{"id":51263,"date":"2026-08-31T15:36:14","date_gmt":"2026-08-31T11:36:14","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=51263"},"modified":"2026-08-31T15:36:14","modified_gmt":"2026-08-31T11:36:14","slug":"gunebaxanlar-t%c9%99qdim-edir-aysel-qaragozova-davranis-iqtisadiyyati","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=51263","title":{"rendered":"\u201cG\u00dcN\u018fBAXANLAR\u201d t\u0259qdim edir: Aysel Qarag\u00f6zova &#8211; DAVRANI\u015e \u0130QT\u0130SAD\u0130YYATI"},"content":{"rendered":"<p class=\"entry-title\"><span style=\"color: #ffffff\">\u201cG\u00dcN\u018fBAXANLAR\u201d t\u0259qdim edir: Aysel Qarag\u00f6zova &#8211; DAVRANI\u015e \u0130QT\u0130SAD\u0130YYATI<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=51263\"><span style=\"color: #000080\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a> -un <strong>\u201cG\u00dcN\u018fBAXANLAR\u201d\u00a0<\/strong>yay forumunda \u0130QT\u0130SAD\u0130YYAT<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong><em>\u0130nanmaq ist\u0259diyimiz dezinformasiyalar: \u00a0Koqnitiv q\u0259r\u0259zl\u0259rd\u0259n davran\u0131\u015f iqtisadiyyat\u0131na<\/em><\/strong><\/p>\n<p>B\u0259z\u0259n bir m\u0259lumat\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilirik. H\u0259tta etibarl\u0131 m\u0259nb\u0259 onun yanl\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Amma q\u0259rib\u0259dir ki, beynimiz h\u0259min m\u0259lumat\u0131 d\u0259rhal silmir. B\u0259zi hallarda is\u0259, m\u0259lumat\u0131n yaln\u0131\u015f oldu\u011funu bil\u0259-bil\u0259 ba\u015fqalar\u0131na \u00f6t\u00fcr\u00fcr\u00fck. Bunun bir s\u0131ra psixoloji s\u0259b\u0259bl\u0259ri vard\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, fill\u0259rin t\u0259yyar\u0259 il\u0259 c\u00fcc\u0259l\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 da\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda bir hekay\u0259 oxuyanda m\u0259nd\u0259 maraql\u0131 bir hiss yaranm\u0131\u015fd\u0131: bu, sad\u0259c\u0259 informasiya deyildi, emosional olaraq g\u00f6z\u0259l bir hekay\u0259 idi. Onun i\u00e7ind\u0259 qay\u011f\u0131, h\u0259ssasl\u0131q v\u0259 m\u0259rh\u0259m\u0259t vard\u0131. Sonradan m\u0259lumat\u0131n bu formada do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lum olsa da, beynim bir m\u00fcdd\u0259t onu q\u0259bul etm\u0259k ist\u0259m\u0259di. Bu, m\u0259n\u0259 maraql\u0131 bir sual yaratd\u0131:<\/p>\n<p>Biz h\u0259qiq\u0259t\u0259 inan\u0131r\u0131q, yoxsa b\u0259z\u0259n sad\u0259c\u0259 hiss etdiyimiz \u015fey\u0259?<\/p>\n<p>Kahneman\u0131n \u201cC\u0259ld\u00a0 v\u0259 Yava\u015f D\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259\u201d ( Kahneman D. <em>Thinking Fast and Slow, 2021) <\/em>) yana\u015fmas\u0131 bu paradoksu anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm n\u0259z\u0259ri baza yarad\u0131r: insan qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xan h\u0259r m\u0259lumat\u0131 analitik \u015f\u0259kild\u0259 yoxlam\u0131r. \u00c7ox vaxt ilk t\u0259\u0259ss\u00fcrat, tan\u0131\u015fl\u0131q, emosional t\u0259sir v\u0259 m\u0259lumat\u0131n asanl\u0131qla m\u0259naland\u0131r\u0131lmas\u0131 q\u0259rar prosesin\u0259 istiqam\u0259t verir. Dezinformasiya m\u0259hz bu psixoloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n faydalana bil\u0259r. Davran\u0131\u015f iqtisadiyyat\u0131 v\u0259 koqnitiv psixologiya g\u00f6st\u0259rir ki, insan q\u0259rarlar\u0131 yaln\u0131z m\u0259ntiq v\u0259 faktlarla formala\u015fm\u0131r. Emosiyalar, tan\u0131\u015fl\u0131q hissi, t\u0259krar, koqnitiv q\u0259r\u0259zl\u0259r v\u0259 hekay\u0259nin bizd\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 m\u0259na da d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rimiz\u0259 t\u0259sir edir. B\u0259lk\u0259 d\u0259 dezinformasiyan\u0131n \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li t\u0259r\u0259fi onun sad\u0259c\u0259 yanl\u0131\u015f olmas\u0131 deyil. \u018fn t\u0259hl\u00fck\u0259li t\u0259r\u0259fi odur ki, b\u0259z\u0259n do\u011fru olmas\u0131n\u0131 ist\u0259y\u0259c\u0259yimiz q\u0259d\u0259r g\u00f6z\u0259l olur.<\/p>\n<p>Koqnitiv psixologiyan\u0131n <em>confirmation bias<\/em>, <em>illusory truth effect<\/em>, <em>motivated reasoning<\/em> v\u0259 <em>affect heuristic<\/em> kimi anlay\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 davran\u0131\u015f iqtisadiyyat\u0131n\u0131n <em>bounded rationality<\/em>, heuristikalar v\u0259 m\u0259hdud diqq\u0259t yana\u015fmalar\u0131n\u0131 bir araya g\u0259tirdikd\u0259 daha maraql\u0131 m\u0259nz\u0259r\u0259 yaran\u0131r: insan h\u0259r zaman \u0259n do\u011fru m\u0259lumat\u0131 se\u00e7mir. B\u0259z\u0259n onun \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n tan\u0131\u015f, \u0259n emosional v\u0259 \u0259n m\u0259nal\u0131 olan m\u0259lumat\u0131 se\u00e7ir.<\/p>\n<p>Dezinformasiyan\u0131n g\u00fcc\u00fc onun yalan olmas\u0131nda deyil. Onun h\u0259qiq\u0259t kimi hiss etdirilm\u0259sind\u0259dir.<\/p>\n<p><em><strong>Aysel Qarag\u00f6zova\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti (UNEC) Karyera Planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u0130nki\u015faf\u0131 kafedras\u0131 m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-51258\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/WhatsApp-Image-2026-08-29-at-19.02.53.jpeg\" alt=\"\" width=\"1600\" height=\"900\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/WhatsApp-Image-2026-08-29-at-19.02.53.jpeg 1600w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/WhatsApp-Image-2026-08-29-at-19.02.53-300x169.jpeg 300w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/WhatsApp-Image-2026-08-29-at-19.02.53-1024x576.jpeg 1024w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/WhatsApp-Image-2026-08-29-at-19.02.53-768x432.jpeg 768w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/WhatsApp-Image-2026-08-29-at-19.02.53-1536x864.jpeg 1536w\" sizes=\"(max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cG\u00dcN\u018fBAXANLAR\u201d t\u0259qdim edir: Aysel Qarag\u00f6zova &#8211; DAVRANI\u015e \u0130QT\u0130SAD\u0130YYATI &#8220;\u0130NFONEWS&#8221; -un \u201cG\u00dcN\u018fBAXANLAR\u201d\u00a0yay forumunda \u0130QT\u0130SAD\u0130YYAT \u0130nanmaq ist\u0259diyimiz dezinformasiyalar: \u00a0Koqnitiv q\u0259r\u0259zl\u0259rd\u0259n davran\u0131\u015f iqtisadiyyat\u0131na B\u0259z\u0259n bir m\u0259lumat\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilirik. H\u0259tta etibarl\u0131 m\u0259nb\u0259 onun&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":51264,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,2,4263,11],"tags":[7950,11664,15,11919],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51263"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51263"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51263\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51265,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51263\/revisions\/51265"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51264"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51263"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51263"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51263"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}