Tramp: Kanada ABŞ ştatı olmağın üstünlüklərini istəyir
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Kanada ilə ticarət danışıqlarının nəticəsiz başa çatmasından sonra Ottavanın ABŞ ştatı olmadan ştat statusunun üstünlüklərindən yararlanmaq istədiyini bildirib.
“İNFONEWS” xəbər verir ki, Tramp bu barədə danışıqların cümə günü axşam saatlarında dayandırılmasından sonra ilk açıqlamasında danışıb.
ABŞ lideri Kanadanın “ştat olmağın üstünlüklərini, lakin ştat olmadan əldə etmək istədiyini” deyib.
Danışıqların dayandırılmasından sonra ABŞ Kanadanın bir sıra məhsullarına tətbiq edilən tarifləri 50 faizə yüksəldib. Tramp həmçinin bildirib ki, amerikalı fermerlər illər ərzində Kanada tərəfindən “böyük məbləğdə tariflərə” məruz qalıblar.
Kanadanın Baş naziri Mark Karni isə ABŞ-ın yeni tariflərini “yanlış hesablanmış addım” adlandırıb və bunun məqsədinin ölkələr arasında münasibətlərə zərər vurmaq və onları parçalamaq olduğunu söyləyib.
Karni ABŞ tariflərinə 8 sentyabrdan etibarən dollar-dollara cavab verəcəklərini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, qarşı tədbirlər polad, süd məhsulları, məişət texnikası və elektronika da daxil olmaqla bir sıra məhsullara şamil ediləcək.
“ABŞ və Kanada artıq ticarət müharibəsindədir”, – Karni bildirib.
Baş nazir danışıqların uğursuzluğuna münasibət bildirərkən tərəflərin mövqelərinin kəskin fərqləndiyini vurğulayıb:
“Onlar həddindən artıq çox şey tələb etdilər, əvəzində isə çox az təklif etdilər”.
Tramp Kanadanı “51-ci ştat” adlandırır
Trampın son açıqlamaları onun Kanadanın ABŞ-ın “51-ci ştatına” çevrilməsi ilə bağlı əvvəlki fikirlərini də gündəmə gətirib.
ABŞ prezidenti hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra dəfələrlə Kanadanın ABŞ-a birləşdirilməsi ideyasını səsləndirib. Bu fikirlər Kanadanın siyasi dairələrində və ölkə ictimaiyyətində narazılıqla qarşılanıb.
Ticarət danışıqlarının pozulması iki ölkə arasında uzun illər ərzində formalaşmış və bir-birinə sıx bağlı olan iqtisadi münasibətləri daha da gərginləşdirib.
Karni bildirib ki, Kanada ABŞ-ın təqdim etdiyi şərtləri qəbul edə bilməz.
“Biz onların təklif etdiklərini qəbul edə bilmərik və onların tələb etdiklərini verməyəcəyik”, – Kanada hökumətinin başçısı deyib.
ABŞ yeni tarifləri qüvvəyə mindirib
ABŞ tərəfindən tətbiq edilən yeni 50 faizlik tariflər Kanadadan idxal olunan bir sıra məhsullara şamil ediləcək. Bu rüsumlar artıq polad, alüminium, avtomobil və taxta məhsullarına tətbiq olunan mövcud tariflərə əlavədir.
Yeni tədbirlər təxminən 20 milyard dollar dəyərində Kanada məhsullarını əhatə edir. Bu, Kanadanın ABŞ-a ümumi ixracının təxminən 5 faizinə bərabərdir.
Tariflərə şərab, süd məhsulları, sement, geyim və xokkey avadanlıqları kimi məhsullar daxildir.
Karni Kanadanın cavab tədbirlərini “məcburiyyət qarşısında və istəmədən” həyata keçirəcəyini bildirib. O, bu addımın ölkənin iqtisadi maraqlarını qorumaq məqsədi daşıdığını qeyd edib.
Kanadada müxalifət partiyalarının rəhbərləri, eləcə də bir sıra əyalət liderləri Karni hökumətinin mövqeyinə dəstək veriblər.
Tariflər ABŞ-da da mübahisələrə səbəb olur
Tariflər ABŞ Prezidenti Donald Trampın iqtisadi siyasətinin əsas elementlərindən biridir. Tramp hesab edir ki, xarici məhsullara tətbiq edilən rüsumlar ABŞ-da istehsalın artmasına və yeni iş yerlərinin yaradılmasına kömək edəcək.
Tənqidçilər isə tariflərin amerikalı istehlakçılar üçün qiymətləri artırdığını və dünya iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərdiyini bildirirlər.
ABŞ-ın ticarət nümayəndəsi Ceymison Qrir danışıqların hazırda yenidən başladılması ilə bağlı plan olmadığını açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, ABŞ razılaşma çərçivəsində Kanadaya tətbiq olunan bəzi tarifləri azaltmağa hazır olub.
Karni isə Vaşinqtonun Kanada üçün “qəbuledilməz” şərtlər irəli sürdüyünü bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ Kanadanın digər ölkələrlə yeni ticarət razılaşmaları imzalamasına müəyyən məhdudiyyətlər qoyulmasını tələb edib.
Kanada rəsmiləri isə bu tələbin ölkənin iqtisadi müstəqilliyini məhdudlaşdıra biləcəyini düşünür.
Britaniya Kolumbiyasının Baş naziri Devid Ebi ABŞ-ın bu tələbinin Kanadanı iqtisadi baxımdan “51-ci ştata” çevirməyə bərabər olduğunu bildirib.
Ontario əyalətinin Baş naziri Duq Ford isə Trampın mövqeyini tənqid edərək ABŞ prezidentinə etibar etməyin mümkün olmadığını söyləyib.
Kanada Konservativ Partiyasının lideri Pyer Pualuevr də ABŞ-ın yeni tariflərini “əsassız” adlandırıb.
Kvebek əyalətinin rəhbəri Kristin Freşet isə yeni rüsumların iş yerlərinin itirilməsinə səbəb ola biləcəyini bildirib.
Şimali Amerika ticarət sazişi də risk altındadır
ABŞ və Kanada arasında ticarət danışıqlarının pozulması Şimali Amerikada mövcud ticarət sisteminin gələcəyi ilə bağlı sualları da artırıb.
İki ölkə, həmçinin ABŞ, Kanada və Meksika arasında qüvvədə olan ABŞ-Meksika-Kanada Sazişinin (USMCA) icmalı çərçivəsində danışıqlar aparır.
USMCA 1994-cü ildə imzalanmış Şimali Amerika Azad Ticarət Sazişini əvəz etmək üçün Donald Trampın ilk prezidentliyi dövründə imzalanıb. Saziş ABŞ, Kanada və Meksika arasında illik təxminən 1,6 trilyon dollarlıq ticarətin əsasını təşkil edir.
Bu ilin əvvəlində Kanada və Meksika sazişin daha 16 il müddətinə uzadılmasını rəsmən tələb etmişdilər. Lakin ABŞ sazişin mövcud formada yenilənməsinə razılıq verməyib.
Ticarət danışıqlarının sonuncu dəfə uğursuzluğa düçar olmasının USMCA-ya necə təsir edəcəyi ilə bağlı suala cavab verən Mark Karni bunun “əlbəttə ki, yaxşı xəbər olmadığını” bildirib.
Beləliklə, ABŞ və Kanada arasında ticarət münasibətlərində yaranmış yeni gərginlik iki ölkənin iqtisadi əlaqələri ilə yanaşı, bütün Şimali Amerika ticarət sisteminin gələcəyi üçün də ciddi sınaq yaradır.
Müəllif: Həsən Müslümov