\u0130lham \u018fliyev<\/strong> \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n siyasi, iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni potensial\u0131n\u0131n realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyini qeyd etmi\u015f, bu birliyin <strong>s\u00fclh, sabitlik v\u0259 inki\u015faf\u0131n t\u0259min edilm\u0259sind\u0259<\/strong> m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131r: \u201cBu g\u00fcn s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas amildir. T\u0259\u015fkilat\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259m\u0259l s\u0259n\u0259di olan Nax\u00e7\u0131van Sazi\u015find\u0259 s\u00fclh\u00fcn qorunmas\u0131 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u0259sas m\u0259qs\u0259d v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda yer al\u0131b. D\u00fcnyan\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi haz\u0131rk\u0131 geosiyasi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 fonunda, \u00f6t\u0259n il \u015eu\u015fada qeyri-r\u0259smi Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc zaman\u0131 q\u0259bul edilmi\u015f Qaraba\u011f B\u0259yannam\u0259sin\u0259 v\u0259 bug\u00fcnk\u00fc Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u201cRegional s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik\u201d m\u00f6vzusuna uy\u011fun olaraq, t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin vahid g\u00fcc m\u0259rk\u0259zi kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259si olduqca vacibdir\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 b\u0259yan etmi\u015fdir ki, Az\u0259rbaycan TDT \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 <strong>iqtisadi inteqrasiyan\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si, n\u0259qliyyat-kommunikasiya mar\u015frutlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 r\u0259q\u0259msal transformasiya prosesl\u0259rinin<\/strong> h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 s\u0259yl\u0259rini davam etdir\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 istiqam\u0259tl\u0259r x\u00fcsusi vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Enerji v\u0259 n\u0259qliyyat sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q:<\/strong> Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 Transx\u0259z\u0259r n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin inki\u015faf\u0131 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n iqtisadi v\u0259 logistik \u0259laq\u0259l\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/li>\n<li><strong>\u0130qtisadi v\u0259 texnoloji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q:<\/strong> T\u00fcrk \u0130nvestisiya Fondu v\u0259 T\u00fcrk Ticar\u0259t v\u0259 S\u0259naye Palatas\u0131 kimi mexanizml\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, ya\u015f\u0131l enerji v\u0259 innovasiyalar sah\u0259sind\u0259 birg\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si vacib istiqam\u0259tl\u0259r kimi qeyd edilmi\u015fdir.<\/li>\n<li><strong>T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131:<\/strong> Prezident \u0130lham \u018fliyev b\u00f6lg\u0259d\u0259 s\u00fclh\u00fcn v\u0259 sabitliyin qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ortaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik yana\u015fmalar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqinin vacibliyini diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Humanitar v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q:<\/strong> G\u0259ncl\u0259r siyas\u0259ti, t\u0259hsil, elm v\u0259 informasiya m\u00fcbadil\u0259si sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ortaq irsinin qorunmas\u0131 v\u0259 t\u0259bli\u011fi prioritet istiqam\u0259tl\u0259r kimi g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev, h\u0259m\u00e7inin qeyd etmi\u015fdir: \u201cT\u00fcrkm\u0259n qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259diyy\u0259si &#8211; bu g\u00fcn t\u0259m\u0259li qoyulan F\u00fczuli m\u0259scididir. Qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259nin \u015firk\u0259tl\u0259ri bir \u00e7ox tunell\u0259r, k\u00f6rp\u00fcl\u0259r, yollar in\u015fa edir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 bu qarda\u015f d\u0259st\u0259yini he\u00e7 vaxt unutmayacaq\u201d.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn sonunda q\u0259bul edil\u0259n Q\u0259b\u0259l\u0259 B\u0259yannam\u0259si T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k f\u0259aliyy\u0259tinin strateji \u0259saslar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n m\u00fch\u00fcm s\u0259n\u0259ddir. B\u0259yannam\u0259d\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, investisiya t\u0259\u015fviqi, n\u0259qliyyat v\u0259 enerji layih\u0259l\u0259rinin birg\u0259 icras\u0131, r\u0259q\u0259msal transformasiya, el\u0259c\u0259 d\u0259 humanitar \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tl\u0259ri t\u0259sbit olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Q\u0259b\u0259l\u0259 B\u0259yannam\u0259si T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n vahid siyasi irad\u0259sini, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimad v\u0259 h\u0259mr\u0259ylik prinsipini t\u0259sdiq etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, t\u0259\u015fkilat\u0131n qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u00fch\u00fcm strateji aktor kimi m\u00f6vqeyini daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259 etibar\u0131 il\u0259, Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n 12-ci Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 olmu\u015fdur. Zirv\u0259 bir daha t\u0259sdiq etmi\u015fdir ki, T\u00fcrk birliyi regionda s\u00fclh\u00fcn, sabitliyin v\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n m\u00fch\u00fcm t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 qar\u015f\u0131dak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 d\u0259 ortaq tarix, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 maraqlar \u00fcz\u0259rind\u0259 formala\u015fan vahid strateji vizyon \u0259sas\u0131nda \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 d\u0259rinl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 \u00f6z rolunu daha da g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259kdir<strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u018fB\u018fL\u018f Z\u0130RV\u018fS\u0130 &#8211; T\u00dcRK D\u00dcNYASINDA STRATEJ\u0130 H\u018fMR\u018fYL\u0130Y\u0130N V\u018f QLOBAL \u018fM\u018fKDA\u015eLI\u011eIN YEN\u0130 M\u018fRH\u018fL\u018fS\u0130 XXI \u0259srd\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemi yeni geosiyasi reall\u0131qlar, regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q mexanizml\u0259rinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli diplomatik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin geni\u015fl\u0259nm\u0259si il\u0259&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":49129,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,6,11],"tags":[592,14907],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49128"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49128"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49128\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49130,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49128\/revisions\/49130"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/49129"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}