{"id":50550,"date":"2026-04-27T11:25:28","date_gmt":"2026-04-27T07:25:28","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=50550"},"modified":"2026-04-27T11:25:28","modified_gmt":"2026-04-27T07:25:28","slug":"erm%c9%99ni-vandalizmi-qarabagda-h%c9%99r-yerd%c9%99-izl%c9%99nilirdi-p%c9%99rviz-qasimov","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=50550","title":{"rendered":"&#8220;Erm\u0259ni vandalizmi Qaraba\u011fda h\u0259r yerd\u0259 izl\u0259nilirdi&#8221; &#8211; P\u0259rviz Qas\u0131mov"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff\">&#8220;Erm\u0259ni vandalizmi Qaraba\u011fda h\u0259r yerd\u0259 izl\u0259nilirdi&#8221; &#8211; P\u0259rviz Qas\u0131mov<\/span><\/p>\n<blockquote><p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda qalib Az\u0259rbaycan Ordusu torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 azad etdikd\u0259n sonra vaxtil\u0259 i\u015f\u011fal alt\u0131nda olmu\u015f \u0259razil\u0259rimizd\u0259 yenid\u0259n elmi-t\u0259dqiqat v\u0259 b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri canland\u0131. Bu t\u0259dqiqatlarda i\u015ftirak ed\u0259n ilk arxeoloqlar olaraq qalib xalq\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri kimi q\u0259lbimizd\u0259 sevincl\u0259 yana\u015f\u0131, k\u0259d\u0259r hissi d\u0259 var idi. Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda Az\u0259rbaycan arxeoloqlar\u0131n\u0131n v\u0259 antropoloqlar\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n v\u0259h\u015filiyin\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f \u0259z\u0259li yurdlar\u0131m\u0131z\u0131n ac\u0131nacaql\u0131 bir m\u0259nz\u0259r\u0259si a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 bu ac\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131 ifad\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00f6z tapmaq \u00e7\u0259tindir.<\/p><\/blockquote>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=50550\"><span style=\"color: #000080\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a> x\u0259b\u0259r verir ki, bu fikrl\u0259ri AZ\u018fRTAC-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda AMEA Arxeologiya v\u0259 Antropologiya \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent P\u0259rviz Qas\u0131mov s\u00f6yl\u0259yib. O bildirib ki, erm\u0259ni vandalizmi h\u0259r yerd\u0259 izl\u0259nilirdi. \u00dcz\u0259rlikt\u0259p\u0259 orta Tunc d\u00f6vr\u00fc m\u0259sk\u0259nind\u0259 elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcnd\u0259n biz\u0259 ayd\u0131n oldu ki, t\u0259p\u0259nin \u00fcz\u0259rind\u0259ki son orta \u0259srl\u0259r\u0259 aid m\u00fcs\u0259lman q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131nda b\u00fct\u00fcn q\u0259birl\u0259rin sin\u0259 v\u0259 ba\u015f da\u015flar\u0131 m\u0259hv edilib. Yaln\u0131z bir ba\u015f da\u015f\u0131n\u0131n ki\u00e7ik fraqmentin\u0259 rast g\u0259lindi.<\/p>\n<p>M\u00fcsahibimiz qeyd edib ki, A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Qaraba\u011f xanlar\u0131n\u0131n n\u0259sli s\u0259rdab\u0259l\u0259rinin, A\u011fdam\u0131n XIX v\u0259 XX \u0259sr tan\u0131nm\u0131\u015f ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n, d\u00f6vl\u0259t adamlar\u0131n\u0131n v\u0259 din xadiml\u0259rinin q\u0259birl\u0259rinin oldu\u011fu \u0130mar\u0259td\u0259 erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n t\u00f6r\u0259tdiyi d\u0259h\u015f\u0259tli vandalizm aktlar\u0131 qeyd edildi: \u201cQaraba\u011f xanlar\u0131n\u0131n t\u00fcrb\u0259l\u0259rind\u0259n birinin g\u00fcnb\u0259zi partlad\u0131l\u0131b, dig\u0259r d\u00f6rd t\u00fcrb\u0259 donuz damlar\u0131 kimi istifad\u0259 edilib. \u0130\u015f\u011fal\u0131n ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259n erm\u0259nil\u0259r \u0259razid\u0259ki b\u00fct\u00fcn q\u0259birl\u0259ri da\u011f\u0131tma\u011fa, talan etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131blar. T\u0259qrib\u0259n 30 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 bu da\u011f\u0131nt\u0131lar t\u0259bii prosesl\u0259rin (k\u00fcl\u0259k, ya\u011f\u0131nt\u0131lar, \u00e7\u00f6km\u0259 v\u0259 d.) n\u0259tic\u0259sind\u0259 torpaq qat\u0131 il\u0259 \u00f6rt\u00fckd\u00fcy\u00fcnd\u0259n el\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcrat yaran\u0131rd\u0131 ki, \u0259razid\u0259 q\u0259biristanl\u0131q olmay\u0131b. Amma t\u0259dqiqatlar \u00fcmumilikd\u0259 \u0259razid\u0259 213 q\u0259biri m\u00fc\u0259yy\u0259n etdi. Onlardan 18-i t\u00fcrb\u0259l\u0259r daxilind\u0259 d\u00f6\u015f\u0259m\u0259 alt\u0131nda oldu\u011fundan, bu q\u0259birl\u0259r toxunulmaz qal\u0131blar. T\u00fcrb\u0259l\u0259rd\u0259n k\u0259nar 195 q\u0259birin ba\u015f da\u015flar\u0131 v\u0259 sin\u0259 da\u015flar\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. XX \u0259sr\u0259 aid b\u0259zi q\u0259birl\u0259rd\u0259ki m\u0259rm\u0259r \u00f6rt\u00fckl\u0259rin qopar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fahidi olduq. Eynil\u0259 d\u0259, XX \u0259sr q\u0259birl\u0259rin bir ne\u00e7\u0259sin\u0259 talan m\u0259qs\u0259dil\u0259 ba\u015f hiss\u0259d\u0259n m\u00fcdaxil\u0259 olunmu\u015fdu. Eyni zamanda, talan m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f q\u0259birl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f insan qal\u0131qlar\u0131 p\u0259rak\u0259nd\u0259 halda \u0259trafa s\u0259p\u0259l\u0259nmi\u015fdi. Talan\u0131n m\u0259qs\u0259di qiym\u0259tli metaldan olan di\u015f protezl\u0259rinin o\u011furlanmas\u0131 idi\u201d.<\/p>\n<p>O qeyd edib ki, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar q\u0259bir ba\u015f v\u0259 sin\u0259 da\u015flar\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tini q\u0259biristanl\u0131q \u0259razisind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131b tikinti material\u0131 kimi istifad\u0259 edirdil\u0259r. H\u0259tta q\u0259biristanl\u0131qdan k\u0259narda, A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rinin da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f evl\u0259rinin \u00f6z\u00fcl qal\u0131qlar\u0131nda ibar\u0259t olan m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rinin birind\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f q\u0259bir da\u015flar\u0131na rast g\u0259linmi\u015fdi. Q\u0259biristanl\u0131q \u0259razisind\u0259 a\u015fkar edil\u0259n s\u0131nd\u0131r\u0131lan v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 par\u00e7aya b\u00f6l\u00fcn\u0259n ba\u015fda\u015f\u0131lar p\u0259rak\u0259nd\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259ndiyi \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n hans\u0131 q\u0259bird\u0259n qopar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00e7ox \u00e7\u0259tindir.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0130mar\u0259t kompleksind\u0259 t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri aparan arxeoloji ekspedisiya t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259birl\u0259rin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 v\u0259 talan faktlar\u0131 A\u011fdam C\u00fcm\u0259 m\u0259scidinin \u015f\u0259rq divar\u0131n\u0131n d\u0131\u015far\u0131 \u0259razisind\u0259 olan q\u0259birl\u0259rd\u0259 d\u0259 qeyd edildi. Burada sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 A\u011fdam\u0131n seyidl\u0259ri d\u0259fn edilmi\u015fdi. Onlar\u0131n q\u0259birl\u0259rinin ham\u0131s\u0131na ba\u015f t\u0259r\u0259fd\u0259n talan m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 olunmu\u015fdu.<\/p>\n<p>Xocal\u0131dak\u0131 Tunc d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid kurqan v\u0259 torpaq q\u0259birl\u0259rl\u0259 z\u0259ngin tarixi nekropol \u0259razisind\u0259, h\u0259m\u00e7inin orta \u0259srl\u0259r\u0259 v\u0259 m\u00fcasir d\u00f6vr\u0259 aid q\u0259birl\u0259r d\u0259 vard\u0131r. Aidiyy\u0259ti t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan monitorinqin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, m\u00fcasir d\u00f6vr az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus 355 q\u0259bird\u0259n 250-sinin ba\u015fda\u015f\u0131 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b, 55 q\u0259birin ba\u015fda\u015f\u0131 v\u0259 sin\u0259da\u015f\u0131na ziyan yetirilib. \u018flli q\u0259bir tam m\u0259hv edilmi\u015fdi. Orada apar\u0131lan ilkin t\u0259dqiqatlar zaman\u0131 erm\u0259ni vandallar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yolun k\u0259nar\u0131na at\u0131lan orta \u0259sr in\u015faat kitab\u0259si a\u015fkar edilib. Kitab\u0259nin \u00fcz\u0259rind\u0259ki m\u0259tn biz\u0259 m\u0259lum olmayan hans\u0131sa tikilinin memar \u018fmir ibn Mahmud t\u0259r\u0259find\u0259n in\u015fa edildiyi g\u00f6st\u0259rilir v\u0259 kitab\u0259nin tarixi 1412-ci il\u0259 (hicri 815-ci il\u0259), A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259ti d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verir. \u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n bu kitab\u0259nin Qaraba\u011fdak\u0131 hans\u0131 in\u015faat abid\u0259sinin \u00fcz\u0259rind\u0259n qopar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k x\u00fcsusi t\u0259dqiqat\u0131n m\u00f6vzusudur.<\/p>\n<p>\u201cA\u011fdamla \u018fsg\u0259ran aras\u0131nda, A\u011fdam-\u015eu\u015fa yolunun \u00fcz\u0259rind\u0259ki v\u0259 sah\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda \u0259n b\u00f6y\u00fck q\u0259biristanl\u0131qlardan biri olan Qara\u011fac\u0131 q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131nda i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131n t\u00f6r\u0259tdiyi vandalizm v\u0259 talan faktlar\u0131 h\u0259l\u0259 tam i\u015fl\u0259nilm\u0259yib. Buradak\u0131 orta \u0259srl\u0259r\u0259 v\u0259 m\u00fcasir d\u00f6vr\u0259 aid q\u0259birl\u0259r dem\u0259k olar ki, istisnas\u0131z da\u011f\u0131nt\u0131ya m\u0259ruz qal\u0131bl. S\u00f6zs\u00fcz ki, aidiyy\u0259ti t\u0259\u015fkilatlar v\u0259 AMEA Arxeologiya v\u0259 Antropologiya \u0130nstitutunun arxeoloqlar\u0131 v\u0259 antropoloqlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n qeydiyyata al\u0131nan bu vandalizm aktlar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 sistemli \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z\u00fcl\u00fcn\u0259d\u0259k b\u00fct\u00fcn k\u0259nd v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri da\u011f\u0131dan i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 rejimin v\u0259 birba\u015fa r\u0259smi \u0130r\u0259van\u0131n g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259ri \u0259sas\u0131nda ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilib. Ayd\u0131nd\u0131r ki, bu siyas\u0259tin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 m\u0259n\u0259vi bax\u0131mdan al\u00e7altmaq, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m irsini yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silm\u0259k m\u0259qs\u0259di dayan\u0131rd\u0131. H\u0259r iki \u00e7irkin m\u0259qs\u0259d beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi aktlarda, 1954-c\u00fc il Haaqa Konvensiyas\u0131n\u0131n m\u00fcdd\u0259alar\u0131nda, UNESCO-nun 2003-c\u00fc il B\u0259yannam\u0259sind\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 cinay\u0259t kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilib\u201d, &#8211; dey\u0259 P.Qas\u0131mov bildirib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Erm\u0259ni vandalizmi Qaraba\u011fda h\u0259r yerd\u0259 izl\u0259nilirdi&#8221; &#8211; P\u0259rviz Qas\u0131mov Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda qalib Az\u0259rbaycan Ordusu torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 azad etdikd\u0259n sonra vaxtil\u0259 i\u015f\u011fal alt\u0131nda&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":50551,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,11,3],"tags":[14699,1292,15256,15],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50550"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50550"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50550\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50552,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50550\/revisions\/50552"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/50551"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50550"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50550"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}