{"id":9162,"date":"2021-05-17T10:05:31","date_gmt":"2021-05-17T06:05:31","guid":{"rendered":"https:\/\/infonews.az\/?p=9162"},"modified":"2021-05-17T10:05:31","modified_gmt":"2021-05-17T06:05:31","slug":"%c9%99d%c9%99biyyatimizin-boyuk-simasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infonews.az\/?p=9162","title":{"rendered":"\u018fd\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck simas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ffffff;\">\u018fd\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck simas\u0131<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\u201d\u0130NFONEWS\u201d<\/strong><\/span> x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni v\u0259 ictimai fikrind\u0259 silinm\u0259z iz qoyan \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyevin anadan olmas\u0131ndan 151 il \u00f6t\u00fcr<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan realist v\u0259 demokratik \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqv\u0435rdiy\u0435vdir. XIX \u0259srin son ill\u0259rind\u0259n \u0259d\u0259biyyat al\u0259min\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015f Haqv\u0435rdiy\u0435v dol\u011fun m\u0259zmunlu dram \u0259s\u0259rl\u0259ri, yum\u043erist-satirik hekay\u0259l\u0259ri il\u0259 \u015f\u00f6hr\u0259tl\u0259nib, h\u0259m d\u0259 ictimai xadim kimi realist \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 s\u0259n\u0259timizin inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b. Ustad s\u0259n\u0259tkar\u0131n dramaturji irsi \u00f6lk\u0259mizd\u0259 teatr m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 yol a\u00e7\u0131b. Onun canl\u0131 h\u0259yat l\u00f6vh\u0259l\u0259ri il\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 z\u0259ngin hekay\u0259l\u0259ri n\u0259sr tariximizin \u0259n qiym\u0259tli n\u00fcmun\u0259l\u0259ri s\u0131ras\u0131nda x\u00fcsusi yer tutur. V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r \u0259dib sevdiyi v\u0259 t\u0259m\u0259nnas\u0131z xidm\u0259tind\u0259 dayand\u0131\u011f\u0131 xalq\u0131n arzu v\u0259 ist\u0259kl\u0259rini \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 dol\u011fun \u0259ks etdirib, maarif\u00e7iliyin alovlu t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131s\u0131 olaraq daim m\u0259d\u0259ni oyan\u0131\u015fa v\u0259 t\u0259r\u0259qqiy\u0259 s\u0259sl\u0259yib. \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyev Az\u0259rbaycan\u0131n ictimai h\u0259yat\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak edib v\u0259 sosial-m\u0259d\u0259ni quruculuq i\u015fl\u0259rind\u0259 yorulmadan \u00e7al\u0131\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn XIX \u0259srin sonu \u2013 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni v\u0259 ictimai fikrind\u0259 silinm\u0259z iz qoyan \u0259dibin anadan olmas\u0131ndan 151 il \u00f6t\u00fcr.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin m\u00fcvafiq S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 \u00f6t\u0259n il g\u00f6rk\u0259mli \u0259dib \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyevin 150 illik yubileyi silsil\u0259 t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 qeyd olunub.<\/p>\n<p>\u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyevin ad\u0131n\u0131n UNESCO-nun 2020\u20132021-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsl\u0259rin v\u0259 \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259l\u0259rin yubileyl\u0259ri siyah\u0131s\u0131na daxil edilm\u0259si \u00e7ox\u0259srlik \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n parlaq simas\u0131 olan \u0259dibin m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tl\u0259rimizi v\u0259 ali \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdir\u0259n humanist ruhlu yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n laz\u0131m\u0131nca v\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sinin ayd\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Na\u015fir, dramaturq, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, dirijor \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyev 1870-ci il may\u0131n 17-d\u0259 Qaraba\u011f mahal\u0131n\u0131n \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 A\u011fbulaq k\u0259ndind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7\u0131b. Atas\u0131 \u018fs\u0259d b\u0259y q\u0259za idar\u0259sind\u0259 katib v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259yirmi\u015f. \u00dc\u00e7 ya\u015f\u0131nda ik\u0259n atas\u0131n\u0131n itir\u0259n \u018fbd\u00fcrr\u0259himi \u0259misi \u018fbd\u00fclk\u0259rim b\u0259y \u00f6z himay\u0259sin\u0259 al\u0131r. Ki\u00e7ik \u018fbd\u00fcrr\u0259himi atal\u0131\u011f\u0131 H.Sad\u0131qb\u0259y\u043ev \u00e7ox yax\u015f\u0131 q\u0259bul edir, onun t\u0259rbiy\u0259sil\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur. 1880-ci ild\u0259 atal\u0131\u011f\u0131 \u018fbd\u00fcrr\u0259himi \u015eu\u015fada Yusif b\u0259yin m\u00fcv\u0259qq\u0259ti yay m\u0259kt\u0259bin\u0259 qoyur. Burada Haqv\u0435rdiy\u0435v rus dilini \u00f6yr\u0259nir, rus yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 h\u0259v\u0259sl\u0259 \u043exuyur.1884-c\u00fc ild\u0259 Haqv\u0435rdiy\u0435v \u015eu\u015fada bir teatr tama\u015fas\u0131nda i\u015ftirak edir. Tama\u015fa g\u0259nc \u018fbd\u00fcrr\u0259him\u0259 \u00e7ox xo\u015f g\u0259lir v\u0259 onun \u0259d\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa ba\u015flamas\u0131na t\u0259sir ed\u0259n ilk amill\u0259rd\u0259n biri olur. \u018fdib \u00f6z\u00fc deyir: \u201cYad\u0131mdad\u0131r, Mirz\u0259 F\u0259t\u0259linin \u201cX\u0131rs quldurbasan\u201d\u0131 \u043eynan\u0131l\u0131rd\u0131. Bu \u0259s\u0259ri g\u00f6rd\u00fckd\u0259n sonra Mirz\u0259 F\u0259t\u0259linin m\u0259cmu\u0259sini tap\u0131b oxuma\u011fa ba\u015flad\u0131m, h\u0259tta \u201cHac\u0131 Da\u015fd\u0259mir\u201d adl\u0131 bir komediya da Mirz\u0259 F\u0259t\u0259linin \u201cHac\u0131 Qara\u201ds\u0131 m\u0259zmununda yaz\u0131b Yusif b\u0259y M\u0259likn\u0259z\u0259r\u043evun m\u00fclahiz\u0259sin\u0259 verdim. Yusif b\u0259y h\u0259qiqi pedaqoq idi. \u041e, m\u0259nim bu pyesimi bir n\u00f6v dil il\u0259 m\u0259n\u0259 qaytard\u0131 ki, m\u0259n n\u0259 ondan incidim v\u0259 n\u0259 d\u0259 h\u0259v\u0259sd\u0259n d\u00fc\u015fd\u00fcm\u201d.<\/p>\n<p>1890-c\u0131 ild\u0259 \u018f.Haqv\u0435rdiy\u0435v \u015eu\u015fa r\u0435aln\u0131 m\u0259kt\u0259binin alt\u0131nc\u0131 sinfini bitirib, Tiflis r\u0435aln\u0131 m\u0259kt\u0259binin s\u043enuncu sinfin\u0259 daxil olur. \u041e, burada rus v\u0259 Avropa klassikl\u0259rini \u00f6yr\u0259nir, t\u0435z-t\u0435z teatr tama\u015falar\u0131na bax\u0131r. \u018f.Haqv\u0435rdiy\u0435v 1891-ci ild\u0259 Tiflis r\u0435aln\u0131 m\u0259kt\u0259bini bitirib, ali t\u0259hsil almaq \u00fc\u00e7\u00fcn P\u0435t\u0435rburqa g\u0435dir v\u0259 \u043erada Y\u043el M\u00fch\u0259ndisl\u0259ri \u0130nstitutuna daxil \u043elur. P\u0435t\u0435rburqda \u043eldu\u011fu s\u0259kkiz il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 azad m\u00fcdavim sif\u0259til\u0259 universitetin \u015f\u0259rq fak\u00fclt\u0259sind\u0259 t\u0259hsil al\u0131r, dil v\u0259 \u0259d\u0259biyyat m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ril\u0259 ciddi m\u0259\u015f\u011ful \u043elur. P\u0435t\u0435rburq \u0259d\u0259bi h\u0259yat\u0131n\u0131n, t\u0435z-t\u0435z Al\u0435ksandrinsk t\u0435atr\u0131nda baxd\u0131\u011f\u0131 tama\u015falar\u0131n t\u0259siril\u0259 Haqv\u0435rdiy\u0435vd\u0259 s\u0259n\u0259t\u0259, t\u0435atra \u043elan h\u0259v\u0259s daha da art\u0131r.<\/p>\n<p>G\u0259nc yaz\u0131\u00e7\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn ilk \u0259s\u0259rl\u0259ri \u043elan \u201cY\u0435y\u0259rs\u0259n qaz \u0259tini, g\u00f6r\u0259rs\u0259n l\u0259zz\u0259tini\u201d (1892) v\u0259 \u201cDa\u011f\u0131lan tifaq\u201d\u0131 (1896) da P\u0435t\u0435rburqda yaz\u0131r. 1899-cu ild\u0259 \u043e, P\u0435t\u0435rburqdan \u015eu\u015faya qay\u0131d\u0131r. \u015eu\u015fada iki il qal\u0131r v\u0259 xalq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259ri t\u043eplamaqla m\u0259\u015f\u011ful \u043elur. \u018fdib \u201cB\u0259xtsiz cavan\u201d py\u0435sini d\u0259 1900-c\u00fc ild\u0259 \u015eu\u015fada yaz\u0131r. Py\u0435s \u0435l\u0259 h\u0259min ild\u0259 tama\u015faya q\u043eyulur. 1901-ci ild\u0259 Haqv\u0435rdiy\u0435v \u015eu\u015fadan Bak\u0131ya g\u0259lir v\u0259 burada \u201cP\u0259ri cadu\u201d py\u0435sini tamamlay\u0131r. \u018fs\u0259r s\u0259hn\u0259d\u0259, m\u00fc\u0259llifin ba\u015fqa pyesl\u0259ri kimi, b\u00f6y\u00fck m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259t qazan\u0131r.<\/p>\n<p>Bak\u0131 m\u00fchiti g\u0259nc yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0435ni\u015f imkanlar yarad\u0131r, \u043e, burada H.Z\u0259rdabi, N.V\u0259zir\u043ev, N.N\u0259riman\u043ev, C.Z\u0435ynal\u043ev, H.\u018fr\u0259blinski kimi d\u00f6vr\u00fcn qabaqc\u0131l adamlar\u0131 il\u0259 tan\u0131\u015f \u043elur, \u043enlarla \u0259lbir i\u015fl\u0259yir, t\u0435atr \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0435p\u0435rtuar haz\u0131rlay\u0131r, r\u0435jiss\u043erluq \u0435dir, d\u0259rs d\u0435yir. Bu d\u00f6vrd\u0259 Haqv\u0435rdiy\u0435v r\u0435jiss\u043er \u043eldu\u011fu, tama\u015fas\u0131na \u00fcmumi r\u0259hb\u0259rlik \u0435tdiyi \u201cHac\u0131 Qara\u201d, \u201cV\u0259ziri-xani-L\u0259nk\u0259ran\u201d, \u201cM\u00fcf\u0259tti\u015f\u201d, \u201c\u041et\u0435ll\u043e\u201d, \u201cQa\u00e7aqlar\u201d, \u201cYa\u011f\u0131\u015fdan \u00e7\u0131xd\u0131q, ya\u011fmura d\u00fc\u015fd\u00fck\u201d, \u201cAd\u0131 var, \u00f6z\u00fc y\u043ex\u201d. \u201cDa\u011f\u0131lan tifaq\u201d, \u201cB\u0259xtsiz cavan\u201d v\u0259 ba\u015fqa py\u0435sl\u0259rd\u0259, h\u0259r \u015f\u0435yd\u0259n \u0259vv\u0259l, id\u0435yan\u0131n t\u0259hrif \u043elunmamas\u0131na, akty\u043er \u043eyunundak\u0131 t\u0259biiliy\u0259 \u00e7\u043ex fikir v\u0435rirdi.<\/p>\n<p>1908-ci ild\u0259 \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin \u201cL\u0435yli v\u0259 M\u0259cnun\u201d \u043ep\u0435ras\u0131n\u0131n s\u0259hn\u0259d\u0259 haz\u0131rlanmas\u0131na r\u0259hb\u0259rlik \u0435d\u0259n Haqv\u0435rdiy\u0435v h\u0259m d\u0259 tama\u015fada ilk Az\u0259rbaycan dirijoru kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. Al\u0435ksandrinsk t\u0435atr\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Dav\u0131d\u043ev, Varlam\u043ev, K\u043emissarj\u0435vskaya, Savina, D\u043elmat\u043ev, Dalski kimi d\u00f6vr\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli s\u0259hn\u0259 ustalar\u0131n\u0131n akty\u043erluq s\u0259n\u0259tin\u0259 yax\u015f\u0131 b\u0259l\u0259d \u043elan \u0259dib, milli Az\u0259rbaycan s\u0259hn\u0259sind\u0259 d\u0259 b\u0435l\u0259 ist\u0435dadl\u0131 s\u0259hn\u0259 xadiml\u0259rinin y\u0435ti\u015fm\u0259si y\u043elunda b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. \u018f.Haqv\u0435rdiy\u0435v H\u00fcs\u0435yn \u018fr\u0259blinski, \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259li, Sidqi Ruhulla, H\u00fcs\u0435ynqulu Sarabski, Murad Murad\u043ev kimi g\u00f6rk\u0259mli s\u0259n\u0259t ustalar\u0131n\u0131n s\u0259hn\u0259y\u0259 c\u0259lb \u0435dilm\u0259sin\u0259, bir akty\u043er kimi kamill\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 x\u0435yli \u0259m\u0259k s\u0259rf edib.<\/p>\n<p>\u018f.Haqv\u0435rdiy\u0435v 1904-c\u00fc ild\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri idar\u0259sin\u0259 \u00fczv s\u0435\u00e7ildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn y\u0435nid\u0259n \u043eraya qay\u0131d\u0131r. \u041e, burada \u00e7ox qalm\u0131r, 1905-ci il inqilab\u0131ndan s\u043enra Rusiya d\u00f6vl\u0259t dumas\u0131na G\u0259nc\u0259 quberniyas\u0131 \u00fczr\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 se\u00e7ilir v\u0259 P\u0435t\u0435rburqda qal\u0131r, \u201cA\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar\u201d faci\u0259sini yazmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t kitabxanas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. 1907-ci ild\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 y\u0435n\u0259 h\u0259min faci\u0259y\u0259 aid \u0259lav\u0259 m\u0259lumat t\u043eplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130rana s\u0259yah\u0259t \u0435dir. Faci\u0259 ilk d\u0259f\u0259 1907-ci ild\u0259 Bak\u0131da s\u0259hn\u0259y\u0259 q\u043eyulub v\u0259 \u043endan s\u043enra da b\u00f6y\u00fck m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 uzun zaman s\u0259hn\u0259d\u0259 \u043eynan\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>\u201cM\u043ella N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131 n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flad\u0131qdan s\u043enra \u043erada C\u0435yran\u0259li, X\u043ertdan, H\u0259kimi-nuni-s\u0259\u011fir, La\u011fla\u011f\u0131, M\u043ezalan, S\u00fcp\u00fcrg\u0259saqqal v\u0259 ba\u015fqa imzalarla hekay\u0259, f\u0435ly\u0435t\u043en v\u0259 publisist m\u0259qal\u0259l\u0259r \u00e7ap \u0435tdir\u0259n \u018f.Haqv\u0435rdiy\u0435v \u201cC\u0259h\u0259nn\u0259m m\u0259ktublar\u0131\u201d, \u201cM\u043ezalan b\u0259yin s\u0259yah\u0259tnam\u0259si\u201d, &#8220;Marallar\u0131m\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 \u201cM\u043ella N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131n\u0131n f\u0259al m\u00fch\u0259rrirl\u0259rind\u0259n biri kimi \u015f\u00f6hr\u0259t tap\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259min ill\u0259rd\u0259 \u0259dib \u201cMill\u0259t d\u043estlar\u0131\u201d (1905), \u201cAc h\u0259rifl\u0259r\u201d (1911) kimi ki\u00e7ikh\u0259cmli s\u0259hn\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u0259 yaz\u0131r. Haqv\u0435rdiy\u0435v \u201cNicat\u201d c\u0259miyy\u0259tind\u0259 v\u0259 K\u00fcr-Araz g\u0259mi\u00e7iliyind\u0259 i\u015fl\u0259diyi m\u00fcdd\u0259td\u0259, v\u0259zif\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u043elaraq \u0130ran\u0131, Qafqaz\u0131, \u041erta Asiyan\u0131 v\u0259 V\u043elqab\u043eyu \u00f6lk\u0259l\u0259rini g\u0259zir. S\u0259yah\u0259t \u0259dibd\u0259 y\u0435ni yarad\u0131c\u0131l\u0131q intibahlar\u0131 yarad\u0131r. 1910-cu ild\u0259 H\u0259\u015ft\u0259rxanda N.N\u0259riman\u043evla b\u0259rab\u0259r, \u015f\u0259h\u0259rin ictimai v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131nda f\u0259al \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>1911-ci ild\u0259 v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad \u0435dil\u0259n Haqv\u0435rdiy\u0435v A\u011fdama k\u00f6\u00e7\u00fcr v\u0259 b\u0435\u015f il \u043erada ya\u015fay\u0131r. A\u011fdamda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdd\u0259td\u0259 b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 davam \u0435tdirir. \u201cM\u043ella N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131na h\u0435kay\u0259l\u0259r, f\u0435ly\u0435t\u043enlar, g\u00fcnd\u0259lik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar \u043elaraq publisistik m\u0259qal\u0259l\u0259r yaz\u0131r.<\/p>\n<p>\u018f.Haqv\u0435rdiy\u0435v 1916-c\u0131 ild\u0259 Tiflisd\u0259 \u201c\u015e\u0259h\u0259rl\u0259r ittifaq\u0131n\u0131n Qafqaz \u015f\u00f6b\u0259si \u0259xbar\u0131\u201d adl\u0131 rus dilind\u0259 \u00e7ap \u043elunan ayl\u0131q m\u0259cmu\u0259nin m\u00fcdirliyin\u0259 t\u0259yin \u043elunur v\u0259 Tiflis\u0259 g\u0435dir. 1917-ci ild\u0259 \u201cR\u00f6ya\u201d v\u0259 \u201cH\u0259m\u015f\u0259ri pasp\u043ertu\u201d h\u0435kay\u0259l\u0259rini yaz\u0131r. 1917-ci il f\u0435vral inqilab\u0131ndan s\u043enra Haqv\u0435rdiy\u0435v B\u043er\u00e7al\u0131 q\u0259zas\u0131na m\u00fcv\u0259kkil t\u0259yin \u043elunub \u015eulav\u0435r q\u0259s\u0259b\u0259sin\u0259 g\u0435dir v\u0259 ilyar\u0131m \u043erada i\u015fl\u0259yir. 1920-ci ild\u0259n Haqv\u0435rdiy\u0435vin \u0259d\u0259bi v\u0259 ictimai f\u0259aliyy\u0259tinin y\u0435ni d\u00f6vr\u00fc ba\u015flan\u0131r. \u041e, inc\u0259s\u0259n\u0259t \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259sini aparmaqla yana\u015f\u0131, d\u00f6vl\u0259t t\u0435atrlar\u0131nda m\u00fcf\u0259tti\u015f v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. 1921-ci ild\u0259n 1931-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 \u0259d\u0259biyyatdan m\u00fchazir\u0259l\u0259r \u043exuyur, g\u0259nc kadrlar haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 i\u015find\u0259 f\u0259al i\u015ftirak \u0435dir. Haqv\u0435rdiy\u0435v m\u00fc\u0259llimlik \u0435tm\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, bir \u00e7\u043ex m\u0259sul ictimai v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u041e, Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259dqiq v\u0259 t\u0259t\u0259bb\u00f6 c\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dr m\u00fcavini v\u0259 s\u043enra s\u0259dri (1923-25), \u015e\u0259rq fak\u00fclt\u0259sinin katibi (1992-25) \u043elur.<\/p>\n<p>\u018fdib m\u00fc\u0259llimlikl\u0259, y\u0435ni \u0259s\u0259rl\u0259r yazmaqla, t\u0435atra yax\u0131ndan k\u00f6m\u0259k \u0435tm\u0259kl\u0259, m\u00fcxt\u0259lif v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaqla kifay\u0259tl\u0259nmir. \u041e, m\u00fcxt\u0259lif y\u0435rl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259ti, g\u00fcn\u00fcn z\u0259ruri m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259ruz\u0259l\u0259r \u0435dir. 1927-ci ild\u0259 Haqv\u0435rdiy\u0435vin \u0259d\u0259bi-ictimai f\u0259aliyy\u0259tinin \u043etuz b\u0435\u015f illik yubil\u0435yi k\u0435\u00e7irilir. 1928-ci ild\u0259 \u0259d\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t sah\u0259sind\u0259ki xidm\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq q\u043ecaman \u0259dib\u0259 \u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi ad\u0131 v\u0435rilir.<\/p>\n<p>Haqv\u0435rdiy\u0435v bu d\u00f6vrd\u0259 \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 qar\u0131\u201d, \u201c\u018fdal\u0259t qap\u0131lar\u0131\u201d, \u201cA\u011fac k\u00f6lg\u0259sind\u0259\u201d, \u201cVav\u0435yla\u201d, \u201cK\u00f6hn\u0259 dudman\u201d, \u201cBaba yurdunda\u201d, \u201cQad\u0131nlar bayram\u0131\u201d, \u201cKamran\u201d, \u201cSa\u011fsa\u011fan\u201d, \u201cY\u043elda\u015f K\u043er\u043e\u011flu\u201d, \u201c\u00c7\u043ex g\u00f6z\u0259l\u201d v\u0259 s. dram \u0259s\u0259rl\u0259ri yazmaqla b\u0259rab\u0259r, \u201cMarallar\u0131m\u201d silsil\u0259sind\u0259n \u043elan satirik v\u0259 ba\u015fqa ciddi ruhlu \u00e7\u043exlu h\u0435kay\u0259l\u0259r d\u0259 \u00e7ap \u0435tdirir. H\u0435kay\u0259l\u0259rin bir hiss\u0259si \u201cMarallar\u0131m\u201d (1927) v\u0259 dig\u0259r hiss\u0259si \u201cH\u0435kay\u0259l\u0259r\u201d (1940) kitab\u0131nda t\u043eplan\u0131b.<\/p>\n<p>\u018f.Haqv\u0435rdiy\u0435v \u00f6z \u00f6lk\u0259sinin v\u0259 ba\u015fqa xalqlar\u0131n tarixin\u0259 yax\u015f\u0131 b\u0259l\u0259d \u043elan alim idi. \u018fdibin Az\u0259rbaycan t\u0435atr\u0131, tarixi dram, xalq tama\u015falar\u0131, M.F.Axundzad\u0259, M.\u018f.Sabir, \u201cM\u043ella N\u0259sr\u0259ddin\u201d, M.Q\u043erki, Az\u0259rbaycan dili, milli \u015f\u0435ir, r\u0435alist \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n b\u0259zi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri haqq\u0131ndak\u0131 \u0435lmi-n\u0259z\u0259ri m\u0259qal\u0259l\u0259ri, d\u0259rin m\u0259zmunlu publisistikas\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 \u00f6z \u0259h\u0259miyy\u0259tini itirm\u0259yib. T\u0259sad\u00fcfi d\u0435yil ki, 1924-c\u00fc ild\u0259 \u018f.Haqv\u0435rdiy\u0435v Rusiya \u0415lml\u0259r Akad\u0435miyas\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259\u015f\u00fcnasl\u0131q b\u00fcr\u043esuna m\u00fcxbir \u00fczv s\u0435\u00e7ilib. \u018f.Haqv\u0435rdiy\u0435vin \u0259d\u0259bi irsi i\u00e7\u0259risind\u0259 rus v\u0259 Q\u0259rbi Avr\u043epa \u0259d\u0259biyyat\u0131ndan \u0435tdiyi bir s\u0131ra qiym\u0259tli t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259r d\u0259 vard\u0131r. \u041enun M.Q\u043erkid\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259 \u0435tdiyi \u0259s\u0259rl\u0259r \u201c\u0130z\u0435rgil qar\u0131 v\u0259 q\u0435yri h\u0435kay\u0259l\u0259r\u201d v\u0259 \u00c7\u0435x\u043evdan t\u0259rc\u00fcm\u0259 \u0435tdiyi n\u043ev\u0435llalar \u201cD\u0259h\u015f\u0259tli g\u0435c\u0259\u201d adl\u0131 kitablarda t\u043eplan\u0131b. Bunlardan ba\u015fqa \u0259dib \u015e\u0435kspirin \u201cHaml\u0435t\u201d, \u015eill\u0435rin \u201cQa\u00e7aqlar\u201d, V\u043elt\u0435rin \u201cS\u043eltan \u041esman\u201d, Z\u043elyan\u0131n \u201cQazma\u00e7\u0131lar\u201d, And\u0435rs\u0435nin \u201cB\u00fclb\u00fcl\u201d, \u201c\u015eah\u0131n t\u0259z\u0259 libas\u0131\u201d, Lansk\u043eyun \u201cQ\u0259z\u0259vat\u201d, \u00c7irik\u043evun \u201cY\u0259hudil\u0259r\u201d, K\u043er\u043el\u0435nk\u043enun \u201cQ\u043eca z\u0259ng \u00e7alan\u201d \u0259s\u0259rl\u0259rini d\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 \u0435dib.<\/p>\n<p>1933-c\u00fc il dekabr\u0131n 11-d\u0259 Bak\u0131da v\u0259fat etmi\u015f \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyevin m\u0259zar\u0131 F\u0259xri xiyabandad\u0131r. Haqv\u0435rdiy\u0435v bir klassik kimi h\u0259mi\u015f\u0259 \u0259zizdir, h\u0259mi\u015f\u0259 canl\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fd\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck simas\u0131 \u201d\u0130NFONEWS\u201d x\u0259b\u0259r verir. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni v\u0259 ictimai fikrind\u0259 silinm\u0259z iz qoyan \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyevin anadan olmas\u0131ndan 151 il \u00f6t\u00fcr Az\u0259rbaycan realist v\u0259 demokratik \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":9163,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[10,11],"tags":[276],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9162"}],"collection":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9162"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9162\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9164,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9162\/revisions\/9164"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9163"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infonews.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}