{"id":50083,"date":"2026-01-13T17:28:33","date_gmt":"2026-01-13T13:28:33","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=50083"},"modified":"2026-01-13T17:28:33","modified_gmt":"2026-01-13T13:28:33","slug":"x%c9%99z%c9%99r-d%c9%99nizinin-sahilin%c9%99-cixirdi-bir-magaranin-sirri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=50083","title":{"rendered":"\u201c&#8230; X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahilin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131&#8230;\u201d- Bir ma\u011faran\u0131n sirri"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff\">\u201c&#8230; X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahilin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131&#8230;\u201d-\u00a0Bir ma\u011faran\u0131n sirri<\/span><\/p>\n<div class=\"news-body\">\n<blockquote><p>Az\u0259rbaycan bir \u00e7ox q\u0259dim inanclar\u0131n, mifl\u0259rin v\u0259 dini \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin qovu\u015fdu\u011fu \u00f6lk\u0259dir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 burada \u201cmistik\u201d adland\u0131r\u0131lan \u00e7oxlu m\u0259kanlar m\u00f6vcuddur. Bel\u0259 yerl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 r\u0259smi \u0259d\u0259biyyatda \u201cK\u00fch\u00fcl da\u011f\u0131\u201d kimi qeyd olunan \u0259razid\u0259ki ma\u011farad\u0131r. Bak\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259n 10-12 kilometr m\u0259saf\u0259d\u0259 &#8211; Bak\u0131xanov q\u0259s\u0259b\u0259sinin \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n ma\u011faran\u0131n giri\u015finin eni 5, h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 13,6 metrdir. Yaz\u0131l\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, iki otaqdan ibar\u0259t olan ma\u011faran\u0131n \u00fcmumi sah\u0259si 255,7 kvadratmetrdir.<\/p><\/blockquote>\n<p>Ma\u011fara diqq\u0259td\u0259n uzaq v\u0259 bax\u0131ms\u0131z qalsa da, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r maraq do\u011furur. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, bu \u0259razi v\u0259 ma\u011fara bar\u0259d\u0259 xeyli \u0259fsan\u0259 v\u0259 r\u0259vay\u0259tl\u0259r formala\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>Biz d\u0259 h\u0259min \u0259fsan\u0259l\u0259rin izi il\u0259 yolumuzu ma\u011faradan sald\u0131q. Mistik tarix\u0259 i\u015f\u0131q salan ma\u011faraya s\u0259f\u0259rimiz zaman\u0131 bu m\u0259kan\u0131n t\u0259kc\u0259 t\u0259bi\u0259t m\u00f6c\u00fcz\u0259si deyil, h\u0259m d\u0259 tarixi yadda\u015f\u0131n da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olmas\u0131n\u0131n \u015fahidi olduq. Burada h\u0259l\u0259 d\u0259 a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f sirl\u0259r \u201cgizl\u0259nir\u201d. Ma\u011faran\u0131n i\u00e7\u0259risin\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259dikc\u0259 h\u0259m e\u015fitdiyimiz r\u0259vay\u0259tl\u0259ri beynimizd\u0259 canland\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, h\u0259m d\u0259 reall\u0131qlar\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k ist\u0259yimiz art\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Odur ki, mifl\u0259ri m\u00fcmk\u00fcn tarixi faktlardan ay\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdik.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong>Tarixi izl\u0259r, t\u0259zadl\u0131 yana\u015fmalar v\u0259 ehtiyac duyulan t\u0259dqiqat i\u015fi<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=50083\"><span style=\"color: #000080\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a> AZ\u018fRTAC &#8211; a istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, Qafqaz Tarixi M\u0259rk\u0259zinin direktoru Rizvan H\u00fcseynovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259min ma\u011fara t\u0259bii relyef qurulu\u015funa g\u00f6r\u0259, h\u0259m h\u0259rbi istehkam, h\u0259m d\u0259 h\u0259rbi n\u0259qliyyat d\u0259hlizi kimi q\u0259dimd\u0259n istifad\u0259 olunub: \u201cDeyil\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, q\u0259dimd\u0259n h\u0259min ma\u011faran\u0131n i\u00e7ind\u0259n gizli yol gedirdi v\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahilin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131. Bu \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259raitd\u0259n q\u0259dimd\u0259n istifad\u0259 edirdil\u0259r. Lakin \u0259fsuslar olsun ki, h\u0259l\u0259 ki, bu m\u00f6vzuda ciddi ara\u015fd\u0131rmalar olmay\u0131b. S\u00f6zs\u00fcz ki, \u0259lav\u0259 ara\u015fd\u0131rmalara ehtiyac var. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin, arxeoloqlar\u0131n t\u0259dqiqatlar\u0131ndan sonra yeni m\u0259lumatlar \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u201d.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Arxeologiya, Etnoqrafiya v\u0259 Antropologiya \u0130nstitutunun \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru \u0130dris \u018fliyev \u201cK\u00fch\u00fcl da\u011f\u0131\u201dn\u0131n ba\u015f\u0131nda orta \u0259sr ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259ninin oldu\u011funu bildirib. \u201cMa\u011faran\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 Qobustan qayalar\u0131nda oldu\u011fu kimi r\u0259sml\u0259r olub. H\u0259min r\u0259sml\u0259r Tunc d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aiddir v\u0259 t\u0259xmin\u0259n 4-5 min illik tarixi var. Lakin qaya\u00fcst\u00fc r\u0259sml\u0259r zamanla silinib. Ma\u011faran\u0131n \u00fcst c\u0259nub t\u0259r\u0259find\u0259 1918-ci ild\u0259 Bak\u0131n\u0131 ingilisl\u0259rd\u0259n xilas ed\u0259rk\u0259n h\u0259lak olan Az\u0259rbaycan v\u0259 t\u00fcrk \u0259sg\u0259rl\u0259rinin m\u0259zarlar\u0131 var. Q\u0131sas\u0131, ma\u011faran\u0131n \u00fcst t\u0259r\u0259find\u0259 d\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin getdiyi bildirilir. \u018ftrafda vaxtil\u0259 piknik, \u201cmayovka\u201d, y\u0259ni 1 May bayram\u0131 v\u0259 dig\u0259r toplu t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irildiyind\u0259n bura \u0259vv\u0259ll\u0259r \u201cxalq istirah\u0259t zonas\u0131\u201d kimi d\u0259 tan\u0131n\u0131b. \u018frazinin daha geni\u015f t\u0259dqiqin\u0259 ehtiyac var\u201d, &#8211; dey\u0259 \u0130. \u018fliyev vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p>Arxeologiya v\u0259 Antropologiya \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi, tarix \u00fczr\u0259\u00a0<span lang=\"AZ-LATIN\">f\u0259ls\u0259f\u0259<\/span>\u00a0doktoru, dosent, arxeoloq P\u0259rviz Qas\u0131mov is\u0259 1992-ci ilin iyun ay\u0131nda Az\u0259rbaycanda Paleolit d\u00f6vr\u00fc arxeologiyas\u0131n\u0131n banisi, Az\u0131x paleolit d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sinin ilk t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131, tarix elml\u0259ri doktoru, professor M\u0259mm\u0259d\u0259li H\u00fcseynovun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 \u201cK\u00fch\u00fcl da\u011f\u0131\u201dnda k\u0259\u015ffiyyat xarakterli arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar\u0131n apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib: \u201cEkspedisiyaya o d\u00f6vrd\u0259 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Tarix fak\u00fclt\u0259sinin t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri c\u0259lb edildil\u0259r. Ekspedisiyada t\u0259l\u0259b\u0259 kimi m\u0259n d\u0259 i\u015ftirak edirdim. Ma\u011faran\u0131n ikinci ota\u011f\u0131nda torpaq d\u00f6\u015f\u0259m\u0259d\u0259 k\u0259\u015ffiyyat \u015furfu qaz\u0131ld\u0131. T\u0259qrib\u0259n 1,5 metr d\u0259rinlikd\u0259 art\u0131q torpaq qat\u0131 bitdi v\u0259 ma\u011faran\u0131n t\u0259bii strukturu g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. M\u0259lum oldu ki, ma\u011faran\u0131n \u00fcst hiss\u0259si ta\u011fvari formada oldu\u011fu kimi onun a\u015fa\u011f\u0131 hiss\u0259si d\u0259 t\u0259bii da\u015f \u201cdivarlar\u0131n\u0131n\u201d ta\u011f \u015f\u0259klind\u0259 qovu\u015fmas\u0131 il\u0259 sonlan\u0131r. Ara\u015fd\u0131rmalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 insan m\u0259sk\u0259nin\u0259 i\u015far\u0259 ed\u0259n h\u0259r hans\u0131 bir fakt tap\u0131lmad\u0131. B\u00f6y\u00fck ehtimalla ma\u011fara m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 yaln\u0131z q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli s\u0131\u011f\u0131nacaq kimi istifad\u0259 olunub\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong>Ma\u011fara turistik m\u0259kana \u00e7evril\u0259 bil\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Ekoturizm Assosiasiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri Samir D\u00fcb\u0259ndi \u201cK\u00fch\u00fcl da\u011f\u0131\u201dn\u0131n turistik m\u0259kana \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 v\u0259 Bak\u0131 turizm klastoruna daxil edilm\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131n\u0131 bildirib: \u201cAssosiasiya hesab\u0131na da\u011f mar\u015frutlar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fmi\u015fik. Orada t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r var idi, avadanl\u0131q k\u00f6hn\u0259lmi\u015fdi, paslanm\u0131\u015fd\u0131, t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131rd\u0131. H\u0259r an q\u0131r\u0131l\u0131b d\u00fc\u015f\u0259, insan x\u0259sar\u0259t ala bil\u0259rdi. Bu i\u015fd\u0259 biz\u0259 Az\u0259rbaycan Alpinizm Federasiyas\u0131 da k\u00f6m\u0259k etdi. H\u0259tta xaricd\u0259n sertifikatla\u015fm\u0131\u015f alpinist d\u0259 g\u0259lib, h\u0259min da\u011f\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 olan mar\u015frutlar\u0131n b\u0259rpas\u0131nda i\u015ftirak edib. \u00c7\u00fcnki orada bir \u00e7ox yeniyetm\u0259l\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n pe\u015f\u0259kar alpinistl\u0259r v\u0259 h\u0259v\u0259skarlar m\u0259\u015fq edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Samir D\u00fcb\u0259ndi deyib ki, ma\u011farada t\u0259mizlik aksiyas\u0131 da ke\u00e7irilib. Aksiya sosial m\u0259suliyy\u0259t siyas\u0259tl\u0259ri olan bir \u00e7ox d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 t\u0259\u015fkil olunub. \u201cB\u0259z\u0259n b\u0259l\u0259d\u00e7il\u0259r turistl\u0259ri h\u0259min \u0259raziy\u0259 apar\u0131r, oran\u0131n tarixi il\u0259 tan\u0131\u015f edirl\u0259r\u201d, &#8211; dey\u0259 o vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-50085\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086966376345578_1200x630.jpeg\" alt=\"\" width=\"945\" height=\"630\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086966376345578_1200x630.jpeg 945w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086966376345578_1200x630-300x200.jpeg 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086966376345578_1200x630-768x512.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 945px) 100vw, 945px\" \/><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-video entry-header\">\n<div class=\"video-icon\"><\/div>\n<div class=\"entry-thumbnail\">\n<div class=\"video-icon\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-50086\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086962216218678_1200x630.jpeg\" alt=\"\" width=\"945\" height=\"630\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086962216218678_1200x630.jpeg 945w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086962216218678_1200x630-300x200.jpeg 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086962216218678_1200x630-768x512.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 945px) 100vw, 945px\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"video-icon\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-50087\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086961418018187_1200x630.jpeg\" alt=\"\" width=\"945\" height=\"630\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086961418018187_1200x630.jpeg 945w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086961418018187_1200x630-300x200.jpeg 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086961418018187_1200x630-768x512.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 945px) 100vw, 945px\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"video-icon\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-50088\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086964578513719_1200x630.jpeg\" alt=\"\" width=\"945\" height=\"630\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086964578513719_1200x630.jpeg 945w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086964578513719_1200x630-300x200.jpeg 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086964578513719_1200x630-768x512.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 945px) 100vw, 945px\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"video-icon\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-50089\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086964431338892_1200x630.jpeg\" alt=\"\" width=\"945\" height=\"630\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086964431338892_1200x630.jpeg 945w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086964431338892_1200x630-300x200.jpeg 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086964431338892_1200x630-768x512.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 945px) 100vw, 945px\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"video-icon\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-50090\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086966511649148_1200x630.jpeg\" alt=\"\" width=\"945\" height=\"630\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086966511649148_1200x630.jpeg 945w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086966511649148_1200x630-300x200.jpeg 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086966511649148_1200x630-768x512.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 945px) 100vw, 945px\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"video-icon\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-50091\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086963354658591_1200x630.jpeg\" alt=\"\" width=\"945\" height=\"630\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086963354658591_1200x630.jpeg 945w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086963354658591_1200x630-300x200.jpeg 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/17683086963354658591_1200x630-768x512.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 945px) 100vw, 945px\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<p><a href=\"https:\/\/video.azertag.az\/site\/video\/290275\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" class=\"img-fluid lazyloaded\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/video_photo\/2026\/1\/1200x630\/1768308786542038409_1200x630.jpeg?v=696645fbb5e10\" alt=\"\u201c\u0130\u00e7ind\u0259n ke\u00e7\u0259n gizli yol X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahilin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131...\u201d - Bak\u0131xanov q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n ma\u011faran\u0131n sirli tarixi V\u0130DEO\" data-src=\"\/files\/video_photo\/2026\/1\/1200x630\/1768308786542038409_1200x630.jpeg?v=696645fbb5e10\" \/><\/a><\/div>\n<div><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201c&#8230; X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahilin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131&#8230;\u201d-\u00a0Bir ma\u011faran\u0131n sirri Az\u0259rbaycan bir \u00e7ox q\u0259dim inanclar\u0131n, mifl\u0259rin v\u0259 dini \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin qovu\u015fdu\u011fu \u00f6lk\u0259dir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 burada \u201cmistik\u201d adland\u0131r\u0131lan \u00e7oxlu m\u0259kanlar m\u00f6vcuddur. Bel\u0259 yerl\u0259rd\u0259n biri&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":50084,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[8,11],"tags":[15130,14066,15,15129],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50083"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50083"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50083\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50092,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50083\/revisions\/50092"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/50084"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}