{"id":49920,"date":"2025-12-23T08:11:58","date_gmt":"2025-12-23T04:11:58","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=49920"},"modified":"2025-12-23T10:11:14","modified_gmt":"2025-12-23T06:11:14","slug":"koblandi-batirdan-korogluya-turk-epik-%c9%99n%c9%99n%c9%99sind%c9%99-q%c9%99hr%c9%99manliq-x%c9%99tti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=49920","title":{"rendered":"\u201cKobland\u0131-bat\u0131r\u201ddan \u201cKoro\u011flu\u201dya: t\u00fcrk epik \u0259n\u0259n\u0259sind\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131q x\u0259tti"},"content":{"rendered":"<p class=\"entry-title\"><span style=\"color: #ffffff\">\u201cKobland\u0131-bat\u0131r\u201ddan \u201cKoro\u011flu\u201dya: t\u00fcrk epik \u0259n\u0259n\u0259sind\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131q x\u0259tti<\/span><\/p>\n<blockquote><p>\u201cKobland\u0131-bat\u0131r\u201d qazax xalq\u0131n\u0131n \u0259n q\u0259dim q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastanlar\u0131ndan biri kimi v\u0259t\u0259n\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131q, igidlik, \u015f\u00fcca\u0259t v\u0259 do\u011fma eli yadelli i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lardan qorumaq ideyas\u0131n\u0131 t\u0259r\u0259nn\u00fcm edir.<\/p><\/blockquote>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=49920\"><span style=\"color: #000080\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong> <\/span><\/a>AZ\u018fRTAC -\u0131n \u201cT\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n folkloru, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsin\u0259 h\u0259sr olunan yaz\u0131lar silsil\u0259si\u201d -n\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, bunu Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Az\u0259rbaycan \u015fifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131 kafedras\u0131n\u0131n dosenti, filologiya elml\u0259ri namiz\u0259di M\u0259h\u0259mm\u0259d M\u0259mm\u0259dov bildirib.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, qazax q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastanlar\u0131n\u0131n \u0259n q\u0259dim qat\u0131 VIII\u2013X \u0259srl\u0259r\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 epik \u0259n\u0259n\u0259nin formala\u015fmas\u0131nda tayfalar\u0131n etnik birl\u0259\u015fm\u0259si, k\u00f6\u00e7 prosesl\u0259ri, tayfalararas\u0131 vuru\u015flar, sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 is\u0259 cunqar-kalm\u0131k y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri kimi tarixi hadis\u0259l\u0259r m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b. \u201cKobland\u0131-bat\u0131r\u201d\u0131n m\u00fcxt\u0259lif variantlar\u0131n\u0131n h\u0259cmi 6 min s\u0259tird\u0259n 9 min s\u0259tir\u0259d\u0259k d\u0259yi\u015fir; \u0259s\u0259rin ilkin qeyd\u0259 al\u0131nmas\u0131 XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131\u2013XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259, tam variant\u0131n yaz\u0131ya al\u0131nmas\u0131 is\u0259 XIX \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rin\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Dastan 2017-ci ild\u0259 professor, t\u00fcrkoloq-t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas Nizami M\u0259mm\u0259dov-Ta\u011f\u0131soy t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunub v\u0259 bu n\u0259\u015frd\u0259 \u0259s\u0259rin yaranma tarixi, yay\u0131lma areal\u0131, obrazlar sistemi v\u0259 \u00fcmumi s\u0259ciyy\u0259si bar\u0259d\u0259 d\u0259 geni\u015f m\u0259lumat verilib.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d M\u0259mm\u0259dov qeyd edib ki, dastan m\u00f6c\u00fcz\u0259li do\u011fulu\u015f motivi il\u0259 ba\u015flay\u0131r: Toktar b\u0259y v\u0259 Anal\u0131\u011f\u0131n ah\u0131l \u00e7a\u011flar\u0131nda Kobland\u0131 v\u0259 bac\u0131s\u0131 Qarl\u0131qan\u0131 d\u00fcnyaya g\u0259tirm\u0259si, q\u0259hr\u0259man\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 b\u00f6y\u00fcm\u0259si, h\u0259l\u0259 u\u015faq ya\u015flar\u0131ndan at \u00e7apmaq v\u0259 s\u0259rrast at\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259si onun g\u0259l\u0259c\u0259k bat\u0131r taleyinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi t\u0259qdim olunur. S\u00fcjet x\u0259ttind\u0259 \u0259sas x\u0259tt q\u0259hr\u0259man\u0131n \u015f\u0259xsi maraqlar\u0131 deyil, v\u0259t\u0259n v\u0259 xalq amilidir: Kobland\u0131 q\u0131z\u0131lba\u015flara v\u0259 kalm\u0131klara qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 elin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc, \u0259min-amanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00fcst\u00fcn tutur, d\u00f6y\u00fc\u015f s\u0259hn\u0259l\u0259ri is\u0259 t\u00fcrk epik t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u0259 xas poetik m\u00fcbali\u011f\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259svir edilir. \u018fs\u0259rd\u0259 Kobland\u0131n\u0131n Taybur\u0131l adl\u0131 at\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 Bokenbay v\u0259 Qaraman kimi d\u00f6y\u00fc\u015f yolda\u015flar\u0131 x\u00fcsusi yer tutur; d\u00fc\u015fm\u0259n obrazlar\u0131 da (Qazan xan, Al\u015faq\u0131r, Kobikti v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri) f\u0259rdi cizgil\u0259rl\u0259 xarakteriz\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Dosent vur\u011fulay\u0131b ki, dastanda sevgi x\u0259tti d\u0259 q\u0259dim epik \u0259n\u0259n\u0259nin motivl\u0259ri il\u0259 birl\u0259\u015fir: q\u0259hr\u0259man\u0131n yar\u0131\u015fda q\u0259l\u0259b\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259kl\u0259 g\u00f6z\u0259l Qurtqan\u0131 \u00f6z do\u011fma yurduna aparmas\u0131, Kobikti xan\u0131n q\u0131z\u0131 Qarl\u0131qan\u0131n sevgi u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259si, q\u0259hr\u0259man\u0131 zindandan azad etm\u0259si, \u0259sir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f igid\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n q\u0131z\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rm\u0259si kimi motivl\u0259r t\u00fcrk dastan poetikas\u0131n\u0131n ortaq qatlar\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirir. Eyni zamanda \u201cKobland\u0131-bat\u0131r\u201d dini-m\u0259n\u0259vi m\u00fcraci\u0259tl\u0259r, m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259r v\u0259 pey\u011f\u0259mb\u0259r adlar\u0131, \u201cQurani-K\u0259rim\u201d, ay\u0259l\u0259r, namaz v\u0259 inanclarla ba\u011fl\u0131 m\u0259qamlarla z\u0259ngin olub xalq\u0131n m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc d\u0259 \u0259ks etdirir.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d M\u0259mm\u0259dovun fikrinc\u0259, \u201cKobland\u0131-bat\u0131r\u201d dastan\u0131 il\u0259 \u201cKoro\u011flu\u201d dastan\u0131 aras\u0131nda ciddi ox\u015farl\u0131qlar var: h\u0259r iki \u0259s\u0259r t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastanlar\u0131 silsil\u0259sin\u0259 daxildir v\u0259 haqs\u0131zl\u0131\u011fa, z\u00fclm\u0259, \u0259dal\u0259tsizliy\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 \u0259sas ideya x\u0259ttidir; q\u0259hr\u0259manlar \u015f\u0259xsi m\u0259nafe \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, xalq\u0131n rifah\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r. H\u0259r iki dastanda igidin g\u00fcc\u00fcn\u00fc tamamlayan m\u0259\u015fhur at obraz\u0131 (\u201cKobland\u0131-bat\u0131r\u201dda Taybur\u0131l, \u201cKoro\u011flu\u201dda Q\u0131rat) m\u00fch\u00fcm simvoldur, h\u0259m\u00e7inin d\u00fc\u015fm\u0259n q\u0131z\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259mana k\u00f6m\u0259k etm\u0259si motivi q\u0259dim epik \u0259n\u0259n\u0259nin ortaq c\u0259h\u0259ti kimi diqq\u0259ti \u00e7\u0259kir. A\u00e7\u0131qlamada bildirilib ki, h\u0259r iki dastan uzun m\u00fcdd\u0259t \u015fifahi \u015f\u0259kild\u0259 ozan-a\u015f\u0131q v\u0259 j\u0131rau \u0259n\u0259n\u0259si il\u0259 ya\u015fad\u0131l\u0131b, milli d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u2013 birlik, igidlik, s\u0259daq\u0259t v\u0259 milli kimlik kimi anlay\u0131\u015flar\u0131 t\u0259bli\u011f edib, \u201cideal igid\u201d modelini m\u0259rdlik v\u0259 \u0259dal\u0259t r\u0259mzi kimi tan\u0131d\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cKobland\u0131-bat\u0131r\u201ddan \u201cKoro\u011flu\u201dya: t\u00fcrk epik \u0259n\u0259n\u0259sind\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131q x\u0259tti \u201cKobland\u0131-bat\u0131r\u201d qazax xalq\u0131n\u0131n \u0259n q\u0259dim q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastanlar\u0131ndan biri kimi v\u0259t\u0259n\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131q, igidlik, \u015f\u00fcca\u0259t v\u0259 do\u011fma eli yadelli i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lardan qorumaq ideyas\u0131n\u0131 t\u0259r\u0259nn\u00fcm edir. &#8220;\u0130NFONEWS&#8221;&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":49921,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,10,11],"tags":[5107,14556,15,15079],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49920"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49920"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49920\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49922,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49920\/revisions\/49922"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/49921"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49920"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49920"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49920"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}