{"id":51502,"date":"2026-10-09T10:17:26","date_gmt":"2026-10-09T06:17:26","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=51502"},"modified":"2026-10-09T10:17:26","modified_gmt":"2026-10-09T06:17:26","slug":"faktlara-dayanan-tariximiz-oizlar-m%c9%99kt%c9%99bind%c9%99n-baslayan-m%c9%99kt%c9%99bli-formasinin-tarixi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=51502","title":{"rendered":"\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d- &#8220;O\u0131zlar m\u0259kt\u0259bi&#8221;nd\u0259n ba\u015flayan m\u0259kt\u0259bli formas\u0131n\u0131n tarixi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff\">\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d-\u00a0&#8220;O\u0131zlar m\u0259kt\u0259bi&#8221;nd\u0259n ba\u015flayan m\u0259kt\u0259bli formas\u0131n\u0131n tarixi<\/span><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=51502\"><span style=\"color: #000080\">&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/span><\/a>\u2013 un \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d layih\u0259sininin bu burax\u0131l\u0131\u015f\u0131 siyasi elml\u0259r \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent Zaur \u018fliyevin t\u0259qdimat\u0131ndad\u0131r.<\/strong><\/p>\n<div class=\"xdj266r x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs x126k92a\">\n<blockquote>\n<div dir=\"auto\">Az\u0259rbaycanda vahid m\u0259kt\u0259bli formas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si \u00f6z h\u0259llini ilk &#8220;Q\u0131zlar m\u0259kt\u0259bi&#8221;nin a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 tapm\u0131\u015f idi. M\u0259hz ilk d\u0259f\u0259 Bak\u0131da vahid m\u0259kt\u0259bli formas\u0131n\u0131n olmas\u0131, sonradan sovet t\u0259hsil sistemind\u0259 onillikl\u0259r boyu t\u0259tbiq edil\u0259n vahid m\u0259kt\u0259bli formas\u0131n\u0131n prototipin\u0259 \u00e7evrildi. Eyni zamanda Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 a\u00e7\u0131lan dig\u0259r m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 d\u0259 bir n\u00f6v \u00f6rn\u0259k oldu.<\/div>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">&#8220;Q\u0131zlar m\u0259kt\u0259bi&#8221;nin \u015fagirdl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi olaraq dizayn edilmi\u015f t\u00fcnd q\u0259hv\u0259yi g\u00fcll\u00fc donlar, a\u011f yaxal\u0131qlar v\u0259 \u00f6nl\u00fckl\u0259r h\u0259m sad\u0259liyi, h\u0259m d\u0259 z\u0259rifliyi t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdirirdi.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">M\u0259kt\u0259bin a\u00e7\u0131lmas\u0131 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck m\u00fcbariz\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7mi\u015fdi v\u0259 Bak\u0131da ba\u015flanan b\u00fct\u00fcn s\u00f6z s\u00f6hb\u0259t\u0259 \u0130mperatri\u00e7a Aleksandra Fyodorovnan\u0131n xeyir-duas\u0131 yaz\u0131lan x\u00fcsusi q\u0131z\u0131l l\u00f6vh\u0259 \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u0259kk olunmu\u015f teleqram son qoymu\u015fdu.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">&#8220;Q\u0131zlar m\u0259kt\u0259bi&#8221; riyaziyyat, co\u011frafiya, t\u0259bi\u0259t elml\u0259ri, rus v\u0259 Avropa dill\u0259r t\u0259dris edirdi, lakin eyni zamanda \u015fagirdl\u0259r\u0259 \u015f\u0259ri\u0259t v\u0259 islam tarixi d\u0259 \u00f6yr\u0259dilirdi. M\u0259kt\u0259bli formas\u0131nda yerli v\u0259 dini elementl\u0259rin da\u015f\u0131na bilm\u0259si c\u0259miyy\u0259tl\u0259 m\u0259kt\u0259b aras\u0131nda etimad k\u00f6rp\u00fcs\u00fc yaratm\u0131\u015f idi.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">N\u0259tic\u0259d\u0259 \u015e\u0259rqd\u0259 ilk d\u00fcny\u0259vi m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259n biri olan &#8220;Q\u0131zlar m\u0259kt\u0259bi&#8221; f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131. Lakin Bak\u0131da \u0259halinin inanc sistemini ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259n Hac\u0131, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi, Ta\u011f\u0131yevin h\u00fcquqi i\u015fl\u0259rini g\u00f6r\u0259n \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov v\u0259 dig\u0259r maarif\u00e7il\u0259r d\u00fcny\u0259vi prinsipl\u0259r il\u0259 yana\u015f\u0131 yerli \u0259halinin d\u0259 maraqlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almaq bar\u0259d\u0259 ortaq q\u0259rara g\u0259lmi\u015f idil\u0259r:<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">&#8220;Mill\u0259tin t\u0259r\u0259qqisi qad\u0131n\u0131n savad\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r, m\u00fch\u00fcm olan qad\u0131n\u0131n beyninin i\u00e7i v\u0259 t\u0259hsilidir, ba\u015f\u0131ndak\u0131 \u00f6rt\u00fcy\u00fcn formas\u0131 yox&#8221;.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259kt\u0259b daxilind\u0259 geyim Avropa d\u0259y\u0259rl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131 milli \u00e7alarlar v\u0259 dini elementl\u0259r d\u0259 da\u015f\u0131ya bil\u0259rdi.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin q\u0131zlar m\u0259kt\u0259binin yarad\u0131lmas\u0131 s\u00fcbut edirdi ki, t\u0259hsill\u0259 geyim bir-birin\u0259 mane olmur, \u0259ksin\u0259, d\u00fcny\u0259vi prinsipl\u0259r xalq\u0131n inanc sistemi il\u0259 qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131ya qoyulmadan, onlar\u0131 sintez ed\u0259r\u0259k daha sa\u011flam \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259 bil\u0259r v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin daxili dinamikas\u0131, inanc v\u0259 mental d\u0259y\u0259rl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq idar\u0259 oluna bil\u0259r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Hesab edir\u0259m ki, Ta\u011f\u0131yev modeli indi daha \u00e7ox istinad edil\u0259n olmal\u0131d\u0131r. M\u0259kt\u0259b el\u0259 bir etimad v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik zonas\u0131 olmal\u0131d\u0131r ki, \u015fagird orada \u00f6z f\u0259rdi inanc\u0131n\u0131 qoruyaraq modernizasiya prosesin\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 inteqrasiya olunsun. Zorla v\u0259 bird\u0259n bir\u0259 s\u0259rt q\u0259rarlar olmal\u0131 deyil. Zaman v\u0259 maarif\u00e7ilik h\u0259r \u015feyi \u00f6z qaydas\u0131na salacaq.<\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<div dir=\"auto\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-51504\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/841833805_1095814626597149_7531582119124749281_n.jpg\" alt=\"\" width=\"552\" height=\"518\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/841833805_1095814626597149_7531582119124749281_n.jpg 552w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/841833805_1095814626597149_7531582119124749281_n-300x282.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 552px) 100vw, 552px\" \/><\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<div dir=\"auto\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-51505\" src=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/841193747_2013791362655461_4264065212216120198_n.jpg\" alt=\"\" width=\"612\" height=\"457\" srcset=\"https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/841193747_2013791362655461_4264065212216120198_n.jpg 612w, https:\/\/infonews.az\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/841193747_2013791362655461_4264065212216120198_n-300x224.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 612px) 100vw, 612px\" \/><\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d-\u00a0&#8220;O\u0131zlar m\u0259kt\u0259bi&#8221;nd\u0259n ba\u015flayan m\u0259kt\u0259bli formas\u0131n\u0131n tarixi &#8220;\u0130NFONEWS&#8221;\u2013 un \u201cFaktlara dayanan TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u201d layih\u0259sininin bu burax\u0131l\u0131\u015f\u0131 siyasi elml\u0259r \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent Zaur \u018fliyevin t\u0259qdimat\u0131ndad\u0131r. Az\u0259rbaycanda vahid m\u0259kt\u0259bli formas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":51503,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5373,4,4263,11,3],"tags":[4846,15372,14204,15],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51502"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51502"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51502\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51506,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51502\/revisions\/51506"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51503"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}