{"id":51630,"date":"2026-11-12T10:03:58","date_gmt":"2026-11-12T06:03:58","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=51630"},"modified":"2026-11-12T10:03:58","modified_gmt":"2026-11-12T06:03:58","slug":"goy-m%c9%99scidinin-zalina-erm%c9%99ni-sairin-adinin-verilm%c9%99si-t%c9%99xribatdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=51630","title":{"rendered":"G\u00f6y m\u0259scidinin zal\u0131na erm\u0259ni \u015fairin ad\u0131n\u0131n verilm\u0259si t\u0259xribatd\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff\">G\u00f6y m\u0259scidinin zal\u0131na erm\u0259ni \u015fairin ad\u0131n\u0131n verilm\u0259si t\u0259xribatd\u0131r <\/span><\/p>\n<blockquote><p>\u0130r\u0259vanda yerl\u0259\u015f\u0259n, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259dim tarixi-m\u0259d\u0259ni irsinin n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan G\u00f6y m\u0259scidin m\u0259rasim zal\u0131na erm\u0259ni \u015fairi Ye\u011fi\u015fe \u00c7arentsinin ad\u0131n\u0131n verilm\u0259si tarixi-m\u0259d\u0259ni kimliyin t\u0259hrif olunmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f n\u00f6vb\u0259ti c\u0259hd olmaqla b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc, beyn\u0259lxalq konvensiyalarda t\u0259sbit olunmu\u015f b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 h\u00f6rm\u0259tsizlik, s\u00fclh v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimad m\u00fchitinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 apar\u0131lan s\u0259yl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259xribatd\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/?p=51630\"><span style=\"color: #000080\"><strong>&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/strong><\/span><\/a> x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 Dini Qurumlarla \u0130\u015f \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sinin yayd\u0131\u011f\u0131 b\u0259yanatda deyilir.<\/p>\n<p>B\u0259yanatda vur\u011fulan\u0131r ki, G\u00f6y m\u0259scidin m\u0259rasim zal\u0131nda b\u00fcst\u00fcn qoyulmas\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259finin, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 bu \u00f6lk\u0259nin siyasi r\u0259hb\u0259rliyinin tarixi abid\u0259nin ilkin t\u0259yinat\u0131na v\u0259 m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 obyektiv, q\u0259r\u0259zsiz m\u00fcnasib\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi suallar yarad\u0131r. Bu c\u0259hdl\u0259r G\u00f6y m\u0259scidin tarixi-m\u0259d\u0259ni kimliyinin arxa plana ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 v\u0259 ba\u015fqa m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 aid abid\u0259 kimi t\u0259qdim olunmas\u0131na xidm\u0259t edir. Tarixi abid\u0259l\u0259rin qorunmas\u0131 onlar\u0131n yaln\u0131z fiziki m\u00f6vcudlu\u011funun t\u0259min edilm\u0259sini deyil, h\u0259m d\u0259 m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259, ilkin t\u0259yinat\u0131na v\u0259 m\u0259d\u0259ni kimliyin\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir\u201d.<\/p>\n<p>G\u00f6y m\u0259scid XVIII \u0259srd\u0259 \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, H\u00fcseyn\u0259li xan\u0131n hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 in\u015fa edilmi\u015f Az\u0259rbaycan memarl\u0131q v\u0259 dini irsinin m\u00fch\u00fcm n\u00fcmun\u0259sidir. Tarixd\u0259 G\u00f6y m\u0259scid, G\u00f6y cami v\u0259 H\u00fcseyn\u0259li xan m\u0259scidi adlar\u0131 il\u0259 tan\u0131nan bu abid\u0259 \u0130r\u0259van\u0131n m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin dini v\u0259 ictimai h\u0259yat\u0131nda m\u00fch\u00fcm yer tutmu\u015f, \u015f\u0259h\u0259rin m\u0259d\u0259ni simas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Onun tarixi m\u0259nsubiyy\u0259ti m\u0259scidin memarl\u0131q x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, in\u015fa edildiyi d\u00f6vr v\u0259 \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259ki yeri il\u0259 bilavasit\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 burada dini f\u0259aliyy\u0259t dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, bina m\u00fcxt\u0259lif d\u00fcny\u0259vi m\u0259qs\u0259dl\u0259rl\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n muzey kimi istifad\u0259 edilmi\u015fdir. 1995-ci ild\u0259 \u0130ranla Erm\u0259nistan aras\u0131nda \u0259ld\u0259 olunmu\u015f raz\u0131la\u015fma \u0259sas\u0131nda \u201crekonstruksiya\u201d i\u015fl\u0259rinin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u0130ran t\u0259r\u0259fin\u0259 h\u0259val\u0259 edilmi\u015fdir. Lakin bu proses m\u0259scidin tarixi m\u0259nsubiyy\u0259tinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si v\u0259 ya onun ilkin memarl\u0131q x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin ba\u015fqa m\u0259d\u0259niyy\u0259tin ad\u0131 il\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas ola bilm\u0259z. \u00c7\u00fcnki ist\u0259nil\u0259n m\u0259d\u0259ni irs n\u00fcmun\u0259sinin hans\u0131sa \u00f6lk\u0259nin v\u0259saiti hesab\u0131na b\u0259rpa edilm\u0259si onun h\u0259min \u00f6lk\u0259y\u0259 m\u0259xsus oldu\u011funu iddia etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas hesab edilmir. G\u00f6y m\u0259scidin tarixi kimliyi onun in\u015fa edildiyi d\u00f6vr, \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259ni irsi il\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259sas\u0131nda qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir. Abid\u0259nin \u201cfars m\u0259scidi\u201d kimi t\u0259qdim olunmas\u0131, ad\u0131n\u0131n v\u0259 tarixi kontekstinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si c\u0259hdl\u0259ri elmi-tarixi yana\u015fmaya deyil, siyasi m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 xidm\u0259t edir.<\/p>\n<p>X\u00fcsusi olaraq vur\u011fulama\u011f\u0131 z\u0259ruri hesab edirik ki, m\u0259d\u0259ni irsin qorunmas\u0131 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn m\u00fch\u00fcm prinsipl\u0259rind\u0259n biridir. UNESCO-nun \u201cSilahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 zaman\u0131 m\u0259d\u0259ni s\u0259rv\u0259tl\u0259rin qorunmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d 1954-c\u00fc il tarixli Haaqa Konvensiyas\u0131 m\u0259d\u0259ni s\u0259rv\u0259tl\u0259rin silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 zaman\u0131 qorunmas\u0131n\u0131, onlara qar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin, talan v\u0259 m\u0259nims\u0259m\u0259 hallar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. UNESCO-nun \u201c\u00dcmumd\u00fcnya m\u0259d\u0259ni v\u0259 t\u0259bii irsin qorunmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d 1972-ci il tarixli Konvensiyas\u0131 is\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u00f6z \u0259razil\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n m\u0259d\u0259ni irsin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si, m\u00fchafiz\u0259si, qorunmas\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fczr\u0259 m\u0259suliyy\u0259tini t\u0259sbit edir.<\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf hissi il\u0259 vur\u011fulay\u0131r\u0131q ki, Erm\u0259nistan i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur \u0259razil\u0259rind\u0259 m\u0259scidl\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 t\u0259tbiq etdiyi neqativ t\u0259cr\u00fcb\u0259ni bu g\u00fcn yenid\u0259n istifad\u0259 edir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 2019-cu ild\u0259 \u015eu\u015fadak\u0131 Yuxar\u0131 G\u00f6vh\u0259r A\u011fa m\u0259scidind\u0259 t\u0259mir ad\u0131 alt\u0131nda apar\u0131lan i\u015fl\u0259r\u0259 \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015firk\u0259tin c\u0259lb edilm\u0259sini, onun v\u0259 A\u011fdam C\u00fcm\u0259 m\u0259scidinin \u201cfars m\u0259scidl\u0259ri\u201d kimi t\u0259qdim olunmas\u0131n\u0131 unutmay\u0131b. Biz, eyni zamanda i\u015f\u011fal alt\u0131nda olmu\u015f dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259ki q\u0259dim m\u0259scid v\u0259 ibad\u0259t yerl\u0259rinin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131n\u0131, t\u0259hqir olunmas\u0131n\u0131, xalq\u0131m\u0131z\u0131n dini hissl\u0259rini h\u0259d\u0259f alan vandalizm \u0259m\u0259ll\u0259rini d\u0259 d\u0259rin m\u0259yusluq v\u0259 ac\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcf hissi xat\u0131rlay\u0131r\u0131q. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259ki b\u00fct\u00fcn dini-m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rin b\u0259rpas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irir, onlar\u0131n tarixi b\u0259rpas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 ard\u0131c\u0131l t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcr. Lakin fiziki da\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f vandalizm aktlar\u0131n\u0131n xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi yadda\u015f\u0131nda yaratd\u0131\u011f\u0131 m\u0259n\u0259vi izl\u0259ri silmir.<\/p>\n<p>Hesab edirik ki, m\u0259d\u0259ni irs n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin qorunmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 vahid v\u0259 obyektiv meyarlar \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259li, onlar\u0131n b\u0259rpas\u0131 v\u0259 istifad\u0259si zaman\u0131 tarixi m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259, ilkin memarl\u0131q x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 v\u0259 dini t\u0259yinat\u0131na h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu bax\u0131mdan \u0130r\u0259vandak\u0131 G\u00f6y m\u0259scidin tarixi kimliyinin t\u0259hrif edilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f c\u0259hdl\u0259r m\u0259d\u0259ni irs\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 eyni prinsipl\u0259rin h\u0259r yerd\u0259 qorunmas\u0131n\u0131n vacibliyini bir daha g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirir.<\/p>\n<p>G\u00f6y m\u0259scidin tarixi m\u0259nsubiyy\u0259tinin t\u0259hrif edilm\u0259sin\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259ni-dini irsinin m\u0259nims\u0259nilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f c\u0259hdl\u0259r\u0259 etiraz\u0131m\u0131z\u0131 bildirir, \u0130ran v\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fl\u0259rini tarixi faktlara h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fma\u011fa, dini v\u0259 m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rd\u0259n siyasi-ideoloji m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r\u0131q\u201d, &#8211; dey\u0259 b\u0259yanatda qeyd olunur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00f6y m\u0259scidinin zal\u0131na erm\u0259ni \u015fairin ad\u0131n\u0131n verilm\u0259si t\u0259xribatd\u0131r \u0130r\u0259vanda yerl\u0259\u015f\u0259n, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259dim tarixi-m\u0259d\u0259ni irsinin n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan G\u00f6y m\u0259scidin m\u0259rasim zal\u0131na erm\u0259ni \u015fairi Ye\u011fi\u015fe \u00c7arentsinin ad\u0131n\u0131n verilm\u0259si tarixi-m\u0259d\u0259ni kimliyin&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":51631,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,6,11],"tags":[13663,15452,15],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51630"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51630"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51630\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51632,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51630\/revisions\/51632"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51631"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51630"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51630"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51630"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}