{"id":49512,"date":"2025-11-26T13:45:33","date_gmt":"2025-11-26T09:45:33","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=49512"},"modified":"2025-11-26T13:45:33","modified_gmt":"2025-11-26T09:45:33","slug":"m%c9%99tbuat-surasinin-dil-komissiyasi-isini-intensivl%c9%99sdir%c9%99c%c9%99k","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=49512","title":{"rendered":"&#8220;M\u0259tbuat \u015euras\u0131n\u0131n Dil Komissiyas\u0131 i\u015fini intensivl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff\">&#8220;M\u0259tbuat \u015euras\u0131n\u0131n Dil Komissiyas\u0131 i\u015fini intensivl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k&#8221; <\/span><\/p>\n<blockquote><p><strong>&#8220;Prezident \u0130lham \u018fliyev noyabr\u0131n 3-d\u0259 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n 80 illiyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f y\u0131\u011f\u0131ncaqdak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda ana dilimizl\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259ssas m\u0259qamlara toxundu. Dilimz\u0259 yad t\u0259sirl\u0259rin artmas\u0131ndan narahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 onun safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruma\u011f\u0131n h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n i\u015fi oldu\u011funu vur\u011fulad\u0131&#8221;.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=49512\"><span style=\"color: #000080\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221; <\/strong><\/span><\/a>x\u0259b\u0259r verir ki, bunu Az\u0259rbaycan M\u0259tbuat \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri R\u0259\u015fad M\u0259cid deyib.<\/p>\n<p>&#8220;Prezident, eyni zamanda, h\u0259m televiziya, h\u0259m d\u0259 yaz\u0131l\u0131 media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 m\u0259nfi tendensiyalara diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k, dilimizin laz\u0131m\u0131nca qorunmamas\u0131n\u0131n milli kimliyimiz\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259 yaratmas\u0131ndan da s\u00f6z a\u00e7d\u0131, bu istiqam\u0259td\u0259ki durumu izl\u0259y\u0259c\u0259yini, laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u0259c\u0259yini bildirdi.<\/p>\n<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, Median\u0131n \u0130nki\u015faf\u0131 Agentliyi v\u0259 Az\u0259rbaycan M\u0259tbuat \u015euras\u0131 Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131ndak\u0131 tezisl\u0259ri r\u0259hb\u0259r tutaraq, noyabr\u0131n 7-d\u0259 \u201cMediada Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilinin normalar\u0131n\u0131n d\u00fczg\u00fcn t\u0259tbiqi\u201d m\u00f6vzusunda konfrans ke\u00e7irdi. Hesab edir\u0259m ki, konfrans\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 panell\u0259rind\u0259 m\u00f6vzu, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r, \u0259hat\u0259li m\u00fczakir\u0259 edildi, pe\u015f\u0259karlar v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r \u00fcmumi i\u015f\u0259 faydal\u0131 t\u0259klifl\u0259r s\u0259sl\u0259ndirdil\u0259r, m\u0259nfi tendensiyalar\u0131 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131lar. He\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz, t\u0259klifl\u0259rin praktikada t\u0259tbiqi istiqam\u0259tind\u0259 d\u0259 m\u00fcvafiq v\u0259 ard\u0131c\u0131l i\u015f apar\u0131lmal\u0131d\u0131r v\u0259 apar\u0131lacaq.<\/p>\n<p>\u00dcmum\u0259n, M\u0259tbuat \u015euras\u0131 yarand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u0259n mediada ana dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 h\u0259ssas yana\u015f\u0131b. \u015eura t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6lk\u0259mizin apar\u0131c\u0131 media vasit\u0259l\u0259rinin monitorinqi apar\u0131l\u0131b. Bu i\u015fi M\u0259tbuat \u015euras\u0131n\u0131n Dil Komissiyas\u0131 qurumun \u201cMediada \u0259d\u0259bi dilin pozulmas\u0131 hallar\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 dair T\u0259limat\u201da uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irib.<\/p>\n<p>Qeyd edim ki, T\u0259limatda leksik v\u0259 qrammatik pozuntu hallar\u0131na diqq\u0259t yetirilir. Leksik pozuntular dedikd\u0259 bura al\u0131nma, dialekt s\u00f6zl\u0259rin, \u015fiv\u0259l\u0259rin, terminl\u0259rin i\u015fl\u0259dilm\u0259si, habel\u0259 yeni s\u00f6zl\u0259rin (neologizml\u0259rin) yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 i\u015fl\u0259dilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 pozuntular aiddir. T\u0259bii ki, qrammatik pozuntular \u00f6z\u00fcn\u0259 daha geni\u015f yana\u015fman\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Bu bax\u0131mdan morfoloji qaydalara \u0259m\u0259l olunmamas\u0131, y\u0259ni isiml\u0259rd\u0259 \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259rin, fell\u0259rd\u0259 n\u0259qli ke\u00e7mi\u015f zaman \u015f\u0259kil\u00e7isinin i\u015fl\u0259dilm\u0259si, feli sif\u0259tl\u0259rd\u0259 v\u0259 ismi x\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259 zaman anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n istifad\u0259si, feli ba\u011flamalar\u0131n i\u015fl\u0259dilm\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin morfoloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmamas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 pozuntular vur\u011fulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u015euran\u0131n T\u0259limat\u0131na \u0259sas\u0259n qrammatik pozuntular\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 daha bir c\u0259h\u0259t kimi sintaktik qaydalara \u0259m\u0259l olunmamas\u0131na dair pozuntulara diqq\u0259t yetirilir. Bu bax\u0131mdan c\u00fcml\u0259l\u0259rd\u0259 s\u00f6z s\u0131ras\u0131n\u0131n pozulmas\u0131, c\u00fcml\u0259 v\u0259 s\u00f6z birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rind\u0259 sintaktik \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l edilm\u0259m\u0259si, tabesiz m\u00fcr\u0259kk\u0259b c\u00fcml\u0259l\u0259rd\u0259 komponentl\u0259r aras\u0131nda m\u0259na \u0259laq\u0259l\u0259rinin pozulmas\u0131, tabeli m\u00fcr\u0259kk\u0259b c\u00fcml\u0259l\u0259rd\u0259 ba\u015f c\u00fcml\u0259 il\u0259 budaq c\u00fcml\u0259 aras\u0131nda m\u0259ntiqi ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n yoxlu\u011fu, dur\u011fu i\u015far\u0259l\u0259rinin d\u00fczg\u00fcn i\u015fl\u0259dilm\u0259m\u0259si hallar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, qrammatik pozuntulardan dan\u0131\u015f\u0131r\u0131qsa, \u00fcslub pozuntular\u0131n\u0131n da \u00fcz\u0259rind\u0259 dayanmal\u0131y\u0131q. Bura is\u0259 s\u00f6zl\u0259rin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131nda orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259tinin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l olunmamas\u0131, m\u00fcxt\u0259lif funksional \u00fcslublara aid dil normalar\u0131n\u0131n qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, dan\u0131\u015f\u0131q dili normalar\u0131n\u0131n v\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin yersiz olaraq yaz\u0131l\u0131 nitq\u0259 g\u0259tirilm\u0259si, m\u00fc\u0259llifin b\u0259hs olunan m\u00f6vzuya v\u0259 yaz\u0131n\u0131n h\u0259sr edildiyi sah\u0259ni bilm\u0259m\u0259sind\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 dilimizi praktik olaraq yax\u015f\u0131 bilm\u0259m\u0259kd\u0259n, habel\u0259 dilimizin n\u0259z\u0259ri qayda-qanunlar\u0131na b\u0259l\u0259d olmamaqdan t\u00f6r\u0259y\u0259n pozuntular daxildir.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r, dol\u011fun yana\u015fma buca\u011f\u0131m\u0131z var. F\u0259aliyy\u0259tin ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn M\u0259tbuat \u015euras\u0131n\u0131n \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rd\u0259ki iclas\u0131nda \u015euran\u0131n Dil Komissiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibinin komplektl\u0259\u015fdirilm\u0259si h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Zaman-zaman komissiyan\u0131n i\u015find\u0259 pe\u015f\u0259kar dil\u00e7i aliml\u0259r i\u015ftirak edib. Median\u0131n monitorinqi d\u0259 onlar t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131l\u0131b. Sonradan haz\u0131rda f\u0259aliyy\u0259ti dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Dil Komissiyas\u0131 yan\u0131nda Monitorinq M\u0259rk\u0259zi yarad\u0131ld\u0131 ki, M\u0259tbuat \u015euras\u0131 bu qurumun i\u015fin\u0259 d\u0259 \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini verdi. M\u0259rk\u0259z monitorinql\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259rini kitab \u015f\u0259klind\u0259 n\u0259\u015fr etdirir, habel\u0259 pozuntu hallar\u0131n\u0131n m\u00fczakir\u0259 edildiyi toplant\u0131lar d\u00fcz\u0259nl\u0259yirdi.<\/p>\n<p>M\u0259tbuat \u015euras\u0131 da vaxtil\u0259 media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 dil pozuntular\u0131n\u0131n m\u00fczakir\u0259sini media r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin bilavasit\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 apar\u0131rd\u0131. Hesab edir\u0259m ki, yen\u0259 eyni f\u0259aliyy\u0259t\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259lidir. O c\u00fcml\u0259d\u0259n, Dil Komissiyas\u0131n\u0131n i\u015fin\u0259, \u0259vv\u0259ll\u0259r oldu\u011fu kimi, dil\u00e7i aliml\u0259rin v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin c\u0259lb edilm\u0259si vacibdir. \u015euran\u0131n \u0130dar\u0259 Hey\u0259ti \u00fczvl\u0259rinin qar\u015f\u0131dak\u0131 iclasda m\u00f6vcud istiqam\u0259td\u0259, \u00fcmum\u0259n Dil Komissiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 dair ba\u015fqa s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259klifl\u0259r s\u0259sl\u0259ndir\u0259c\u0259kl\u0259rin\u0259 \u0259min\u0259m&#8221;, &#8211; o bildirib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;M\u0259tbuat \u015euras\u0131n\u0131n Dil Komissiyas\u0131 i\u015fini intensivl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k&#8221; &#8220;Prezident \u0130lham \u018fliyev noyabr\u0131n 3-d\u0259 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n 80 illiyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f y\u0131\u011f\u0131ncaqdak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda ana dilimizl\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259ssas m\u0259qamlara toxundu. Dilimz\u0259 yad t\u0259sirl\u0259rin&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":26988,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5373,4,11],"tags":[8345,15,8342],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49512"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49512"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49512\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49513,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49512\/revisions\/49513"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26988"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49512"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49512"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}