{"id":7754,"date":"2021-04-25T10:53:57","date_gmt":"2021-04-25T06:53:57","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=7754"},"modified":"2021-04-25T10:53:57","modified_gmt":"2021-04-25T06:53:57","slug":"aprelin-25-i-umumdunya-malyariya-il%c9%99-mubariz%c9%99-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=7754","title":{"rendered":"Aprelin 25-i \u00dcmumd\u00fcnya Malyariya il\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">Aprelin 25-i \u00dcmumd\u00fcnya Malyariya il\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/infonews.az\/\"><strong><span style=\"color: #ff0000;\">&#8220;\u0130NFONEWS&#8221;<\/span><\/strong><\/a> x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n<p>H\u0259r il aprelin 25-d\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Malyariya il\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc qeyd olunur.<\/p>\n<p>2007-ci ild\u0259 D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n 60-c\u0131 sessiyas\u0131nda bu x\u0259st\u0259likl\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li m\u00fcbariz\u0259 aparmaq bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul olunub.<\/p>\n<p>Malyariya a\u011fcaqanadlar vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131lan infeksion x\u0259st\u0259likdir. A\u011fcaqanad insan\u0131 sancd\u0131qda parazit qana ke\u00e7ir v\u0259 qaraciy\u0259r toxumas\u0131na daxil olur. X\u0259st\u0259lik ad\u0259t\u0259n q\u0131zd\u0131rma, titr\u0259tm\u0259, sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 is\u0259 qaraciy\u0259r v\u0259 dala\u011f\u0131n b\u00f6y\u00fcm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. \u018fks\u0259r hallarda onun \u0259lam\u0259tl\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u00fc yoluxmadan sonra 10 g\u00fcn &#8211; 4 h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 b\u00fcruz\u0259 verir, lakin hals\u0131zl\u0131q v\u0259 z\u0259iflik 8 g\u00fcnd\u0259n, b\u0259z\u0259n d\u0259 bir ild\u0259n sonra hiss edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>H\u0259r il d\u00fcnyada 200 milyon n\u0259f\u0259r malyariyaya yoluxur v\u0259 onun yar\u0131m milyona yax\u0131n\u0131 h\u0259yat\u0131n\u0131 itirir. Yoluxman\u0131n 90 faizi \u0259sas\u0259n C\u0259nubi Afrika v\u0259 Saxara \u0259halisinin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr, lakin Asiya, Lat\u0131n Amerikas\u0131, Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 b\u0259zi Avropa regionlar\u0131nda da onunla \u00fczl\u0259\u015f\u0259nl\u0259r olur. X\u0259st\u0259liyin risk qrupuna daha \u00e7ox be\u015f ya\u015f\u0131nad\u0259k u\u015faqlar daxildir.<\/p>\n<p>Geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli v\u0259 birg\u0259 m\u00fcbariz\u0259 t\u0259l\u0259b edir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 bu sah\u0259d\u0259 x\u00fcsusi proqram q\u0259bul edib. Malyariya g\u00fcn\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 x\u0259st\u0259liyin yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irilir. Beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 h\u0259min g\u00fcn\u00fcn qeyd olunmas\u0131 endemik \u0259razil\u0259rd\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 m\u00fcbadil\u0259si aparmaq, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k v\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 s\u0259yl\u0259ri birl\u0259\u015fdirm\u0259k imkan\u0131 verir, elmi-t\u0259dqiqat m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin diqq\u0259tini x\u0259st\u0259liyin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa y\u00f6n\u0259ldir, eyni zamanda, q\u00fcvv\u0259l\u0259ri bu sah\u0259d\u0259 daha s\u0259m\u0259r\u0259li yollar axtar\u0131lmas\u0131na s\u0259f\u0259rb\u0259r edir.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 malyariyaya yoluxan xeyli x\u0259st\u0259 olsa da, sonuncu d\u0259f\u0259 bu x\u0259st\u0259liy\u0259 2012-ci ild\u0259 rast g\u0259linib. Bundan iki il sonra 2 n\u0259f\u0259r Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn xarakterik olmayan tropik malyariyaya tutulub. Apar\u0131lan t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 haz\u0131rda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 malyariyan\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na nail olunub.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aprelin 25-i \u00dcmumd\u00fcnya Malyariya il\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr &#8220;\u0130NFONEWS&#8221; x\u0259b\u0259r verir. H\u0259r il aprelin 25-d\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Malyariya il\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc qeyd olunur. 2007-ci ild\u0259 D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n 60-c\u0131 sessiyas\u0131nda bu x\u0259st\u0259likl\u0259&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":7755,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[699,11],"tags":[276],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7754"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7754"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7754\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7756,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7754\/revisions\/7756"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7755"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7754"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7754"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7754"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}