{"id":50373,"date":"2026-02-25T09:39:21","date_gmt":"2026-02-25T05:39:21","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=50373"},"modified":"2026-02-25T09:39:21","modified_gmt":"2026-02-25T05:39:21","slug":"faktlara-dayanan-tariximiz-abbasqulu-bey-sadlinski-140","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=50373","title":{"rendered":"\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d. ABBASQULU B\u018fY \u015eADL\u0130NSK\u0130 &#8211; 140"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff\">\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d. ABBASQULU B\u018fY \u015eADL\u0130NSK\u0130 &#8211; 140<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=50373\"><span style=\"color: #000080\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a>\u2013 un<strong>\u00a0\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d\u00a0<\/strong>layih\u0259si t\u0259qdim edir.<\/p>\n<div class=\"html-div xdj266r x14z9mp xat24cr x1lziwak xexx8yu xyri2b x18d9i69 x1c1uobl\">\n<div class=\"html-div xdj266r x14z9mp xat24cr x1lziwak xexx8yu xyri2b x18d9i69 x1c1uobl\" dir=\"auto\">\n<div class=\"html-div xdj266r x14z9mp xat24cr x1lziwak xexx8yu xyri2b x18d9i69 x1c1uobl\" data-ad-rendering-role=\"story_message\">\n<div class=\"x1l90r2v x1iorvi4 x1g0dm76 xpdmqnj\" data-ad-comet-preview=\"message\" data-ad-preview=\"message\">\n<div class=\"x78zum5 xdt5ytf xz62fqu x16ldp7u\">\n<div class=\"xu06os2 x1ok221b\">\n<div class=\"html-div xdj266r x14z9mp xat24cr x1lziwak xexx8yu xyri2b x18d9i69 x1c1uobl\">\n<div class=\"xdj266r x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs x126k92a\">\n<div dir=\"auto\" style=\"text-align: center\"><strong>M\u0130LL\u0130 M\u00dcBAR\u0130Z\u018f TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u0130N\u00a0\u018fFSAN\u018fV\u0130 XALQ Q\u018fHR\u018fMANI<\/strong><\/div>\n<div dir=\"auto\" style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #333399\"><strong>ABBASQULU B\u018fY \u015eADL\u0130NSK\u0130 &#8211; 140<\/strong><\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<blockquote>\n<div dir=\"auto\">Abbasqulu b\u0259y Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131 ba\u015flayan g\u00fcnd\u0259n indiy\u0259 q\u0259d\u0259r bu soyq\u0131r\u0131m\u0131na l\u0259yaq\u0259tl\u0259 cavab ver\u0259n \u0259n g\u00fccl\u00fc s\u0259rk\u0259rd\u0259miz, \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259ki \u201cerm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman\u201c m\u00fcharib\u0259sinin \u0259fsan\u0259vi xalq q\u0259hr\u0259man\u0131d\u0131r. Abbasqulu b\u0259y \u015eadlinskinin 1917-1921-ci ill\u0259rd\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131, t\u0259cav\u00fczkar erm\u0259ni ordusuna qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil m\u00fcharib\u0259nin miqyas\u0131 v\u0259 siql\u0259ti bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259nd\u0259 bu Mill\u0259tin v\u0259 bu V\u0259t\u0259nin \u00f6vlad\u0131 oldu\u011fun \u00fc\u00e7\u00fcn q\u00fcrur hissi ke\u00e7irm\u0259y\u0259 bil- mirs\u0259n.<\/div>\n<\/blockquote>\n<div dir=\"auto\">Abbasqulu b\u0259y Xanbaba b\u0259y o\u011flu \u015eadlinski 1886-c\u0131 il fevral\u0131n 24-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim \u0130r\u0259van diyar\u0131n\u0131n Vedibasar mahal\u0131ndak\u0131 B\u00f6y\u00fck Vedi k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdu. Onun m\u0259nsub oldu\u011fu \u015eadl\u0131lar tayfas\u0131 Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 parlaq v\u0259 \u015fanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259r yazm\u0131\u015fd\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">&#8230;X\u0259z\u0259r t\u00fcrkl\u0259rinin c\u0259sur s\u0259rk\u0259rd\u0259si \u015ead 626-c\u0131 v\u0259 629-cu ill\u0259rd\u0259 \u201cucu-buca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n\u201d hun-x\u0259z\u0259r qo\u015funu il\u0259 C\u0259nubi Qafqaza y\u00fcr\u00fc\u015f ed\u0259r\u0259k bu b\u00f6lg\u0259ni f\u0259th edir. \u015eadl\u0131lar, y\u0259&#8217;ni \u015ead\u0131n tayfas\u0131na m\u0259nsub olanlar burada qal\u0131b ya\u015fama\u011fa ba\u015flay\u0131rlar.<\/div>\n<div dir=\"auto\">&#8230;10-cu y\u00fczilin ortalar\u0131nda Vedibasar mahal\u0131n\u0131n \u015eadl\u0131 k\u0259ndind\u0259ki \u015eadl\u0131lar tayfas\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259n \u00e7\u0131xan M\u0259h\u0259mm\u0259d yax\u0131nl\u0131qdak\u0131 Dvin (\u0259r\u0259bc\u0259 \u201cD\u0259bil\u201c, el aras\u0131nda \u201cD\u00fcy\u00fcn\u201c) \u015f\u0259h\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k \u015e\u0259ddadil\u0259r (\u015eadl\u0131lar) d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyur. \u015eadl\u0131lar tayfas\u0131 d\u00fcz iki y\u00fcz ild\u0259n art\u0131q b\u00fct\u00fcn C\u0259nubi Qafqazda h\u00f6kmranl\u0131q edirl\u0259r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">&#8230;19-cu y\u00fczilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u015eadl\u0131lar tayfas\u0131n\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131, \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131nm Vedibasar mahal\u0131n\u0131n hakimi Aslan Sultan xanl\u0131\u011f\u0131n \u0259razisini i\u015f\u011fal etm\u0259k ist\u0259y\u0259n \u00e7ar generallar\u0131 P.D.Sisianov, \u0130.V.Qudovi\u00e7, A.P.Yermolov v\u0259 \u0130.F.Paskevi\u00e7l\u0259 m\u00fcxt\u0259lif ill\u0259rd\u0259 d\u00f6\u015f-d\u00f6\u015f\u0259 dayan\u0131r, \u00f6z xalqm\u0131 \u015f\u0259r\u0259fsiz m\u0259\u011flubiyy\u0259td\u0259n v\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131ndan d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 xilas edir. \u0130\u015f o yer\u0259 g\u0259lib \u00e7\u0131x\u0131r ki, yenilm\u0259z \u0130r\u0259van qalas\u0131n\u0131 ax\u0131r ki, f\u0259th ed\u0259n Paskevi\u00e7 qeydl\u0259rind\u0259 Aslan Sultan\u0131 \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 v\u0259 m\u00fcdrik a\u011fsaqqal\u201d adland\u0131rmaqdan \u00f6z\u00fcn\u00fc saxlaya bilmir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">&#8230;N\u0259hay\u0259t, 20-ci y\u00fczilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Vedibasar mahal\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131 \u00fcz\u0259rini erm\u0259ni-da\u015fnak t\u0259cav\u00fcz\u00fc t\u0259hl\u00fck\u0259si alanda \u015eadl\u0131lar tayfas\u0131n\u0131n layiqli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, Aslan Sultanm o\u011ful n\u0259v\u0259si Xanbaba b\u0259yin o\u011flu Abbasqulu b\u0259y \u015eadlinski ir\u0259li \u00e7\u0131xaraq 1917-ci ilin dekabr\u0131nda Vedibasarda milli h\u00f6kum\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259tin nizami ordusunu yarad\u0131r. H\u0259min hadis\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r \u0130r\u0259van q\u0259zas\u0131n\u0131n Vedi nahiy\u0259sinin r\u0259isi olan 32 ya\u015fl\u0131 g\u0259nc Abbasqulu b\u0259y q\u0131sa vaxtda b\u00fct\u00fcn Vedibasar\u0131 yumruq kimi birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k mahala h\u0259m inzibati (Vedibasar Komit\u0259sinin s\u0259dri), h\u0259m d\u0259 h\u0259rbi r\u0259hb\u0259rliyi (\u201cM\u00fcbariz d\u0259st\u0259\u201cnin komandan\u0131) \u00f6z \u0259lin\u0259 al\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Abbasqulu b\u0259y h\u0259rbi v\u0259 idar\u0259\u00e7ilik i\u015fl\u0259rini m\u00fck\u0259mm\u0259l bilm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259t\u00e7i idi. O, b\u00fct\u00fcn Qafqazda, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 v\u0259 \u0130randa ged\u0259n ictimai-siyasi prosesl\u0259ri ard\u0131c\u0131l izl\u0259yir, Nax\u00e7\u0131van, \u0130r\u0259van v\u0259 Bak\u0131 il\u0259 daim \u0259laq\u0259 saxlay\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">1918-ci ilin ilk ay\u0131nda \u0130r\u0259van vilay\u0259tind\u0259 da\u015fnaklarm daha da f\u0259alla\u015fmas\u0131 Vedibasar mahal\u0131nda da sabitliyi pozur. Silahl\u0131 da\u015fnaklar\u0131n vilay\u0259tin m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndl\u0259rin\u0259 basq\u0131nlar\u0131 art\u0131q sistemli \u015f\u0259kil al\u0131r. Erm\u0259nil\u0259r k\u0259ndl\u0259r\u0259 q\u0259f\u0131ld\u0259n h\u00fccum edir, dinc \u0259haliy\u0259 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 divan tutur, onlar\u0131 q\u0131l\u0131ncdan ke\u00e7irir,<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u018fhalinin var-d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini talay\u0131b apar\u0131r, evl\u0259rin\u0259, m\u00fclkl\u0259rin\u0259 od vurub yand\u0131r\u0131rlar. Faci\u0259nin miqyas\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u0259h\u015f\u0259ti il\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 bir fakt\u0131 xat\u0131rlatmaq yet\u0259rinc\u0259dir ki, \u0130r\u0259van hadis\u0259l\u0259ri o vaxt Zaqafqaziya seyminin 5 fevral, 7 fevral, 19 fevral v\u0259 20 fevral 1918-ci il tarixli iclaslar\u0131nda b\u00f6y\u00fck h\u0259y\u0259can v\u0259 narahatl\u0131qla m\u00fczakir\u0259 olunmu\u015f v\u0259 Seym v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 yerind\u0259c\u0259 tan\u0131\u015f olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130r\u0259vana n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tl\u0259ri g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi. H\u0259min n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tl\u0259rind\u0259n birinin \u2013 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 \u0130stintaq Komissiyas\u0131n\u0131n tarixi aray\u0131\u015f\u0131ndan ayd\u0131n olur ki, 1918-ci ilin mart\u0131nad\u0259k \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n \u0130r\u0259van, S\u00fcrm\u0259li, E\u00e7mi\u0259dzin v\u0259 Yeni Bayazid q\u0259zalar\u0131nda 197 m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndi darmada\u011f\u0131n edilmi\u015f, bu k\u0259ndl\u0259rd\u0259 ya\u015fayan 135 min n\u0259f\u0259r \u0259halinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259f\u0131nd\u0259n q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, sa\u011f qalanlar is\u0259 qa\u00e7\u0131b \u0259traf b\u00f6lg\u0259l\u0259r\u0259 \u2013 Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r torpaqlar\u0131na, yaxud qon\u015fu T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 v\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycana s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015flar.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Maraql\u0131d\u0131r ki, h\u0259min 197 k\u0259ndin aras\u0131nda Vedibasar mahal\u0131n\u0131n bir k\u0259ndinin bel\u0259 ad\u0131na rast g\u0259lmirik. M\u0259s\u0259l\u0259 ondad\u0131r ki, erm\u0259nil\u0259r \u0130r\u0259van\u0131n c\u0259mi 30-35 kilometrliyind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Vedibasar mahal\u0131na soxulma\u011fa h\u0259l\u0259 c\u0259sar\u0259t etmirdil\u0259r. Abbasqulu b\u0259yin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi Vedibasar silahl\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdaf\u0131\u0259 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin g\u00fcn-g\u00fcnd\u0259n g\u00fccl\u0259nm\u0259si da\u015fnak h\u00f6kum\u0259tini art\u0131q \u0259m\u0259lli-ba\u015fl\u0131 narahat etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Vedibasar erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn bir d\u0259 ona g\u00f6r\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259yi idi ki, bu mahal m\u00fch\u00fcm strateji n\u00f6qt\u0259d\u0259 \u2013 \u0130r\u0259vanla Nax\u00e7\u0131van arasmda yerl\u0259\u015firdi v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Nax\u00e7\u0131van\u0131 Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirm\u0259k x\u0259yal\u0131na ciddi mane\u00e7ilik t\u00f6r\u0259dirdi. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, Vedibasar mahal\u0131 h\u0259m d\u0259 \u0130r\u0259vanla D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z-Z\u0259ng\u0259zur mahallar\u0131 aras\u0131nda yerl\u0259\u015fm\u0259kl\u0259 h\u0259r iki istiqam\u0259td\u0259 (\u0130r\u0259van-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z v\u0259 \u0130r\u0259van-Nax\u00e7\u0131van) c\u0259ml\u0259\u015fmi\u015f da\u015fnak h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin h\u0259lledici m\u0259qamlarda bir-birin\u0259 yax\u0131nla\u015fmas\u0131na imkan vermirdi.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bunu n\u0259z\u0259r\u0259 alan da\u015fnaklar Abbasqulu b\u0259yl\u0259 dil tapma\u011fa \u00e7ox c\u0259hd edirdil\u0259r. H\u0259r d\u0259f\u0259 \u0259ll\u0259ri bo\u015fa \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131ndan 1918-ci ilin may ay\u0131n\u0131n ortalar\u0131nda erm\u0259nil\u0259r Vedibasar\u0131n Millid\u0259r\u0259 k\u0259ndl\u0259rin\u0259 ilk m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil h\u00fccuma ke\u00e7irl\u0259r. Lakin da\u015fnak Artu\u015fun quldur d\u0259st\u0259si Abbasqulu b\u0259yin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda Vedibasar q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259f\u0131nd\u0259n darmada\u011f\u0131n edilir. Millid\u0259r\u0259 k\u0259ndl\u0259rinin bir hiss\u0259si erm\u0259ni ba\u015fk\u0259s\u0259nl\u0259ri t\u0259r\u0259f\u0131nd\u0259n xaraba qoyulur&#8230;<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u0130lk m\u0259\u011flubiyy\u0259td\u0259n quduzla\u015fan erm\u0259nil\u0259r h\u0259min il may\u0131n ax\u0131rlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Vedibasar mahal\u0131 v\u0259 onun ba\u015f k\u0259ndi B\u00f6y\u00fck Vedi \u00fcz\u0259rin\u0259 irimiqyasl\u0131 h\u00fccum t\u0259\u015fkil edirl\u0259r. B\u00f6y\u00fck Vedinin \u015fimal\u0131ndak\u0131 A\u011fda\u011f da\u011f\u0131ndan k\u0259nd\u0259 top m\u0259rmil\u0259ri ya\u011fd\u0131r\u0131l\u0131r. Eyni zamanda rayonun \u0259razisini ikiy\u0259 b\u00f6l\u0259n d\u0259mir yolu x\u0259ttinin Q\u0259m\u0259rli-D\u0259v\u0259li stansiyalar\u0131 aras\u0131nda h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r\u0259 m\u0259xsus zirehli qatar \u0259traf k\u0259ndl\u0259ri top v\u0259 pulemyot at\u0259\u015fin\u0259 tutur. Da\u015fnak Artu\u015fun d\u0259st\u0259l\u0259ri yenid\u0259n B\u00f6y\u00fck Vediy\u0259 soxulma\u011fa c\u0259hd edir. Vedibasar k\u0259ndl\u0259rinin bir hiss\u0259si, B\u00f6y\u00fck Vedinin is\u0259 yar\u0131s\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259f\u0131nd\u0259n yand\u0131r\u0131l\u0131r. Lakin quvv\u0259l\u0259rin b\u0259rab\u0259r olmad\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 Abbasqulu b\u0259yin b\u00f6y\u00fck s\u0259rk\u0259rd\u0259lik bacar\u0131\u011f\u0131 say\u0259sind\u0259 vedibasarl\u0131lar erm\u0259nil\u0259ri mahal\u0131n \u0259razisind\u0259n yen\u0259 d\u0259 qovub \u00e7\u0131xarma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q olurlar. H\u0259min d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 erm\u0259nil\u0259r canl\u0131 q\u00fcvv\u0259 v\u0259 h\u0259rbi sursat sar\u0131dan xeyli itki verirl\u0259r. M\u00fchasir\u0259y\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f erm\u0259ni zirehli qatar\u0131ndan vedibasarl\u0131lar bir \u0259d\u0259d topu \u00e7\u0131xar\u0131b q\u0259nim\u0259t g\u00f6t\u00fcr\u00fcrl\u0259r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">1918-ci ilin iyulunda da\u015fnak komandirl\u0259ri, Dronun, Aram pa\u015fan\u0131n, D\u0259li Kazonun mauzer\u00e7il\u0259ri v\u0259 Bek-Pirimovun da\u015fnak alay\u0131 B\u00f6y\u00fck Vedi k\u0259ndi \u00fcz\u0259rin\u0259 yenid\u0259n h\u00fccuma ke\u00e7irl\u0259r. Yenid\u0259n m\u0259\u011flub olan erm\u0259ni q\u00fcvv\u0259l\u0259ri nizams\u0131z \u015f\u0259kild\u0259 geri \u00e7\u0259kil\u0259rk\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 top, s\u0259kkiz pulemyot, \u00e7oxlu sayda t\u00fcf\u0259ng v\u0259 patron qoyub qa\u00e7\u0131rlar.<\/div>\n<div dir=\"auto\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 m\u0259\u011flub olub, Araz \u00e7ay\u0131n\u0131 ke\u00e7\u0259r\u0259k Nax\u00e7\u0131vana soxulmu\u015f \u201cVan\u201d v\u0259 \u201cSasun\u201d da\u015fnak alaylar\u0131 Andronikin \u0259mri il\u0259 1918-ci ilin dekabr-1919-cu ilin yanvar aylar\u0131nda Vedibasar\u0131n \u015eahabl\u0131, Q\u0259dirli, Qaraxa\u00e7 v\u0259 b. k\u0259ndl\u0259rin\u0259 basq\u0131n edib burada misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259r t\u00f6r\u0259dir, dinc \u0259halini ayr\u0131-ayr\u0131 binalara y\u0131\u011f\u0131b diri-diri yand\u0131r\u0131rlar. Hadis\u0259 yerin\u0259 \u00e7atan vedibasarl\u0131lar \u2013 Abbasqulu b\u0259yin, x\u00fcsusil\u0259 K\u0259rb\u0259lay\u0131 \u0130smay\u0131l\u0131n d\u0259st\u0259l\u0259ri erm\u0259nil\u0259ri xeyli t\u0259l\u0259fata u\u011fradaraq k\u0259ndl\u0259rd\u0259n vurub \u00e7\u0131xar\u0131rlar.<\/div>\n<div dir=\"auto\">1919-cu ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 milliy\u0259tc\u0259 erm\u0259ni olan polkovnik Doluxanovun v\u0259 Bek-Primovun B\u00f6y\u00fck Vedi \u00fcz\u0259rin\u0259 yeni h\u00fccumu olur. Abbasqulu b\u0259y bu d\u0259f\u0259 d\u0259 onlar\u0131 m\u0259\u011flub edib geri oturdur.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u018fli h\u0259r yerd\u0259n \u00fcz\u00fcl\u0259n da\u015fnak h\u00f6kum\u0259ti b\u00f6lg\u0259d\u0259ki ingilis-amerikan missiyas\u0131n\u0131 qaba\u011fa verir. \u0130ngilisl\u0259r Abbasqulu b\u0259yd\u0259n silah\u0131 yer\u0259 qoyub da\u015fnak h\u00f6kum\u0259tin\u0259 tabe olma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edirl\u0259r. Lakin Abbasqulu b\u0259y onlar\u0131 tan\u0131maq bel\u0259 ist\u0259m\u0259diyini bildirib, ingilis n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini B\u00f6y\u00fck Vedid\u0259n qovur.<\/div>\n<div dir=\"auto\">1919-cu ilin iyun-iyul aylar\u0131nda da\u015fnak h\u00f6kum\u0259ti polkovnik Aprosimovun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Vedibasar mahal\u0131n\u0131n ba\u015f k\u0259ndi olan B\u00f6y\u00fck Vedi \u00fcz\u0259rin\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259f\u0259 h\u00fccum t\u0259\u015fkil edir. B\u00f6lg\u0259y\u0259 da\u015fnaklar\u0131n x\u00fcsusi c\u0259za d\u0259st\u0259l\u0259ri g\u00f6nd\u0259rilir. Erm\u0259ni q\u00fcvv\u0259l\u0259ri il\u0259 Vedibasar m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259ri \u00fcz-\u00fcz\u0259 dayan\u0131r. Erm\u0259nil\u0259r \u0259vv\u0259lki d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f 21 erm\u0259ni zabiti \u0259v\u0259zin\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcs\u0259lman t\u0259r\u0259fd\u0259n 24 h\u00f6rm\u0259tli \u015f\u0259xsin onlara t\u0259slim edilm\u0259si v\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f olana q\u0259d\u0259r tax\u0131l\u0131 y\u0131\u011fmamaq t\u0259l\u0259bi il\u0259 vedibasarl\u0131lara ultimatum g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r. Abbasqulu b\u0259y bu ultimatuma at\u0259\u015fl\u0259 cavab verir. Bu d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 vedibasarl\u0131lar 4 pulemyot, 400 t\u00fcf\u0259ng q\u0259nim\u0259t g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, erm\u0259nil\u0259r is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 200-d\u0259n \u00e7ox \u0259sg\u0259r, 10 zabit, 2 top, 8 pulemyot itirirl\u0259r. H\u0259min d\u00f6y\u00fc\u015f haqq\u0131nda \u0130r\u0259vandan Bak\u0131ya \u2013 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 m\u0259lumat ver\u0259n M\u0259h\u0259mm\u0259d xan T\u0259kinski b\u00f6y\u00fck q\u00fcrurla yazm\u0131\u015fd\u0131: \u201cB\u00f6y\u00fck vedilil\u0259r erm\u0259ni polkunu tamamil\u0259 darmada\u011f\u0131n etdil\u0259r v\u0259 polk, dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn hey\u0259tini itirdi\u201d.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bu g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f m\u0259\u011flubiyy\u0259td\u0259n sonra erm\u0259ni h\u0259rbi komandanl\u0131\u011f\u0131 Vedibasar \u00fcz\u0259rin\u0259 yeni h\u00fccum haz\u0131rlamaq v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcdafi\u0259 nazirinin m\u00fcavini Droya x\u00fcsusi tap\u015f\u0131r\u0131q v\u0259 laz\u0131mi s\u0259lahiyy\u0259t verir. Dro yax\u015f\u0131 t\u0259lim g\u00f6rm\u00fc\u015f v\u0259 silahlanm\u0131\u015f nizami qo\u015funla yana\u015f\u0131, pe\u015f\u0259kar da\u015fnak mauzer\u00e7il\u0259rini d\u0259 h\u00fccuma c\u0259lb edir. O, tezlikl\u0259 Vedibasar mahal\u0131na od vurub, B\u00f6y\u00fck Vedi k\u0259ndinin k\u00fcl\u00fcn\u00fc g\u00f6y\u0259 sovuraca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 da\u015fnak h\u00f6kum\u0259tin\u0259 s\u00f6z verir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti da\u015fnaklar\u0131n Vedibasara bu h\u00fccumunun qar\u015f\u0131sm\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ararat Respublikas\u0131na r\u0259smi nota verir. Lakin qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259f bu notan\u0131 r\u0259dd edir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Abbasqulu b\u0259y v\u0259ziyy\u0259tin a\u011f\u0131rl\u0131\u011fm\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq da\u015fnaklarla B\u00f6y\u00fck Vedi k\u0259ndinin i\u00e7ind\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 girm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lir. \u018flb\u0259yaxa d\u00f6y\u00fc\u015f bir ne\u00e7\u0259 saat davam edir. Abbasqulu b\u0259yin g\u00fccl\u00fc h\u0259rbi taktikas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 q\u0259fil \u0259ks-h\u00fccuma ke\u00e7\u0259n vedibasarl\u0131lar erm\u0259nil\u0259ri b\u00fct\u00fcn c\u0259bh\u0259 boyu qa\u00e7ma\u011fa m\u0259cbur edirl\u0259r. S\u0259h\u0259r\u0259 yax\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015f vedibasarl\u0131lar\u0131n tam q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131r. O vaxtlar Nax\u00e7\u0131van Milli Komit\u0259sinin katibi olmu\u015f M.B.\u018fliyevin xatir\u0259l\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nirik ki, bu d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 \u201cerm\u0259nil\u0259r 1000-d\u0259n ziyad\u0259 t\u0259l\u0259fat verib, 6 pulemyot, 8 araba \u0259rzaq, 4 araba fi\u015f\u0259ng m\u00fcs\u0259lmanlar \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259nim\u0259t buraxm\u0131\u015flar\u201d.<\/div>\n<div dir=\"auto\">1920-ci ilin may-iyun aylar\u0131nda da\u015fnaklar\u0131n Nax\u00e7\u0131van v\u0259 D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259zd\u0259 apard\u0131qlar\u0131 geni\u015f h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar B\u00f6y\u00fck Vedi k\u0259ndini tamamil\u0259 m\u00fchasir\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 sal\u0131r. F\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259ni h\u00f6kum\u0259ti, n\u0259hay\u0259t, B\u00f6y\u00fck Vedini i\u015f\u011fal etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n onun \u00fcz\u0259rin\u0259 qo\u015fun yeridir. B\u00fct\u00fcn g\u00fcn \u0259rzind\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f gedir. H\u0259rbi sursat\u0131n t\u00fck\u0259ndiyini g\u00f6r\u0259n Abbasqulu b\u0259y m\u00fchasir\u0259ni yararaq Vedibasar camaat\u0131n\u0131 sa\u011f-salamat Nax\u00e7\u0131vana, oradan da C\u0259nubi Az\u0259rbaycana aparmal\u0131 olur.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u0259n sonra Nax\u00e7\u0131vanda Sovet hakimiyy\u0259ti qurulur. Da\u015fnaklara qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011f\u0131n \u00e7ox \u00e7\u0259tin olaca\u011fm\u0131 g\u00f6r\u0259n Nax\u00e7\u0131van bol\u015fevikl\u0259ri 1920-ci ilin sentyabr\u0131nda M\u0259r\u0259nd \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 Abbasqulu b\u0259yin yan\u0131na n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r g\u00f6nd\u0259rib, onu Nax\u00e7\u0131vana d\u0259v\u0259t edirl\u0259r. Bu d\u0259v\u0259ti q\u0259bul edib, Nax\u00e7\u0131vana g\u0259l\u0259n Abbasqulu b\u0259y burada \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 tabor\u201c ad\u0131 il\u0259 \u00f6z \u0259vv\u0259lki ordusunu b\u0259rpa edir, 1920-1921-ci ill\u0259rd\u0259 Nax\u00e7\u0131van-\u015e\u0259rur-Vedibasar-Q\u0259m\u0259rli-\u0130r\u0259van v\u0259 Vedibasar-\u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z-Z\u0259ng\u0259zur c\u0259bh\u0259l\u0259rind\u0259 da\u015fnak h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin m\u0259hv edilm\u0259sind\u0259 v\u0259 Nax\u00e7\u0131van, Erm\u0259nistan \u0259razil\u0259rind\u0259n tamamil\u0259 qovulub \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131nda misilsiz rol oynay\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bu xidm\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 1921-ci il aprelin 25-d\u0259 Abbasqulu b\u0259y \u015eadlinski v\u0259 onun 18 n\u0259f\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcs\u00fc \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 Bayraq\u201d ordeni il\u0259 t\u0259ltif edilirl\u0259r. V\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Abbasqulu b\u0259y v\u0259 b\u00fct\u00fcn \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 tabor\u201d Nax\u00e7\u0131vanda qalaraq vilay\u0259tin s\u0259rh\u0259dl\u0259rini qoruyur. Bu vaxt Abbasqulu b\u0259y Nax\u00e7\u0131van qarnizona r\u0259hb\u0259rlik edir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Lakin erm\u0259nil\u0259r Abbasqulu b\u0259yin da\u015fnaklara etdikl\u0259rini ona he\u00e7 vaxt ba\u011f\u0131\u015flam\u0131rlar. 1930-cu il mart\u0131n 3-d\u0259 erm\u0259ni qur\u011fusu il\u0259 qol\u00e7omaq qiyam\u0131n\u0131 dinc yolla yat\u0131rmaq ad\u0131 alt\u0131nda qa\u00e7aqlar\u0131n d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sin\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n Abbasqulu b\u0259y da\u011flarda q\u0259ddarl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirilir.<\/div>\n<div dir=\"auto\" style=\"text-align: center\">* * *<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bu il fevral\u0131n 24-d\u0259 Abbasqulu b\u0259y \u015eadlinskinin anadan olmas\u0131n\u0131n 140 illiyi tamam oldu. B\u00fct\u00fcn bunlar Abbasqulu b\u0259yin tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259ti v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli-azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sind\u0259ki xidm\u0259tl\u0259ri bar\u0259d\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 y\u0131\u011fcam qeydl\u0259rdir. Lakin m\u0259nc\u0259, bu qeydl\u0259r \u00f6z\u00fc bel\u0259 kifay\u0259tdir ki, Abbasqulu b\u0259yin n\u0259 s\u0259viyy\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259t\u0259 layiq tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259timiz oldu\u011funu biz ham\u0131m\u0131z d\u0259rk ed\u0259 bil\u0259k. Bunu d\u0259rk etm\u0259yimiz bizim f\u0259zil\u0259timiz, Abbasqulu b\u0259yin xatir\u0259sin\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259yimiz h\u0259r hans\u0131 h\u00f6rm\u0259t is\u0259 onun tarixi-m\u0259n\u0259vi haqq\u0131d\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<div dir=\"auto\"><em><strong>\u018fziz \u018fL\u018fKB\u018fRL\u0130<\/strong><\/em><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\"><strong>Mill\u0259t v\u0259kili, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131 \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259dri, filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent\u00a0<\/strong><\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<div dir=\"auto\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-50375\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/641683940_25966080363044833_4391595302071353311_n.jpg\" alt=\"\" width=\"624\" height=\"918\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/641683940_25966080363044833_4391595302071353311_n.jpg 624w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/641683940_25966080363044833_4391595302071353311_n-204x300.jpg 204w\" sizes=\"(max-width: 624px) 100vw, 624px\" \/><\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-50377\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/642759708_25966080589711477_7497502030968220107_n.jpg\" alt=\"\" width=\"785\" height=\"589\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/642759708_25966080589711477_7497502030968220107_n.jpg 785w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/642759708_25966080589711477_7497502030968220107_n-300x225.jpg 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/642759708_25966080589711477_7497502030968220107_n-768x576.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 785px) 100vw, 785px\" \/><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d. ABBASQULU B\u018fY \u015eADL\u0130NSK\u0130 &#8211; 140 &#8220;\u0130NFONEWS&#8221;\u2013 un\u00a0\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d\u00a0layih\u0259si t\u0259qdim edir. M\u0130LL\u0130 M\u00dcBAR\u0130Z\u018f TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u0130N\u00a0\u018fFSAN\u018fV\u0130 XALQ Q\u018fHR\u018fMANI ABBASQULU B\u018fY \u015eADL\u0130NSK\u0130 &#8211; 140 Abbasqulu b\u0259y Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 erm\u0259ni&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":50374,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,4263,8,11],"tags":[4846,15208,5683,15],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50373"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50373"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50373\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50378,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50373\/revisions\/50378"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/50374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50373"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50373"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50373"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}